ანზორ ლეჟავა იხსენებს: ქორწილი უსიძეპატარძლოდ... მეხუთედ რომ დასტვინა მსაჯს გამოვეკიდე...

1934 წელს ჩამოყალიბდა თბილისის "დინამოს" კალათბურთელთა გუნდი - ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელი (1962) და ფინალისტი (1960), ევროპის თასების მფლობელთა თასის ფინალისტი (1969), საბჭოთა კავშირის ოთხ-ოთხგზის ჩემპიონი (1950, 1953, 1954, 1968), ვერცხლისა და ბრინჯაოს პრიზიორი, საკავშირო თასის სამგზის (1949, 1950, 1969) მფლობელი.

1968 წლის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში 12 გუნდი მონაწილეობდა, მათ შორის ორი თბილისიდან - "დინამო" და სპი (საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი). შეჯიბრების მონაწილეებმა ოთხ წრედ 44 მატჩი გამართეს. დინამოელებმა 31 შეხვედრა მოიგეს და 13 პაექრობა დათმეს, მოაგროვეს 75 ქულა (3275:3063) და ჩემპიონობა მოიპოვეს. მეორე-მესამე ადგილებზე, შესაბამისად, კიეველი და არმიელი კალათბურთელები გავიდნენ.

იმ წელიწადს ლევან ინწკირველის ხელმძღვანელობით თბილისის "დინამოს" ღირსებას იცავდნენ ვალერი ალთაბაევი, ბონდო ბოლქვაძე, ანტონ კაზანჯიანი, ზურაბ ქარაბაკი, მიხეილ ქორქია, ანზორ ლეჟავა, ზურაბ ლეონტიევი (ბარბაქაძე), სერგო მაღალაშვილი, რევაზ მამალაძე, ვაჟა ნარიმანიძე, ლევან მოსეშვილი, თენგიზ ფიცხელაური, ამირან სხიერელი, ვლადიმერ უგრეხელიძე, თამაზ ჩიხლაძე. დინამოელთა წარმატებებში დიდი წვლილი შეჰქონდა გუნდის ყველაზე ტანმაღალ მოთამაშე ანზორ ლეჟავას...

გასული საუკუნის 90-იან წლებში გაზეთმა "ლელომ" ახალი რუბრიკა შემოიღო - "გვახსოვხართ, ჩემპიონებო!" სპორტის ცნობილი ჟურნალისტის - ნოდარ გუგუშვილის რჩევით, მორიგ რესპონდენტად თბილისის "დინამოს" სახელოვანი კალათბურთელი ანზორ ლეჟავა შევიგულე. დავურეკე და ინტერვიუ ვთხოვე.

- როცა ვთამაშობდი, მაშინ არ შევუწუხებივარ კორესპონდენტებს და ახლა ჩემი თავი რამ გაგახსენათ? - მომესმა ყურმილში.

- წინამორბედების შეცდომა უნდა გამოვასწორო! - პირი მოვწმინდე კოლეგებს.

   გურამ მინაშვილი უცნობ დეტალებს იხსენებს... როგორ სძლია \'დინამომ\' \'რეალს\' ჩემპიონთა თასის ფინალში

ქორწილი... სიძე-პატარძლის გარეშე
ორი დღის შემდეგ შინ ვეწვიე. ბატონი ანზორი მაშინ ცუდად იყო, მაგრამ ჩემთვის წამითაც არ უგრძნობინებია, რომ დიდხანს ჯდომა და საუბარი უჭირდა. თანაგუნდელებისგან ვიცოდი მისი ენამახვილობის ამბავი, ამიტომ არ გამკვირვებია, ცხოვრებისეული ეპიზოდების გახსენება კურიოზით რომ დაიწყო.

- ცოლი რომ შევირთე, ქორწილის გადახდა მშობლიურ ქოლობანში გადავწყვიტე. დეკემბერი იყო. შაბათს ნაშუადღევს მოთეთრებული თბილისიდან "ესკორტით" დასავლეთისკენ გავემგზავრეთ. გორიდან უკვე ხვავრიელად თოვდა. რიკოთის უღელტეხილზე გადასვლა ვერ შევძელით. იძულებული გავხდი, მაყრიონითურთ მოსკოვის მატარებელს გავყოლოდი. ბედი არ გინდა? სამტრედიაში შესვლამდე დენი გამოირთო. ბევრი წვალების შემდეგ კვირა დილით, როგორც იქნა, ქოლობანშიც ჩავაღწიეთ. ჩვენებს გაუგიათ, რომ დიდთოვლობის გამო ვერ ჩამოვდიოდით, მაგრამ დაპატიჟებულ სტუმრებს რას უზამდნენ? ამდგარან და სიძე-პატარძლის გარეშეც მშვენივრად მოულხენიათ. გვიანობამდე შემორჩენილ მოქეიფეებს მივუსწარით...

ანზორ ლეჟავამ ბავშვობის წლები აბაშის რაიონის სოფელ ქოლობანში გაატარა. თანატოლებთან ერთად დასდევდა ბურთს. მეათე კლასში უცებ აიყარა ტანი. მეთერთმეტე კლასში უკვე ორი მეტრის სიმაღლისა იყო. კალათბურთის სექციაში ჩაეწერა. ბორჯომში საქართველოს მოსწავლეთა პირველობაზე უნდა წასულიყო, მაგრამ სკოლას მედალზე ამთავრებდა და კალათბურთისთვის სად ეცალა. აბაშელებს კალათბურთის ცნობილ სპეციალისტ მიხეილ კეკელიძისთვის უთქვამთ, ერთი ორმეტრიანი ბიჭი გვყავს და იქნებ, მიხედოთო.

ძია მიშა და გოლიათი
მართლაც გამოიძახეს საწვრთნელ შეკრებაზე. პირველი ვარჯიშისას თანატოლებს რომ შეხედა, გული შეუქანდა - ასე ვერასდროს ვითამაშებო, გაიფიქრა. "ძია მიშა" უთქმელად მიუხვდა. მოინდომე და ყველაფერი კარგად იქნებაო, უთხრა. თავს არ ზოგავდა და მიზანსაც მიაღწია. იმ წელიწადს თანაგუნდელებთან ერთად ლენინგრადში საკავშირო პირველობა მოიგო. მერე პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სტუდენტი გახდა და "ბურევესტნიკის" შემადგენლობაში ჩაირიცხა. ეს გუნდი მაშინ საკავშირო ჩემპიონატის "ბ" ჯგუფში გამოდიოდა. 1957 წელს "ა" კლასში თამაშის უფლება მოიპოვა, რაშიც დიდი წვლილი ანზორ ლეჟავას მიუძღოდა.

- უმაღლეს ლიგაში კი გადმოვედით, მაგრამ იქ ადგილის შენარჩუნება გაგვიჭირდა, - გაიხსენა მაშინ ბატონმა ანზორმა. - ბოლოსწინა ტურში დიდების ზენიტში მყოფ ლატვიის არმიელთა გუნდს დავუპირისპირდით. ბალტიისპირელთა რიგებში თამაშობდნენ კრუმინში, მუიჟნიეკსი, ვალდმანისი, გულბისი. წაგების შემთხვევაში "ა" კლასს ვტოვებდით. დაძაბული ორთაბრძოლა 2 ქულის სხვაობით მოვიგეთ, მეორე დღეს სვერდლოვსკელებს ვძლიეთ და უმაღლეს ეშელონში ადგილი შევინარჩუნეთ.

   [ლეგენდების კვალდაკვალ] ნაწილი II: როგორ ჩაუშვა ლევან თედიაშვილმა ამერიკელი პეტერსონი ღვინით სავსე აბაზანაში

210 სანტიმეტრის სიმაღლის წარმატებული კალათბურთელი მალე თბილისის "დინამოში" გადაიყვანეს. ბატონმა ანზორმა მის შემადგენლობაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი მოიგო და საკავშირო თასი დაისაკუთრა, საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ვერცხლის მედალოსანმა და საკავშირო ჩემპიონატების მრავალგზის პრიზიორმა 1963 წელს მსოფლიოს ჩემპიონატში მესამე ადგილი დაიკავა, 1962 წელს კი ევროპის ჩემპიონათა თასი მოიპოვა. განსაკუთრებით მოსკოველ არმიელებთან ნახევარფინალურ და მადრიდის "რეალთან" გადამწყვეტ მატჩებში გამოიჩინა თავი. ფინალში მან საკუთარ გუნდს 16 ქულა შესძინა.

- ყველა ჯილდო ძვირფასია, მაგრამ 1962 წელს ჟენევაში მოპოვებულ ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასს მაინც არაფერი შეედრება. ეს იყო ქართული კალათბურთის ტრიუმფი. ყველაფერი კი იმით დაიწყო, რომ 1961 წელს საკავშირო ჩემპიონატში მეორე ადგილზე გავედით, ჩემპიონი ცსკა გახდა. რადგანაც მოსკოველი არმიელები ევროპის ჩემპიონთა თასს ფლობდნენ, ჩვენ ავტომატურად მოგვეცა ამ ჯილდოსთვის ბრძოლის უფლება. ჯერ რუმინეთის "სიაუას" (77:76, 82:77) და თურქეთის "დარუშაფაკს" (80:67, 84:49) მოვუგეთ, შემდეგ ცსკას ვაჯობეთ ორივე მატჩში (75:71, 77:66), ფინალურ პაექრობაში მადრიდის "რეალი" დავამარცხეთ 90:83 და მთავარი პრიზი მოვიპოვეთ...

მადლობა ქეიფისთვის
თქვენ მომდევნო წელს მსოფლიოს ჩემპიონატშიც ხომ გამოიჩინეთ-მეთქი თავი, - შევახსენე ვეტერან კალათბურთელს.

- 1963 წელს მე, გურამ მინაშვილი და ვლადიმერ უგრეხელიძე საბჭოთა ნაკრებთან ერთად ბრაზილიაში გავემგზავრეთ მსოფლიოს ჩემპიონატზე. ჩვენმა გუნდმა მესამე ადგილი დაიკავა. შეჯიბრების დამთავრების შემდეგ საბჭოთა საელჩოში ბანკეტი გაიმართა, რომელზეც ყველა დელეგაცია მიიწვიეს. ვლადიმერ უგრეხელიძემ სადღაც რაჭველი მზარეული აღმოაჩინა. მან რომ გაიგო, ქართველები ვიყავით, ცალკე ოთახში ჩვენებური სუფრა გაგვიშალა მწვადითა და საფერავით. რამდენიმე ჭიქის შემდეგ ღვინომ თავისი ქნა და სიმღერა შემოვძახეთ. მალე ცეკვაც გავაჩაღეთ. თანდათან სხვა დელეგაციების წევრებიც შემოგვიერთდნენ. მოკრძალებული სამთავრობო ბანკეტი ქართულ ლხინად ვაქციეთ. მეორე დილით საუზმის შემდეგ ჩვენი დელეგაციის ხელმძღვანელმა სემაშკომ, რომელიც თავისი სიმკაცრითა და ქართველებისადმი არაკეთილმოსურნე განწყობილებით იყო ცნობილი, გამოგვიცხადა, ქართველები ჩემთან ნომერში მოხვალთო. გურამს და ვოვას ვუთხარი, ჩვენი საკალათბურთო კარიერა დამთავრდა-მეთქი. ფეხათრევით შევედით სემაშკოს ოთახში. ჩვენდა გასაოცრად, იგი ღიმილით შემოგვეგება და დელეგაციის სახელით მადლობა გამოგვიცხადა. დაბნეულობა რომ შეგვატყო, განგვიმარტა, ჩვენს ელჩს თქვენი გუშინდელი მხიარულება მოეწონაო. ცხოვრებაში პირველად და უკანასკნელად ასე დავიმსახურეთ ქეიფისთვის ოფიციალური მადლობა...

   ლეგენდის შემოქმედი გურამ აბაშიძე: როგორ სძლია სამმა ქართველმა ხუთ ლატვიელს

დიდბუნებოვანი პიროვნება გახლდათ ანზორ ლეჟავა. ჭიანჭველასაც არ დაადგამსო ფეხს, ამბობდნენ გოლიათზე. მსაჯებისგან პერსონალურ საჯარიმოებსაც უხმოდ და აუღელვებლად იღებდა, თუმცა ერთხელ გაბრაზებულა კიდეც...

- 1960 წელს ტალინში საერთაშორისო ტურნირზე ლატვიელებს ვხვდებოდით. მოგების შემთხვევაში პირველ ადგილზე გავიდოდით, წაგებით - მესამეზე. პირველ-მეორე ადგილებს კი ჩეხები და ესტონელები გაინაწილებდნენ. მაშინ კარგ ფორმაში ვიყავი, ალბათ, ამიტომ ტალინელმა არბიტრმა კიაბიმ სწორედ მე ამომიღო მიზანში. ოთხი ჯარიმა ისე მომცა, ვერც კი გავიგე, რაში მიმიძღოდა ბრალი. ხმა არ ამომიღია. ერთ-ერთი შეტევისას, როცა მარტოდმარტო აღმოვჩნდი მეტოქის ფარქვეშ და ის იყო, ბურთი უნდა მომეთავსებინა კალათში, კიაბიმ ჩასტვინა - მეხუთედ დამაჯარიმა. აქ კი ამევსო მოთმინების ფიალა და მსაჯს გამოვეკიდე. შეშინებული არბიტრი ტრიბუნაზე ავარდა და მაყურებლებს შეერია. ჩვენმა ბიჭებმა ის მატჩი მოიგეს, გასახდელში კი კინაღამ სიცილით გაიგუდნენ ჩემი და კიაბის ინციდენტის გახსენებაზე...

ვცდილობდი, მასპინძლის კეთილგანწყობით არ მესარგებლა და არ გადამეღალა, თუმცა ვატყობდი, რომ გარდასულ დღეთა გახსენება სიამოვნებდა. ღიმილი არ შორდებოდა სახიდან. ბატონო ანზორ, ხშირად საწვრთნელ შეკრებებზე იმყოფებოდით, მეუღლეს რომ ეთქვა, ან მე, ან კალათბურთიო, რას იზამდით-მეთქი, ვკითხე.

- რას ამბობ, კაცო, ამ სიბერეში ცოლს გინდა გამყარო? - ჩაიღიმა ბატონმა ანზორმა, სკამის საზურგეს მიეყრდნო და ნაღვლიანი მზერა ჭერს მიაპყრო. ალბათ, გრძნობდა, რომ უკურნებელი სენი ნაადრევად გაჰყრიდა ოჯახს.

ასეც მოხდა - სახელოვანი კალათბურთელი ანზორ ლეჟავა 1997 წელს 61 წლისა გარდაიცვალა.

3071
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები