ვიქტორ სანეევი: მწვრთნელი მირჩევდა, თავად მეთქვა უარი თამაშებში მონაწილეობაზე

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ნაწილი II: ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი III: აი, მიზეზი, რატომ იკარგებიან უფროსებში გადასვლის შემდეგ მოზარდები, რომლებსაც დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებენ

ნაწილი IV: საკითხი ასე იდგა: შევძლებდი თუ არა შიშის დაძლევას და ვაიძულებდი თუ არა თავს მთელი ძალით ხტომას

ნაწილი V: ამ მეთოდს მაშინ იყენებენ, როცა ბრძოლის სიმძაფრის ხელოვნური განელება სურთ

ნაწილი VI: სწორედ წაგებები გახდა ჩემი დაოსტატების, ტაქტიკური სიმწიფის, ფსიქოლოგიური მომზადების კარგი სკოლა

ნაწილი VII: არჩევანის წინაშე ოლიმპიადის წინ: სიგრძეზე ხტომა თუ სამმხტომი?

ნაწილი VIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: ყოველთვის უნდა ელოდო \"მისტერ X-ის\" გამოჩენას

ნაწილი IX: როგორ ემზადებოდა ვიქტორ სანეევი პირველი დიდი ნახტომისთვის

ნაწილი X: ტაბლოზე მაშინვე ახალი ოლიმპიური და მსოფლიო რეკორდი აინთო - 17,39!

ამბობენ, დრო საუკეთესო მკურნალიაო. იგი ნებისმიერ ტრავმასა და ავადმყოფობას არჩენს. მაგრამ ტრავმაც არის და ტრავმაც, დრო ყველაფერს ვერ კურნავს. ეს ახლობელი ადამიანის სიკვდილია. დედის გარდაცვალების შემდეგ თუმცა წლები გავიდა, მაგრამ ახლაც მიმძიმს გახსენებაც კი. რას იზამ, ასეთი ცხოვრება გვაქვს სპორტსმენებს. ყველაფერი, პირადი განსაცდელიც კი როგორღაც მაინც სპორტთან გვაქვს დაკავშირებული.
საბჭოთა კავშირის ხალხთა ზაფხულის VII სპარტაკიადაზე წარუმატებლად ვიასპარეზე, თუმცა სპარტაკიადაზე 17-მეტრიანი შედეგი მქონდა და, გამოგიტყდებით, ეს სტარტები ოლიმპიური თამაშებისკენ ახალი აღმასვლის დასაწყისად მიმაჩნდა.

ამ გამოსვლაზე სპორტულ პრესაში ცოტა დაიწერა. უნდა ითქვას, რომ მე საერთოდ გამიმართლა ჟურნალისტებთან ურთიერთობაში და წარუმატებლობის შემთხვევებში, თუმცა ასეთი შემთხვევა არც ისე ბევრი ყოფილა, მინდობდნენ: სპარტაკიადაზე ჩემი სუსტად გამოსვლის ნამდვილი მიზეზი მხოლოდ რამდენიმე კაცმა იცოდა და ახლა მხოლოდ იმიტომ ვიხსენებ, რომ მაშინ ვერ შევძელი მაქსიმუმის გაკეთება.
სპარტაკიადამდე სამი კვირით ადრე საზღვარგარეთ გამოვდიოდი. თბილისში ჩამოსვლისას, ჩვეულებრივ, დედას დავურეკე, სოხუმში. ასე მქონდა წესად – სადაც არ უნდა მოვესროლე ჩემ სპორტულ ბედ-იღბალს, სამყაროს რომელი კუთხიდანაც არ უნდა ჩამოვსულიყავი, დედისთვის აუცილებლად უნდა დამერეკა და დაწვრილებით მეამბნა, სად ვიყავი, როგორ ვიასპარეზე, ვინ იყვნენ ჩემი მეტოქეები. იგი დიდად ვერ ერკვეოდა მძლეოსნობაში, მაგრამ რაც შეეხებოდა სამმაგ ხტომას, როგორც იტყვიან, საქმის კურსში იყო.

იმ დღეს ვერ მოვახერხე ხმის მიწვდენა – არავინ იღებდა ყურმილს. თუმცა ნერვიულობის არავითარი საბაბი თითქოს არა მქონია, მაინც უნებლიე შიშმა შემიპყრო. ამას კიდევ ჩემი მეგობრის რომან სერებრიანის უბედურებაც დაერთო, რომელსაც ჩემ ჩამოსვლამდე რამდენიმე დღით ადრე დედა გარდაცვლოდა.

მეორე დღეს მე და ტატიანამ მივუსამძიმრეთ ჩემ უფროს მეგობარსა და მკურნალს. რომანისგან შინ რომ ვბრუნდებოდით, უცბად გული მომეწურა და პირველი, რაც გავიფიქრე, დედას ხომ არაფერი მოუვიდა-მეთქი. ჩემი შიში ტანიას გავანდე. მან, რა თქმა უნდა, გამკიცხა: ეს რა წინათგრძნობააო, მაგრამ შინ მისვლამდე მაინც ვერ მოვისვენე. კიდევ ერთხელ ვცადე სოხუმში დარეკვა, ისევ არავინ იღებდა ყურმილს. და უცებ, ასე, საღამოს თერთმეტის ნახევარი იქნებოდა, ტელეფონმა დარეკა. ყურმილი ავიღე, ტატიანას მამის ხმა გავიგონე – ისიც სოხუმში ცხოვრობდა – და ვგრძნობ, რომ სათქმელს ბოლომდე ვერ ამბობს. "რა მოხდა? – ვეკითხები, პირდაპირ მითხარით, რა სჭირს დედას? აღარ არის?" და მესმის: "შენ საიდან იცი?". "ვიცი, – ვეუბნები – გული მიგრძნობდა". ყურმილი გამივარდა. დანარჩენი ბუნდოვნად მახსოვს. ტატიანამ მითხრა, თურმე ლამის ისტერიკა დამემართა. ესეც შენი სანეევის რკინის ნერვები.

მთელი ღამე თვალი ვერ მოვხუჭე. დედაზე ვფიქრობდი. გავიხსენე, როგორ გამაცილა მეხიკოს ოლიმპიურ თამაშებზე, 1968 წელს. მაშინ უკვე გამოცდილი მოგზაური ვიყავი, მაგრამ დედა მაინც ეგუებოდა ჩემ შორეულ მოგზაურობებს. იგი იშვიათად ტოვებდა მშობლიურ სოხუმს და მექსიკა მართლაც ცხრა მთას იქით ეგონა. ჩვეულებრივ, გამგზავრების წინ ჩამოვსხედით მე და დუდკინი. მერე ნიკოლოზმა დედას სთხოვა: "ქალბატონო ქსენია, გვისურვეთ გამარჯვება". დედამ უთხრა: "კოლია, შვილო, ორივეს გისურვებთ წარმატებას, მაგრამ მაპატიე, მოგებას მაინც ვიქტორს ვუსურვებ".

ვიხსენებდი, როგორ ზრუნავდა, შინ რომ ყველაფერი წესრიგში ყოფილიყო. ყველანაირად მიწყობდა ხელს, ინსტიტუტიდან თუ სტადიონიდან მოსულს კარგად მევარჯიშა და დამესვენა. დედა ბავშვობიდანვე შრომის ფერხულში იყო ჩაბმული და კარგად იცოდა ფიზიკური მუშაობის ფასი. ხშირად დამყვებოდა ვარჯიშებზე და ხედავდა, რად გვიღირდა მე და ჩემ ამხანაგებს გამარჯვების წამები და სანტიმეტრები. როგორ ზრუნავდა, რომ ჩემი სპორტული ფორმა – ტრუსები, მაისურები, კოსტიუმი – ყოველთვის სრულ წესრიგში ყოფილიყო, სუფთა და გაუთოებული. დედა ყოველდღე რეცხავდა, თუმცა რამდენჯერ მითქვამს, ასე ხშირად არ არის-მეთქი საჭირო. მას სურდა, სტადიონზე მისი შვილი არა მარტო ყველაზე ძლიერი, არამედ ყველაზე აკურატული, ყველაზე სუფთა და ყველაზე ლამაზი ყოფილიყო. რამდენ ენერგიას ხარჯავდა იგი გემრიელი წვენების, ნახარშების, კომპოტების, კისელების, მურაბების მომზადებაში! ახლა, როგორ ადევნებდა თვალს ჩემ რეჟიმს! რომ წამოვიზარდე, თავს უფლებას ვეღარ ვაძლევდი, გვიან მოვსულიყავი: პატარა ბავშვივით მტუქსავდა: "შენ რა, არ იცი, სპორტსმენისთვის რომ არ შეიძლება გვიანობამდე ნავარდი!".

ვიხსენებდი, როგორ იტანჯებოდა ჩემთან ერთად, როცა ტრავმებს ვიშუშებდი. ვიხსენებდი მის ბალახებს, ნაყენებს, სველ საფენებს, კომპრესებს. საათზე დახედვა არც მჭირდებოდა: დედას არასოდეს ავიწყდებოდა, შეეხსენებინა ჩემთვის სახვევის გამოცვლა, წამლის დალევა, მასაჟის გაკეთება.
ჩემი ტკივილი მისი ტკივილი იყო, და აი, დედა აღარ არის.

მართალია, მდგომარეობიდან გამოსასვლელად შრომას ვერც ერთი წამალი ვერ შეედრება. სპარტაკიადამდე თითქმის აღარაფერი რჩებოდა. ეშმაკეულივით დავიწყე ვარჯიში. ორი აზრი არ არსებობდა – მოსკოვში აუცილებლად უნდა გამოვსულიყავი, ჩემი რესპუბლიკის გუნდისთვის არასოდეს მიღალატია. ეტყობა, იმ დღეებში ძლიერ სტრესში ვიყავი. პირველ ვარჯიშებზე ექვსნაბიჯიანი გამორბენით 16 მეტრს მიღმა ვხტოდი. გარშემო გაკვირვებისგან ყველა ხელებს შლიდა. მაგრამ ეს ნერვიულობა ისევე სწრაფად გაქრა, როგორც გამიჩნდა. არა და არ მჯეროდა სპორტული ფორმის დაკარგვისა, მაგრამ მიუკერძოებელი რულეტი თავისას ამტკიცებდა. სტარტამდე ოთხი დღით ადრე იმავე გამორბენიდან მხოლოდ 15,30-ზე გადავხტი. სპარტაკიადაზე კი ვერაფრის გაკეთება ვეღარ შევძელი. ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს ფეხები ჩემი აღარ იყო. მექანიკურად გამოვრბოდი, ფეხები კი ჩვარივით მეკიდა, სრულებით ვერ ვასრულებდი არეკნს.

"კვალიფიკაციაშიც" და ძირითად შეჯიბრებაშიც 16,40-იანი შედეგი ვაჩვენე. თანაც, მთლიანი გარბენის შემდეგ... ეს სპარტაკიადა ერთადერთი შეჯიბრება იყო, როცა არც მეტოქეებს და არც საკუთარ თავს აღარ ვებრძოდი. მაგრამ, ვფიქრობ, ვერავინ ამაში ვერ გამამტყუნებს.

ამრიგად, სპარტაკიადის შედეგების მიხედვით, სადაც მხოლოდ მეხუთე ადგილი დავიკავე (16,48), მსოფლიო თასზე მონაწილეობის პრეტენზიას ვერ განვაცხადებდი. მაგრამ წინ კიდევ ორი შეჯიბრება იყო – ძმები ზნამენსკების მემორიალი და მხტომელის დღე. აქ ვეცდებოდი დანაკარგის ანაზღაურებას. მაგრამ ბატონი ვიტოლდი იმჯერადაც იცავდა კანდიდატების შერჩევის პრინციპს: მსოფლიო თასზე მონაწილეობას მიიღებდა ვალიუკევიჩი, რომელმაც სპარტაკიადაზე მაღალი შედეგით – 17,21 გაიმარჯვა.

არასოდეს ვეწინააღმდეგებოდი შერჩევის სპორტულ პრინციპს. მაგრამ მეგონა, რომ ეს განსაკუთრებული შემთხვევა იყო და ჩემ მდგომარეობას გაითვალისწინებდნენ, მსოფლიო თასზე მონაწილეობისთვის ბრძოლის შესაძლებლობას მომცემდნენ, პირობას დამიდებდნენ, რომ თუ ძმები ზნამენსკების მემორიალზე ან მხტომელის დღეზე 17,30-იან შედეგს ვაჩვენებდი, იმ მთავარ შეჯიბრებაში მივიღებდი მონაწილეობას. მაგრამ კრეერი შეუბრალებელი იყო. ამიტომაც, ბუნებრივია, ამ ორ ტურნირში ყოველგვარი ენთუზიაზმის გარეშე ვმონაწილეობდი. ახლა მომავალ ოლიმპიურ თამაშებზე ვფიქრობდი.

ნაწილი XI: ვიქტორ სანეევი: ფეხბურთელობას ვაპირებდი, თავი მიხეილ მესხი მეგონა... ეზოში კი კონსერვის ქილით ვთამაშობდი

ნაწილი XII: ვიქტორ რას აკეთებ? უთოებს ვხეხავ ქარხანაში!

ნაწილი XIII: ვიქტორ სანეევი: კალათბურთი სიმკვირცხლის განვითარებაში, მოძრაობის კოორდინაციაშიც გეხმარება

ნაწილი XIV: ვიქტორ სანეევი: საშინელება იყო, არავინ იცოდა, როგორ უნდა მემკურნალა

ნაწილი XV: ვიქტორ სანეევი: იმ ორიოდე კვირაში, რომელიც სოხუმში გავატარე, ვიგრძენი...

ნაწილი XVI: ვიქტორ, რეკორდს შინ დაამხობ, სოხუმში, სანეევის თასზე!

ნაწილი XVI: მეც გამაჩნდა სისუსტეები, უცებ როდი გავხდი ის ვიქტორ სანეევი, პირველ იანვარს, ქორწინების დღესაც რომ ვარჯიშობდა

ნაწილი XVII: ვიქტორ სანეევი: ტურისტებთან ერთად რომში ჩამოვიდა ჩემი მეუღლე ტატიანა, რომელიც ბავშვს ელოდებოდა

ნაწილი XVIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: არ დავიჯერე - ოლივეირამ ჩემი რეკორდი დაამხო...

ნაწილი XIX: ვიქტორ სანეევი მეტოქეებს: შვიდი ბოთლი შამპანური, თუ ნაძლევს წავაგებ!

ნაწილი XX: საიდუმლო, როგორ მოიგო ვიქტორ სანეევმა მონრეალის ოლიმპიადა

ნაწილი XXI: ვიქტორ სანეევი: ქარი მძლეოსნობის ჭირია!

ნაწილი XXII: სოხუმში ყოველი ჩასვლისას მას აუცილებლად ვნახულობდი

ნაწილი XXIII: ლეგენდარული ვიქტორ სანეევი: ეს იყო საიდუმლო, რომლითაც მოვიგე ოლიმპიადა

ალბათ მოსწყინდა მკითხველს ტრავმებსა და მათთან ბრძოლაზე საუბარი. მაგრამ, როგორც იტყვიან, სიმღერიდან სიტყვებს ვერ ამოაგდებ. რაც იყო – იყო. ზამთარშიც და ოლიმპიური წლის გაზაფხულზეც მტკივანი ფეხით ვვარჯიშობდი. შეიძლება მკითხოთ, კი მაგრამ, კაცმა რომ თქვას, რად მინდოდა ეს ყველაფერი. სპორტი ხომ თამაშია და მეტი არაფერიო. მაგრამ ჩემ ცხოვრებაში სპორტმა მტკიცედ დაიკავა დიდი ადგილი, თუმცა, როგორც ყველა ადამიანი, მეც ვსწავლობდი (სპორტში მეცადინეობის დროს ფიზკულტურის ინსტიტუტიც დავამთავრე), საოჯახო საზრუნავიც მქონდა და ვმსახურობდი კიდეც. სამმაგი ხტომა უკვე დიდი ხანია, რაც ჩემი პირადი საქმე აღარ იყო. მე ვიცავდი მშობლიური საზოგადოების "დინამოს", ჩემი ქალაქის, ჩემი რესპუბლიკის სპორტულ ღირსებას. ხოლო, როცა საბჭოთა კავშირის ნაკრების ალისფერი მაისურით საზღვარგარეთ გამოვდიოდი, მაშინ საბჭოთა ქვეყნის ღირსებას ვიცავდი. ამის შეგნება შეუძლებელს შესაძლებლად ხდიდა, ნებისყოფას მიძაბავდა, ძალას მმატებდა, მაიძულებდა, მეჯობნა საკუთარი თავისთვის.

რა თქმა უნდა, ეს შეიძლება თამაშად მოგეჩვენოთ. კი ბატონო, მაგრამ მე იგი ბოლომდე უნდა მეთამაშა.
რაღა არ გავაკეთე ოლიმპიურ წელს, ტრავმებისგან რომ დამეღწია თავი! ეს რომ დაწვრილებით აღვწერო, სამედიცინო ენციკლოპედია გამოვა. რამდენიმე თვის მანძილზე ხალხური საშუალებებითაც ვკურნალობდი და თანამედროვე მედიცინის ყველა უახლესი საშუალება გამოვიყენე. რენდგენოთერაპიაც, ლაზერის სხივებიც კი! პირველ ხანებში მშველოდა, მაგრამ მერე ტკივილი განმიახლდებოდა ხოლმე. და მაინც, უკვე მერამდენედ, 1980 წლის ზაფხულისთვის მწყობრში ჩავდექი.

ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობისთვის ძირითადი შესარჩევი სტატები ძმები ზნამენსკების ხსოვნისადმი მიძღვნილი შეჯიბრება იყო. თანაც, გამოგვიცხადეს, რომ ასპარეზობის ორი გამარჯვებული პირდაპირ შევიდოდა ოლიმპიურ გუნდში, ხოლო მესამე მონაწილეს მწვრთნელთა საბჭოს სხდომა გამოავლენსო. საკმაოდ მძიმე მდგომარეობაში ვიყავი. მკურნალობით გართულს, რა თქმა უნდა, კარგი ბაზა, მოძრაობის თვისებების ფუნდამენტი არ მექნებოდა. ის, რაც ზამთრისა და შემოდგომის მანძილზე წავიმუშავე, დიდხანს არ მეყოფოდა. მაგრამ მომავალზე არ ვფიქრობდი, ვიცოდი, რომ უკანასკნელად გამოვდიოდი.

ამ შეჯიბრებისთვის მზადებისას თითქოს ყველა წვრილმანი გავითვალისწინე. მთელი ჩემი გამოცდილება მოვიხმე, ყველა ვარიანტი გავითვალე, და შეცდომები მაინც ვერ ავიცილე. სწორი ნათქვამია: არ ცდება მხოლოდ ის, ვინც არაფერს აკეთებს! "კვალიფიკაციის" წინ მეტისმეტად აგზნებული ვიყავი. ამ შემთხვევაში, ამ აღელვებამ დახმარების მაგიერ ცუდი სამსახური გამიწია. ჯერ ერთი, რატომღაც 16,76-ზე გადავხტი, თუმცა შემეძლო ნორმატივი ძალების გაცილებით ნაკლები ხარჯვით შემესრულებინა. მაგრამ ეტყობა მინდოდა თვითონაც დავრწმუნებულიყავი და სხვაც დამერწმუნებინა, რომ ყოველნაირად მომზადებული ვიყავი. საღამოცა და ღამეც მშფოთვარედ გავატარე. მიუხედავად იმისა, რომ ვიცოდი, სტარტის წინ აუცილებელი იყო კარგად გამოძინება, ჩემ სიცოცხლეში პირველად დავლიე დასაძინებელი წამალი. ეს ჩემი მეორე შეცდომა იყო. ორი აბი მივიღე და როგორც მკვდარს, ისე მეძინა, მაგრამ ამის შემდეგ მთელი დღე მთვრალივით დავბორიალობდი. არადა, საღამოს შესარჩევ შეჯიბრებაში უნდა გამოვსულიყავი.

ბოლომდე მაინც ვერ გამოვფხიზლდი, უჩვეულოდ ვგრძნობდი თავს. თითქოს ყველაფერს კარგად ვაკეთებდი, მაგრამ ახლა ეს არ კმაროდა. როგორ არ ვეცადე, მაინც მხოლოდ მეოთხე ადგილზე გავედი და ახლა ჩემი ოლიმპიური ბედი საბჭოთა კავშირის ნაკრები გუნდის მწვრთნელთა საბჭოს უნდა გადაეწყვიტა.
სხდომის წინა დღეს დიდხანს ვესაუბრე ბატონ ვიტოლდ კრეერს; გვიან საღამოს სასტუმრო "სპორტთან" ვსეირნობდით; გუნდი აქ იყო დაბინავებული. კრეერი მიმტკიცებდა, რომ პრეტენზია არ უნდა მქონოდა ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობაზე, მეუბნებოდა, რომ სამგზის ოლიმპიური ჩემპიონის შარავანდედით უნდა წავსულიყავი; ეჭვი ეპარებოდა, რომ მზად ვიყავი 17,50-17,60 მეტრის ფარგლებში საბრძოლველად, რადგან სწორედ ეს შედეგი მიაჩნდა მას სავარაუდოდ ოლიმპიურ თამაშებში. მირჩევდა, მე თვითონ მეთქვა უარი თამაშებში მონაწილეობაზე. ახლაც არ ვიცი, ამას რატომ მეუბნებოდა. იმიტომ, რომ დარწმუნებული იყო, არ უნდა გამოვსულიყავი, თუ უბრალოდ, ასეთი გულწრფელი საუბრით უნდოდა გაეგო, მართლაც მზად ვიყავი თუ არა უკანასკნელ შესაძლებლობამდე მებრძოლა. მაინც ვერ შევთანხმდით.

მეორე დღეს გავიგე, რომ მწვრთნელთა საბჭოს ნდობა გამოუცხადებია ჩემთვის და მოსკოვის ოლიმპიურ თამაშებზე ალექსანდრე ბესკროვნის ნაცვლად უნდა გამოვსულიყავი. მას ხომ ზნამენსკების მემორიალზე მესამე შედეგი ჰქონდა. პირველ-მეორე ადგილებზე გასულებმა – იააკ უუდმიაემ და ევგენი ანიკინმა, შეთანხმებისამებრ, როგორც მემორიალის გამარჯვებულებმა, მაშინვე მიიღეს ეს უფლება. საინტერესოა, რომ მათ შედეგებიც ერთნაირი აჩვენეს – 17,07. გუნდში ჩემი ჩართვის გადაწყვეტილება უდიდესი ნდობის გამოხატულება იყო. შემეძლო კი არ გამემართლებინა ასეთი ნდობა? ეს იყო ავანსი, რაც მავალდებულებდა ისე გამემართლებინა, რომ შეჯიბრების შემდეგ პირნათლად გამესწორებინა თვალი ყველასთვის. ერთი სიტყვით, ამ გადაწყვეტილებამ მაიძულა, წარმატებით მეასპარეზა.

ამრიგად, ყოველგვარი მღელვარება უკან ჩამოვიტოვე. მე ოლიმპიური გუნდის წევრი ვიყავი და მთელი ყურადღება თამაშებისთვის მზადებაზე უნდა გადამეტანა. რამდენიმე დღით დასასვენებლად სოხუმს გავემგზავრე. შემდეგ კი პოდოლსკში ჩავედი, ოლიმპიადისწინა უკანასკნელ მოკლევადიან შეკრებაზე.

დავით ჭელიძე

გაგრძელება იქნება

1968
მკითხველის კომენტარები / 1 /
იზა
0
პატარა ვიყავი, მაგრამ კარგად მახსოვს მისი განსაკუთრებული ნახტომი, საუკეთესო
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;