ოთარ ქორქია არ მოელოდა, ჯერ დაიბნა, მერე დარტყმა ასე არ უნდაო, დაერია რუს კალათბურთელებს... 

გთავაზობთ გაგრძელებას ვაჟა დანელიას ნაშრომიდან  ლეგენდარული  კალათბურთელის  ოთარ ქორქიას შესახებ.

სამხედრო-საჰაერო ძალების სასპორტო კლუბთან 1948 წელს კალათბურთელთა გუნდი ჩამოაყალიბეს. ამ საქმეს გენერალ-მაიორი ვასილკევიჩი ხელმძღვანელობდა. სხვადასხვა კოლექტივიდან საუკეთესო მოთამაშეებს მოუყარეს თავი. გადასაბირებელთა სიაში ოთარ ქორქიაც მოხვდა. სანამ მასთან მოილაპარაკებდნენ, ხარკოვში საკავშირო ჩემპიონატის დასკვნითი ეტაპი დაიწყო. თბილისის „დინამომ“ იქ უფერულად ითამაშა და მეხუთე ადგილს დასჯერდა. ქართველი კალათბურთელები ბოლო ტურში სწორედ ვვს-ის გუნდს ხვდებოდნენ. „დინამოს“ დასაკარგავი არაფერი ჰქონდა, მეტოქეს კი მოგების შემთხვევაში ოქროს მედლების მოპოვების შანსი ეძლეოდა. თამაშის დაწყებამდე ჟენია ალექსეევი და შურა მოისეევი ოთართან მივიდნენ, ეს მატჩი მოგვაგებინეთო, შეეხვეწნენ.

- მე რა, ბიჭებს სთხოვეთ, - უთხრა ოთარმა.

- ისინი რა შუაში არიან, გუნდის თავი შენა ხარ, მიიღე ოთხი საჯარიმო და დანარჩენი ჩვენ ვიცით, - არ მოეშვა ალექსეევი.

- არა, ასე არ გამოვა, მეგობრებს ვერ ვუღალატებ, - იწყინა კაპიტანმა.

- ზედმეტად გადაღლა არ გვინდოდა, თორემ რა გვაქვს თქვენთან სამათხოვრო, ისედაც... - უწმაწური სიტყვებით დააბოლოვეს საუბარი გაგულისებულმა მოსკოველებმა.

- ეს მოედანზე ვნახოთ, - დაადევნა სიტყვა ოთარმა და მოთელვა განაგრძო.

თამაში დაიწყო თუ არა, ქართველმა კალათბურთელებმა ხელთ იგდეს უპირატესობა, ყოველმხრივ დაჯაბნეს მეტოქე და შეხვედრაც დიდი ანგარიშით მოიგეს. ვვს-ის გუნდი ამ მარცხის შემდეგ მესამე ადგილზე დარჩა.

მეორე დღეს ოპერის თეატრში პრიზიორთა დაჯილდოება და სპექტაკლი იყო დანიშნული, ოთარ ქორქია ცოლ-შვილთან ერთად დარბაზში იმ დროს შევიდა, ბრინჯაოს მედლებით მკერდდამშვენებული და შეზარხოშებული ვევეესელები პარტერიდან გასასვლელისკენ რომ მიემართებოდნენ. ოთარს გვერდით რომ ჩაუარეს, შეაგინეს, მაგრამ ქართველ ჭაბუკს მათთვის ყურადღება არ მიუქცევია. წინა რიგებში თავის ადგილები მოძებნა და ოჯახის წევრებთან ერთად იქ დაჯდა. ამ დროს მასთან ერთ-ერთი ლენინგრადელი სპორტსმენი მივიდა, ბიჭები გეძახიანო, უთხრა, გარეთ გაიწვია.

- შენი ბრალია, ოქროს მედლები რომ დავკარგეთ, - უხეშად მიმართა ფოიეში გამოსულს მოისეევმა და მოულოდნელად ხელი შემოჰკრა. ოთარი არ მოელოდა, ჯერ დაიბნა, მერე დარტყმა ასე არ უნდაო, დაერია რუს კალათბურთელებს... მოსკოვის „დინამოს“ კალათბურთელ ქალთა გუნდების წევრებს დროზე რომ არ შემოესწროთ, ვინ იცის, ინციდენტი როგორ დამთავრდებოდა.

ჩხუბის ამბავმა ვასილკევიჩის ყურამდეც მიაღწია. აღშფოთებულმა გენერალმა „მეამბოხის“ დაპატიმრება განიზრახა, მაგრამ ხარკოველმა ბიჭებმა ოთარ ქორქია ოჯახის წევრებთან ერთად ქალაქიდან გააპარეს.
თბილისში დაბრუნებულმა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრს და სპორტსაზოგადოება „დინამოს“ რესპუბლიკური საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილეს ყველაფერი დაწვრილებით უამბო. ცხადია, ეს ამბავი არავის ესიამოვნა, არ იცოდნენ, რა ექნათ. მოსკოვის რეაგირებას უნდა დალოდებოდნენ. ერთ კვირაში დეპეშაც მოვიდა: საბჭოთა ოფიცრებისა და სამხედრო-საჰაერო ძალების დროშის შეურაცხყოფისათვის სპორტის ოსტატი ოთარ მიხეილის ძე ქორქია პასუხისგებაში მიეცითო. დეპეშის ტექსტს ხელს აწერდა ვასილ სტალინი. დინამოელთა მწვრთნელი გიორგი ავალიშვილი და ოთარ ქორქია მოსკოვს გაემგზავრნენ.

საკავშირო სპორტკომიტეტში გამართულ სხდომას ამ ორგანიზაციის თავმჯდომარის მოადგილე ანდრიანოვი წარმართავდა. პასუხისმგებელ მუშაკებთან ერთად დარბაზში იყვნენ სურენ სპანდარიანი (იგი ინციდენტის დროს სპექტაკლს ესწრებოდა), მომჩივანი გუნდის წევრები, ჩხუბის შემსწრე პირები. მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ დებოშის ამტეხი ვვს-ის სპორტსმენები მთვრალები იყვნენ. გენერალ ვასილკევიჩს სიტყვა არ უთხოვია, ისე წამოხტა ადგილიდან:

- ეს რა ცილისწამებაა, - შესძახა მან, - მთვრალი კაცი მესმის მე, აი ისეთი, თხრილში რომ წევს, ძაღლი ლოკავს და მისი თავიდან მოშორება არ შეუძლია...

- თქვენით ნუ სჯით, ამხანაგო გენერალო! - ვასილკევიჩს სიტყვა შეაწყვეტინა სპროტკომიტეტის მთავარმა ბუღალტერმა პეროგოვმა.

დარბაზმა გადაიხარხარა. ბოლოს ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ დებოშის წამომწყებნი თითო ვარსკვლავით ჩამოაქვეითეს, ოთარ ქორქიას კი საყვედური გამოუცხადეს. ვვს-ის გუნდში მისი გადასვლის საკითხიც ამის შემდეგ აღარ განხილულა. 

ლოველეტი
შორეულ ამერიკაში დოქტორ ნეისმიტის მიერ 1891 წელს გამოგონებული კალათბურთი სწრაფად გავრცელდა ჯერ ამერიკაში, მერე - ევროპაში. 1904 წელს სენტ-ლუისის (მისურის შტატი) მესამე ოლიმპიურ თამაშებზე ოკეანისგაღმელებმა საჩვენებელი ორთაბრძოლები გამართეს რამდენიმე გუნდის მონაწილეობით.

მიმზიდველობის მიუხედავად, კალათბურთი კარგა ხანს ვერ გახდა ოლიმპიური სახეობა. 1934 წლის ოქტომბერში საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა იგი აღიარა და 1936 წლის ბერლინის XI თამაშების პროგრამაშიც შეიტანა. ფინალში აშშ-ს ნაკრებმა კანადას სძლია 18:8 და ჩემპიონი გახდა.
მეორე მსოფლიო ომის გამო XII და XIII თამაშები არ გამართულა. XIV ოლიმპიადას 1948 წელს ლონდონმა უმასპინძლა. კალათბურთში ჩემპიონები აქაც ამერიკელები გახდნენ, რომლებმაც ფინალში ფრანგები დაამარცხეს - 65:21. ისინი ჰელსინკიშიც გამარჯვების წყურვილით ჩავიდნენ.

ვარსკვლავებისგან შემდგარ გუნდს, რომლის ღირსებასაც იცავდნენ წინა თამაშების ჩემპიონი ბობ კურლანდი (სიმაღლე 213 სმ), მარკუს ფრაიბერგერი (210 სმ) და კლაიდ ლოველეტი (208 სმ), არც ფინეთის დედაქალაქში აკლდა ჟინი და მოტივაცია. ჰელსინკიში პირველად მოსინჯა ძალები სსრკ ნაკრებმა (ოთარ ქორქია, იოვან ლისოვი, სტიოპას ბუტაუტასი, კაზიმირ პეტკიაკიჩუსი, ალექსანდრ მოისეევი, ნოდარ ჯორჯიკია, ილმარ კულამი, ჰეინო კრუუსი, მაიგონის ვალდმანისი, ვიკტორ ვლასოვი, ალგირდას ლაგუნავიჩუსი, სტასის სტონკუსი, იური ოზეროვი, ანატოლი კონევი, მწვრთნელები - ს. სპანდარიანი და ვ. კულაკაუსკასი). პირველ მატჩში მან ბულგარელებს დააყრევინა ფარ-ხმალი - 74:46 (ქორქია 6 ქულა, ჯორჯიკია-7), შემდეგ ფინელებს სძლია 47:35 (ქორქია-25, ჯორჯიკია). ჯგუფის ბოლო მატჩში საბჭოელებმა მექსიკელებს მოუგეს 71:62. საკუთარ გუნდს ოთარ ქორქიამ ისევ 25 ქულა შესძინა, ნოდარ ჯორჯიკიამ - 3 ქულა. 

მეორე ეტაპის პირველ მატჩში საბჭოთა კავშირი და აშშ დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. ორთაბრძოლის დასაწყისიდანვე ნათელი გახდა, რომ ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონები ჩვეულ იოლ გამარჯვებას ვერ მიაღწევდნენ. ოკეანისგაღმელთა ლიდერმა ბობ კურლანდმა აშკარად წააგო საჰაერო დუელი ოთარ ქორქიასთან. მწვრთნელებმა იგი მეორე გიგანტით - კლაიდ ლოველეტით შეცვალეს. თუმცა, ვერც მან იყოჩაღა. ცდა არ დაუკლია - ხან აქეთ აწყდებოდა, ხან - იქით. მაგრამ ქართველი კალათბურთელის მჭიდრო მეურვეობას თავი ვერ დააღწია.

ერთ-ერთი იერიშისას ბუტაუტასმა მეტოქეს ბლოკით გზა გადაუღობა. კონეევმა ამით ისარგებლა და ამერიკელთა ფარისკენ გაიჭრა. ოთარმა პასი არ დააყოვნა, მაგრამ სწორედ ამ დროს პარტნიორმა რატომღაც გვერდზე გაიხედა. მისი ბეჭიდან ასხლეტილი ბურთი მეტოქის საჯარიმოზე დავარდა. მისკენ ლოველეტი გაექანა. ფიქრის დრო არ იყო.

ოთარი აკრობატული ნახტომით ბურთს სწვდა თუ არა, ამერიკელის ძლიერად მოქნეულ ფეხს, რომელიც სახეში უნდა მოხვედროდა, ჰაერშივე ელვის სისწრაფით მარჯვენა ხელი შეაგება...

დარბაზმა იხუვლა, წაქცეულ მეტოქესთან პირველი ლოველეტი მიიჭრა და წამოაყენა. მის გასისხლიანებულ მტევანს ხელები შემოხვია. ამ დროს ქორქიასთან მწვრთნელმა და ექიმმაც მიირბინეს. ნახეს, კლაიდის ფეხს ქართველი სპორტსმენისთვის ნეკი ჩაემტვრია. ფერმიხდილი კალათბურთელი მოედნიდან გაიყვანეს. პირველი დახმარებაც იქვე აღმოუჩინეს. საავადმყოფოში წასვლა ოთარმა იუარა - თამაშის შემდეგ იყოსო, თქვა, ხელი მაგრად შეახვევინა და სარბიელზე დასაბრუნებლად მოემზადა. ეს ლოველეტმა შენიშნა, მასთან მიირბინა, კიდევ ერთხელ მოუბოდიშა, შემდეგ ხელი გადახვია და ისე შევიდნენ მოედანზე. ტრიბუნებს აღტაცების ოვაციამ გადაურბინა.

ის შეხვედრა ამერიკელებმა დიდი უპირატესობით - 86:58 (ქორქია-8, ჯორჯიკია-3) მოიგეს. თამაშის შემდეგ ოთარი საოპერაციოდ წაიყვანეს, მეორე დღეს იგი კვლავ მოედანზე იდგა. ბიჭებს ეიმედებოდათ კაპიტანი. როგორც ალექსანდრ გომელსკი შენიშნავს, როცა ქორქია თამაშობდა, მის მეგობრებს ძალა ემატებოდათ. სპორტის დამსახურებული ოსტატი ალექსანდრ ზინინი ჰელსინკიში ქართველი კალათბურთელის თამაშს ასე იხსენებს: „ოლიმპიურ ტურნირზე ზოგჯერ ისე უხეშად ეთამაშებოდნენ, ტკივილისგან ოხრავდა და იჭმუხნებოდა... მერე ფინალშიც ცალი ხელით როგორ ითამაშა“! 

გადამწყვეტ შეხვედრამდე საბჭოთა ნაკრებმა ზედიზედ აჯობა ბრაზილიას -54:49 (ქორქია-7, ჯორჯიკია-10), ჩილეს - 78:60 (ქორქია-38, ჯორჯიკია-1), ნახევარფინალში - ურუგვაის 61:57 (ქორქია-21, ჯორჯიკია-4)... 

ფინალური მატჩის წინა საღამოს საბჭოთა კალათბურთელები მწვრთნელის ოთახში შეიკრიბნენ. ხმის ამოღებას ვერავინ ახერხებდა. 

- როგორ ვითამაშოთ ხვალ, ვის რა წინადადება გექნებათ? - დაარღვია სიჩუმე სპანდარიანმა. საერთო აზრი იყო მნიშვნელოვანი, რადგან ყველანი კარგად ხედავდნენ, რომ ამერიკელები ტექნიკურად და ტაქტიკურადაც კარგად იყვნენ მომზადებული.

- მეტოქე სისწრაფეში ჩამოგვრჩება, ამიტომ ბურთი ბოლომდე უნდა შევინარჩუნოთ, - თქვა ბუტაუტასმა.

- თუ ბურთს დიდხანს გავათამაშებთ (მაშინ 24 წამის წესი არ იყო. ოცდაათწამიანი გათამაშება 1956 წელს მელბურნის კონგრესის შემდეგ შემოიღეს - ვ.დ.) და ზუსტი სროლითაც დავაგვირგვინებთ, ეს მეტოქეს წონასწორობიდან გამოიყვანს და, შესაძლოა, მატჩის ბედი ჩვენს სასარგებლოდ გადავწყვიტოთ, - დაამატა მოისეევმა.

- ეგრე არ ივარგებს... მაყურებლის სიმპათია სწრაფი, შემტევი თამაშით დავიმსახურეთ და ისე ნუ გავაკეთებეთ, ბოლო პაექრობაში ქომაგებმა მოედნიდან სტვენით გაგვაცილონ, - არ დაეთანხმა თანაგუნდელებს კაპიტანი.

- ოთარი მართალია, - კვერი დაუკრა ნოდარ ჯორჯიკიამ.

- ბიჭებო, ნუ დაგვავიწყდება, რომ ფინალი ერთია. აქ წყდება ოქროს მედლების ბედი. ემოციებს ნუ აყვებით. სიტუაციის შესაბამისი ტაქტიკა უნდა შევარჩიოთ. დავიმახსოვროთ, რომ გამარჯვებულებს არ ასამართლებენ, - დააშოშმინა ორივე მხარე სპანდარიანმა.

მეორე დღეს „მესუჰალის“ დარბაზში ტევა არ იყო. თავიდანვე გაიყო გულშემატკივართა სიმპათიები. მატჩი საბჭოთა კალათბურთელების იერიშით დაიწყო და მე-4 წუთზე ანგარიში ბუტაუტასმა გახსნა, რასაც მალევე კურლანდის საპასუხო ტყორცნა მოჰყვა. ასე გარდამავალი უპირატესობით წარიმართა პირველი ტაიმი და მეორე ნახევრის 10 წუთი. ანგარიში თანაბარი (23:23) იყო. ამ დროს შეტევა ამერიკელებმა წამოიწყეს.

კურლანდის წინ ქორქია აღიმართა. მართალია, ბურთი მიზანს ასცდა, მაგრამ მსაჯებმა საბჭოთა გუნდის კაპიტანი, რომლის ანგარიშზე 8 ქულა იყო, დააჯარიმეს. ამერიკელთა სიხარულს საზღვარი არ ჰქონდა - ისინი ერთმანეთს ეხვეოდნენ: ოთარ ქორქიამ მეოთხე პერსონალური საჯარიმოს გამო მოედანი დატოვა. საბჭოთა ნაკრებს ბურჯი გამოეცალა.

კურლანდმა ორივე საჯარიმო ჩააგდო. ამ წუთიდან ინიციატივას ოკეანისგაღმელები დაეუფლნენ და 36:25 გაიმარჯვეს კიდეც - ზედიზედ მესამედ დაეუფლნენ ოლიმპიურ „ოქროს“! საბჭოთა კალათბურთელები ვერცხლის მედლებს დასჯერდნენ. ოთარ ქორქია, რომელმაც საბჭოთა გუნდს 138 ქულა შესძინა, მართალია, კლაიდ ლოველეტზე 18 სანტიმეტრით დაბალი იყო, მაგრამ 1952 წლის ოლიმპიადის საუკეთესო ცენტრად დაასახელეს.

გაგრძელება იქნება

ყოველდღიური სპორტული გაზეთი "ლელო"
5629
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;