ვიქტორ სანეევი მეტოქეებს: შვიდი ბოთლი შამპანური, თუ ნაძლევს წავაგებ!

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ნაწილი II: ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი III: აი, მიზეზი, რატომ იკარგებიან უფროსებში გადასვლის შემდეგ მოზარდები, რომლებსაც დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებენ

ნაწილი IV: საკითხი ასე იდგა: შევძლებდი თუ არა შიშის დაძლევას და ვაიძულებდი თუ არა თავს მთელი ძალით ხტომას

ნაწილი V: ამ მეთოდს მაშინ იყენებენ, როცა ბრძოლის სიმძაფრის ხელოვნური განელება სურთ

ნაწილი VI: სწორედ წაგებები გახდა ჩემი დაოსტატების, ტაქტიკური სიმწიფის, ფსიქოლოგიური მომზადების კარგი სკოლა

ნაწილი VII: არჩევანის წინაშე ოლიმპიადის წინ: სიგრძეზე ხტომა თუ სამმხტომი?

ნაწილი VIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: ყოველთვის უნდა ელოდო \"მისტერ X-ის\" გამოჩენას

ნაწილი IX: როგორ ემზადებოდა ვიქტორ სანეევი პირველი დიდი ნახტომისთვის

ნაწილი X: ტაბლოზე მაშინვე ახალი ოლიმპიური და მსოფლიო რეკორდი აინთო - 17,39!

ნაწილი XI: ვიქტორ სანეევი: ფეხბურთელობას ვაპირებდი, თავი მიხეილ მესხი მეგონა... ეზოში კი კონსერვის ქილით ვთამაშობდი

ნაწილი XII: ვიქტორ რას აკეთებ? უთოებს ვხეხავ ქარხანაში!

ნაწილი XIII: ვიქტორ სანეევი: კალათბურთი სიმკვირცხლის განვითარებაში, მოძრაობის კოორდინაციაშიც გეხმარება

ნაწილი XIV: ვიქტორ სანეევი: საშინელება იყო, არავინ იცოდა, როგორ უნდა მემკურნალა

ნაწილი XV: ვიქტორ სანეევი: იმ ორიოდე კვირაში, რომელიც სოხუმში გავატარე, ვიგრძენი...

ნაწილი XVI: ვიქტორ, რეკორდს შინ დაამხობ, სოხუმში, სანეევის თასზე!

ნაწილი XVI: მეც გამაჩნდა სისუსტეები, უცებ როდი გავხდი ის ვიქტორ სანეევი, პირველ იანვარს, ქორწინების დღესაც რომ ვარჯიშობდა

ნაწილი XVII: ვიქტორ სანეევი: ტურისტებთან ერთად რომში ჩამოვიდა ჩემი მეუღლე ტატიანა, რომელიც ბავშვს ელოდებოდა

ნაწილი XVIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: არ დავიჯერე - ოლივეირამ ჩემი რეკორდი დაამხო...

"1976 წლის 21 თებერვალს მიუნხენის "ოლიმპიაჰალეში" სამხტომის მსოფლიოს ოთხი რეკორდსმენი აღმოჩნდა: სამი ტრიბუნებზე, მეოთხე – სექტორში. ტრიბუნებზე მსხდომნი მაშინაც არ აცილებდნენ თვალს ვიქტორ სანეევს, როცა იგი იჯდა ან დადიოდა ცდებს შორის. სანეევი კი დროდადრო შეავლებდა თვალს ტრიბუნებს, სადაც მეთერთმეტე რიგში იჯდა ჟოაო კარლოს ოლივეირა, მეათეში – რომისა და ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების გმირი იუზეფ შმიდტი. მეთხუთმეტეში – ნელსონ პრუდენსიო.

შმიდტი ახლა მაყურებლის როლშია. მხტომელებისგან სავარძლების რიგებით გამიჯნული მხოლოდ მაშინ გასცქერის სექტორს, როცა სანეევი ხტება, ხშირად მიუბრუნდება ხოლმე თავის კოლეგას, სამხტომელ რიშარდ მალხერჩიკს (1961 წელს – 16,53). იქმნება შთაბეჭდილება, თითქოს შმიდტისთვის ყველაფერი წინასწარვეა ცნობილი და ამიტომაცაა საკმაოდ მოწყენილი. თხუთმეტი წელი გავიდა მისი რეკორდიდან (17,03) და ხუთი წელი – გამოსამშვიდობებელი ნახტომიდან – 16,25 მეტრი – 37 წლის ასაკში. შმიდტს ოდნავადაც არ მოუმატია "საბრძოლო" წონისთვის. მას ჯერ კიდევ აქვს მწვრთნელობის სურვილი და საერთოდ მოგონებებსა და სკეპტიკურ შედარებებშია: "თუ ტატრანი და სპეცფეხსაცმელი მექნებოდა და არც შტანგაზე ავიცრუებდი გულს... ტარტანი 20-30 სანტიმეტრს უმატებს, ფეხსაცმელი – კიდევ 5-10-ს, სიმძიმე კი ფეხებს არ აძლევს მოხრის საშუალებას. თუმცა ვიცოდი, მე უფრო ძლიერი ვიყავი, მაგრამ მინდოდა დამემტკიცებინა, რომ შტანგის გარეშეც შეიძლება შორს ხტომა".

სექტორში კი მშვიდად და დამაჯერებლად ბატონობდა სანეევი: 16,86; 16,94; 17,05; 17,10.

ოლივეირა აუღელვებლად იწერს მის ყველა ცდას და მხოლოდ ერთხელ მოწყდება საქმეს, როცა მწვრთნელს აჩვენებს, რა გრძელი "ნახტომი" და "ნაბიჯი" აქვს სანეევს. სანეევის 17,10-ზეც კი არ ეცვლება სახის გამომეტყველება – მშვიდი, სერიოზული, შემფასებელი. მისი ღია ნაცრისფერი პიჯაკისა და თეთრი სვიტერის პარადული შესახედაობა არ ეთანხმება კოჭებთან გაფართოებულ ჯინსებს. კოხტა თავი მოკლედ შეჭრილი თმებით, ძალიან განიერი ბეჭებით და შავად მბზვინვარე კანით. ოლივეირა არც ისე მაღალია – მხოლოდ 186 სმ. მასთან ხშირად მოდიან ბლოკნოტებით, პროგრამებით და ოლივეირა ყველას (ყველას!) ურიგებს ავტოგრაფებს და თითოეულის (თითოეულის!) პასუხზე "გმადლობთ", თვითონაც ასევე პასუხობს – "გმადლობთ". უყურებ და ფიქრობ: მერხს უზის მოსწავლე ოლივეირა, რომელიც ხვალისთვის გულმოდგინედ იწერს მასწავლებლის მიერ დაწერილ დავალებას. მაგრამ ეს ხომ თვალის მოტყუებაა, სინამდვილეში კი დანარჩენებმა თავი უნდა იტეხონ იმაზე, თუ როგორ მოუმატონ მხოლოდ ერთი სანტიმეტრი ოლივეირას შედეგს – 17,89.

ოლივეირას გვერდითაა მისი მწვრთნელი პედრო ტოლედო: შავი წვერი, ყურადღებადქცეული განმგმირავი თვალები, ხელში განუწყვეტლად მომუშავე კინოკამერით. ძლივს ასწრებს ფირის გამოცვლას. "ფირი არ დაინდო" – თითქოს ამ ბრძანებას ასრულებსო ტოლედო – მოგვიანებით იგი იტყვის: "ჩვენთან ამბობენ, თითქოს ბედი მეწია. ოლივეირა რომ შემხვდა და სხვა არავინ". ჩემ მეხსიერებაში კი კინოქრონიკის კადრები იცვლებიან: ოლივეირა მშობლიურ სან-პაულუში! ხალხით გაჭედილი ქუჩები, მოტოციკლისტების ექსკორტი, ღია მანქანაში ხელებაწეული კარლოს ოლივეირა და პედრო ტოლედო.

"ოლიმპიაჰალეს" ტრიბუნებზე კიდევ 28 ბრაზილიელია, რომლებიც გასავათებულ ზაფხულს გამოექცნენ და დორტმუნდში ჩამოვიდნენ მონრეალისთვის მოსამზადებლად. მათ შორისაა ნელსონ პრუდენსიო. იგი მესამე ოლიმპიადისთვის ემზადება – ორ ოლიმპიადაში მას "ვერცხლი" და "ბრინჯაო" აქვს.

დამთავრდა შეჯიბრება... გაიმარჯვა სანეევმა. ჩვენ გვაცნობენ ოლივეირასა და ტოლედოს: გზადაგზა ვეკითხებით ოლივეირას: "მოგეწონათ სანეევის ნახტომები?" "დიახ, – პასუხობს ოლივეირა, – ოღონდ მე უფრო სწრაფად გამოვრბივარ. არადა, უფრო სწრაფად უნდა... აი, როცა 10,2 წამში გავირბენ 100 მეტრს, მაშინ მივიჩნევ თავს უსწრაფესად. კინოფირზე სანეევი სხვანაირია – ძალიან ძლიერი და უშველებელი სიმაღლის ნახტომებიც აქვს. გარდა ამისა, მე არ ვიცი, მიწიდან არეკნისას როგორ მოვიშველიო ხელები, სანეევმა კი იცის. სანეევი პრიმაა! ბევრი მინდა მისგან ვისწავლო, უფროს ძმასავით მიყვარს".

"17 მეტრს მიღმა მხოლოდ ხუთნი გადახტებიან. თუ რვანი იქნებიან, მაშინ პედრო ტოლედო ჩემგან რვა ბოთლ შამპანურს მიიღებს. თუ მე აღმოვჩნდი მართალი, 1977 წელს ოლივეირა ჩამოვა ძმები ზნამენსკების მემორიალზე".

– ვითომ უმცროს ძმას არ უნდა უფროსს რომ მოუგოს? – ვიცინით. ჟოაო ხარხარებს. ბოლოს და ბოლოს, როგორც იქნა, გამოჩნდა ნამდვილი ოლივეირა, რომელსაც მოსწყინდა სანიმუშო მოსწავლის როლში ყოფნა. დიდხანს ვერ დამშვიდდა და სულ იმეორებდა: "უმცროსი"... "უფროსი" ძმა".

ჩვენ საუბარს, რომელიც ურთიერთმოკითხვასა და მისალმებებში მიმდინარეობს, ჯერ მიკიბულ-მოკიბული ხასიათი აქვს. ხშირად ვეკითხებით ოლივეირას, მაგრამ ასევე ხშირად ამ შეკითხვებს პედრო ტოლედო პასუხობს. საბოლოოდ, მთავარი შეკითხვის ჯერი დგება: "მოანრეალში გამარჯვებისთვის რამდენია საჭირო?" უფრო ადრე მე სანეევის ციტატა მოვიყვანე ჩვენ ჟურნალში: "საკმარისია 17,50, და მე მზად ვარ ბრძოლისთვის". ოლივეირამ სარეკორდო ნახტომის შემდეგ თქვა, რომ მონრეალში ამ რეკორდს გავაუმჯობესებ და ოლიმპიურ ოქროს ვვარაუდობო.

პედრო ტოლედო ჩაერთო საუბარში: "მონრეალში 17 მეტრს დაძლევს ორი ბრაზილიელი, ორი რუსი, ორი ამერიკელი, ერთი აფრიკელი და კიდევ ერთი ევროპელი. სულ რვა სპორტსმენი!" ახლა მე ვთქვი: "17 მეტრს მიღმა მხოლოდ ხუთნი გადახტებიან. თუ რვანი იქნებიან, მაშინ პედრო ტოლედო ჩემგან რვა ბოთლ შამპანურს მიიღებს. თუ მე აღმოვჩნდი მართალი, 1977 წელს ოლივეირა ჩამოვა ძმები ზნამენსკების მემორიალზე". – თანახმა ვართ, – ხელი ჩამომართვეს ტოლედომ და ოლივეირამ. განვაგრძობთ საუბარს: "რომელში უფრო ძლიერია ოლივეირა – სიგრძეში თუ სამმაგში?"

– სამმაგი უფრო მიყვარს, – ფიქრიანად თქვა ოლივეირამ. – სამი წლის წინ სამმაგს რომ ვეუფლებოდი, ზურგი მტკიოდა, მაგრამ თავი მაინც არ დავანებე. მწვრთნელმაც არ დამანება – ჩვიდმეტისა და ოთხმოცდაცხრის ნახევარი პედრო ტოლედოს ეკუთვნის. იქვე ასწორებს: – უფრო მეტიც – რვა და ორმოცდახუთი. ჩემი სურვილია, მეც გადავმხტარიყავი ამ მანძილზე. მაგრამ მონრეალში მხოლოდ სამმაგში გამოვალ...

– ოლივეირას ძალა, – ამას უკვე ტოლედო ამბობს, – მაყურებელთა რიცხვის პროპორციულად იზრდება. რიო-დე-ჟანეიროში ათი ათასი იყო და შედეგად – თექვსმეტი და სამოცდათოთხმეტი და რვა და ოცი, მეხიკოში – ორმოცი ათასი და... ჩვიდმეტი და ოთხმოცდაცხრა, მონრეალში 100 ათასი იქნება და...

ჟოაო ოლივეირა მონრეალის ოლიმპიადაზე

ჟოაო ოლივეირა მონრეალის ოლიმპიადაზე

აქ იწყება გრძელი თარგმანი პორტუგალიურიდან გერმანულად. გერმანულიდან სერბოხორვატულად და მხოლოდ ამის შემდეგ რუსულად, რათა ჯეკ ლონდონის არაერთი ფრთიანი გამოთქმა გავიხსენოთ, რომელიც პირდაპირ არ ითარგმნება, მაგრამ შინაარსობრივად ასეთია: შეიცავს ნებისყოფასაც, კონცენტრაციასაც და "გაცეცხლებასაც". ამ გამოთქმაში დაახლოებით ეს იგულისხმება: "ადამიანში იღვიძებს მხეცური ბუნება". სწორედ ამგვარი რაღაც იბუდებს ოლივეირაში. როცა ყველას თვალწინ უამრავ ხალხს და კარლოსს სურთ გამარჯვება, – ასე გვიხსნის მისი მწვრთნელი და მთელი საღამოს მანძილზე მხოლოდ სამჯერ თუ მოახერხა ოლივეირამ სიტყვის ჩაგდება.

ვახშმის დასასრულს პედრო ტოლედომ სიურპრიზი გაგვიკეთა. საიდანღაც პროექტორი დაითრია და აი, სასტუმროს კედელზე მოქრის ოლივეირა. თითქოს სასხვათაშორისოდ გასცდა "წახტომსა" და "ნაბიჯს". კარლოსი ზამბარასავით დაიჭიმა "ნახტომში". აი, იგი მუხლებზეა დამხობილი, მიწას კოცნის, შემდეგ მოჯადოებულივით შეცქერის ტაბლოს, რომელიც თითო-თითო ციფრს ყრის 17,89. კიდევ ერთხელ, ორჯერ, სამჯერ, ხუთჯერ, ათჯერ ვატრიალებთ ამ ნახტომს წინ და უკან... ახლა ჩვენი პასუხის ჯერიც დადგა: "როგორ მოგწონთ ოლივეირას ნახტომები?"

– კინოფირზე ძნელია გაარჩიო თექვსმეტ და ჩვიდმეტმეტრიანი ნახტომები, მაგრამ მოგვწონს ოლივეირას გამორბენი და ნახტომი, რომლებიც ერთ მთლიანობას ქმნიან. ეს კი სამმაგი ხტომის თანამედროვე ტექნიკაა... ექვსი და ოცი, პლუს ხუთი და ოცი, პლუს ექვსი და ორმოცდაცხრა შეიძლებოდა სხვადასხვანაირადაც დანაწილებულიყო... ოლივეირას გამორბენი, ეჭვგარეშეა, ისეთ შთაბეჭდილებას ტოვებს, თითქოს სახტომი დაფის ზოლი მაგნიტივით იზიდავს კარლოსს, არეკვნა კი ნახტომს სისწრაფეს მატებს.

უკვე შუაღამეა... ერთმანეთს ვემშვიდობებით.

ისეთი შთაბეჭდილება დაგვრჩა, რომ ოლივეირას ჯერ არა ჰყავს ავტორიტეტები, ხოლო ტოლედოს მხოლოდ 17,89 აქვს. ეს უკვე მისაბაძი მაგალითია. და კიდევ: ოლივეირას წარმატებები სულ ზევით და ზევით მიიწევს. მაშ ასე! ერთმანეთი გავიცანით. ისღა დაგვრჩენია, ოლიმპიურ თამაშებამდე მივაღწიოთ ცოცხლებმა, არაფრის დაკარგვა არ შეიძლება. იქ კი სამი ცდა იქნება. მერე კიდევ სამი ცდა ფინალში..."

სიტუაცია, რომელიც ოლიმპიური თამაშების წინ შეიქმნა, ძალიან ჰგავდა მიუნხენის თამაშებისას. ისევე, როგორც ოთხი წლის წინათ, ექსრეკორდსმენი ვიყავი. მაგრამ თუ მაშინ, სამოცდათერთმეტში, კუბელმა პედრო პერეს დიუნიასმა ჩემი რეკორდი მხოლოდ ერთი სანტიმეტრით გააუმჯობესა, ახლა ჟოაო ოლივეირას რეკორდს თითქმის ნახევარი მეტრით "ჩამოვრჩებოდი". მეხიკოში კოლია დუდკინთან და საშა ზოლოტარიოვთან ერთად ვმონაწილეობდი, მიუნხენში – მიშა ბარიბანთან და გენადი ბესონოვთან, მონრეალში კი ახალი თანამეწყვილე მყავდა – საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ვალენტინ შევჩენკო. ისევე, როგორც 1972 წელს, ახლაც, კიევშიც ვერ შევძელი საკავშირო ჩემპიონატის ბოლომდე მიყვანა. საკვალიფიკაციო შეჯიბრებაში პირველივე ნახტომის შემდეგ ტერფი ამტკივდა და გადავწყვიტე, არ გამერისკა. ვერ გეტყვით, რომ ამან გუნება გამომიკეთა, მაგრამ სულის სიღრმეში იმით ვიმშვიდებდი თავს, რომ თუ მსგავსმა უწესრიგობამ ხელი ვერ შემიშალა მიუნხენის გამარჯვებაში, იგივე სიტუაციაში მონრეალში რატომ ვერ უნდა მოვიგო-მეთქი.

ვინ მიმაჩნდა ძირითად მეტოქედ? ოლიმპიური თამაშების წელს ევროპელები დიდად არ ბრწყინავდნენ, თუმცა ზოგიერთის შედეგი 17 მეტრს მიღმაც იყო. უმრავლესობას – პოლონელებს იოახიმოვსკის და ბისკუპსკის, დასავლეთგერმანელ კოლმზეის, რუმინელ კორბუსა და ჩეხოსლოვაკიელ ვიჩიხლოს – ადრეც შევხვედრივარ. მართალი გითხრათ, 1974 წელს, რომში, ევროპის ჩემპიონატის საკმაოდ იოლად მოგების შემდეგ, მოულოდნელობას არც ერთისგან არ ველოდი. უფრო მეტად ამერიკელი სპორტსმენების შედეგები მაწუხებდა. სამი მათგანი თამაშების წინ 17 მეტრს მიღმა გადახტა. ვიცოდი, რომ ეს შედეგები ზურგქარის დროსაა ნაჩვენები, მაგრამ იმავე დროს მშვენივრად მქონდა წარმოდგენილი ზანგი ათლეტების ძალა. ბევრი მათგანი ტექნიკასთან მწყრალადაა (თუმცა, ამ ნაკლს ისინი თანდათანობით ასწორებენ და ყოველწლიურად უფრო გამართულად ხტებიან), მაგრამ ცალკეულ ცდებში თითოეულს მაღალი შედეგის ჩვენება შეეძლო და წინასწარ არავინ იცოდა, ვინ სად მოაწყობდა სიურპრიზს!

მთავარ მეტოქედ ბრაზილიელი ჟოაო ოლივეირა მიმაჩნდა. თავგზას არც ის ხმები მიბნევდა, თითქოს მას ტრავმა აქვსო, ან ოლიმპიურ თამაშებზე საერთოდ არ გამოვაო. ამის გამო თავს დამშვიდების უფლებას ერთი წუთითაც არ ვაძლევდი. არც ჟოაოს რეკორდი – დამოკლეს მახვილი – 17,89 – მაფორიაქებდა. ვფიქრობდი, რომ ამ შედეგის ჩვენება მონრეალის თამაშებზე შეუძლებელი იყო და დაძაბული ბრძოლისთვის ვემზადებოდი 17,40-17,60 მეტრის ფარგლებში.

სამწუხაროდ, აგერ უკვე, მერამდენე წელიწადია, მარტოს მიწევდა ბრძოლა. მონრეალში გამგზავრებამდე ცოტა ხნით ადრე გუნდში შეიყვანეს ვალენტინ შევჩენკო, ძლიერი, გამოცდილი ათლეტი, რომელსაც დიდი ხნის გამოცდილება ჰქონდა სერიოზულ შეჯიბრებებში მონაწილეობისა. თავისი შედეგებით მას ფინალურ ეტაპზე გასვლა უნდა ევარაუდა. მაგრამ, ჩემი აზრით, ვალენტინი სექტორში ყოველთვის თავს ვერ იჭერდა. მისი მოძრაობა კარგავდა სიზუსტეს, კოორდინაციას და ბოლომდე ვერ იყენებდა თავის შესაძლებლობებს. ოლიმპიურ თამაშებზე კი რაღა იქნება, როცა ვნებები დუღს? საკუთარი თავის შიში არა მქონია. ვიცოდი, ოლიმპიურ თამაშებზე ყველაფერს გავაკეთებდი, რაც შემეძლო. მრავალი წლის ვარჯიშმა და შეჯიბრებებში მონაწილეობამ მასწავლა არა მარტო საკმაოდ ზუსტად შემეფასებინა ჩემი მდგომარეობა, არამედ მთავარი – შეჯიბრებისთვის საბრძოლო მზადყოფნაშიც ვყოფილიყავი. მართალია, ამ ოლიმპიურ წელს ბევრი სტარტი არ ყოფილა, მაგრამ მეც ხომ აღარ ვიყავი ოცი წლის!

დავით ჭელიძე

გაგრძელება იქნება

2650
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;