არჩევანის წინაშე ოლიმპიადის წინ: სიგრძეზე ხტომა თუ სამმხტომი?

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ნაწილი II: ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი III: აი, მიზეზი, რატომ იკარგებიან უფროსებში გადასვლის შემდეგ მოზარდები, რომლებსაც დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებენ

ნაწილი IV: საკითხი ასე იდგა: შევძლებდი თუ არა შიშის დაძლევას და ვაიძულებდი თუ არა თავს მთელი ძალით ხტომას

ნაწილი V: ამ მეთოდს მაშინ იყენებენ, როცა ბრძოლის სიმძაფრის ხელოვნური განელება სურთ

ნაწილი V: სწორედ წაგებები გახდა ჩემი დაოსტატების, ტაქტიკური სიმწიფის, ფსიქოლოგიური მომზადების კარგი სკოლა

იმ ფოტოებს ვათვალიერებ, ჩვენმა ფოტოკორესპონდენტებმა რომ მაჩუქეს მეხიკოს ოლიმპიური თამაშების შემდეგ. ეს ის თამაშებია, რომლის შემდეგაც საბჭოთა სამხტომელებიდან პირველმა მოვიპოვე ოლიმპიური ჩემპიონობა. აი, საწვრთნელ სტადიონზე ვსაუბრობ სენეგალელ შავკანიან გიგანტ მანსურ დიასთან. აგერ, საპატიო კვარცხლბეკზე ვდგავართ იტალიელი ჯუზეპე ჯენტილე, ბრაზილიელი ნელსონ პრუდენსიო და მე. რამდენიმე ფოტოა "ოქროს" ნახტომისა, რომელმაც მსოფლიო რეკორდი და გამარჯვებულის სახელი მომიტანა.

მას შემდეგ უკვე ძალიან დიდი დრო გავიდა. მაგრამ ახლაც, საკმარისია დავიწყო თხრობა იმ შორეულ დღეებზე, რომ გული ძალუმად ამიჩქროლდება და მეხსიერებაში ცოცხლად აღსდგება ოლიმპიური სტარტის ის გულისგამაწვრილებელი დღეები და საათები, გამარჯვების გამაყრუებელი სიხარული თუ ჩემი მწვრთნელების გაცისკროვნებული სახეები.

მაინც რა დაგვეხმარა მე და ჩემ მწვრთნელებს მაშინ, 1968 წლის 17 ოქტომბერს, სხვებზე უკეთ რომ ვიასპარეზეთ და გავიმარჯვეთ? არავინ იფიქროს, თითქოს ეს კითხვა უადგილო იყოს, გავიმარჯვეთ და აღარაფერია სალაპარაკო!.. მაგრამ როგორც უკვე ვთქვი, ჩვეულებრივ, სწორედ იმ გამოსვლებს აანალიზებენ ხოლმე ღრმად, რომელთაც წარმატება არ მოუტანია, ხოლო მოგების შემთხვევაში ამოქმედდება პრინციპი: "გამარჯვებულებს არ ასამართლებენ". მე კი, დარწმუნებული ვარ, სწორედ იმიტომ ვიმარჯვებდი უფრო ხშირად, რომ ისევე გულდასმით ვაანალიზებდი გამარჯვებას, როგორც წარუმატებლობას. ეს გვეხმარებოდა, მომდევნო სტარტებისთვის გაგვეთვალისწინებინა დადებით ფაქტორი და თავი აგვერიდებინა იმ ნეგატიური მხარეებისთვის, ხანდახან ყველაზე კარგ გამოსვლებსაც რომ ახლავს ხოლმე.

რა თქმა უნდა, ასეთ წარმომადგენლობით, პრესტიჟულ და უკიდურესად მრავალწახნაგოვან შეჯიბრებაში გამარჯვება, როგორიც ოლიმპიური თამაშებია, მხოლოდ ერთი რომელიმე ფაქტორის დახმარებით (ტექნიკური, ტაქტიკური, ნებისყოფის თუ მომზადების სხვა ნაირსახეობა) შეუძლებელია. მაგრამ მაინც, ამ საერთო ფონზე ერთი რომელიღაც კომპონენტი იკვეთება, რომელსაც დაახლოებით თანაბარი სიძლიერის ათლეტებს შორის გამარჯვება მოაქვს.
ასე რომ, იმ "საუკუნის ბრძოლაში", რომელიც მეხიკოში სამმაგი ხტომის სექტორში გაჩაღდა (ქვემოთ უფრო დაწვრილებით ვისაუბრებ ამის შესახებ, ახლა კი მხოლოდ იმას ვიტყვი, რომ თავისი შედეგებით მექსიკური ფინალი არა მარტო ყველა მომდევნო შეჯიბრებაზე უკეთესი იყო, არამედ 1983 წლამდე მისი მსგავსი ტურნირი არ ყოფილა!), ჩემი აზრით, გადამწყვეტი მნიშვნელობა ხანგრძლივი, მიზანმიმართული ფსიქოლოგიური მომზადების ფაქტორს ჰქონდა. სწორედ ფსიქოლოგიური სიმტკიცე დამეხმარა, ბრძოლის არნახულ დაძაბულობას რომ გავუძელი.

შემთხვევით არ გამისვამს ხაზი, მეხიკოსთვის ფსიქოლოგიური მომზადება ხანგრძლივი და მიზანმიმართული იყო-მეთქი. რა თქმა უნდა, ამ პროცესში აუცილებელია სპორტსმენის მონაწილეობა, მაგრამ უნდა გამოვტყდე, რომ დასაწყისში მე უკიდურესად მორჩილი კაცის როლში გამოვდიოდი, რადგან მთავარს ბატონი ვიტოლდ კრეერი ასრულებდა. თუმცა, ყველაფერს თანამიმდევრობით მოგახსენებთ.

ჯერ კიდევ 1964 წლის დეკემბერში ქვეყნის უძლიერესი მხტომელების მოკლევადიან საწვრთნელ შეკრებაზე მოსკოვში გამომიძახეს. იქ გავიცანი კრეერი, რომელიც ის-ის იყო სპორტს გამოთხოვებოდა და სამმაგ ხტომაში ქვეყნის ნაკრები გუნდის მწვრთნელად დაეწყო მუშაობა.

ახლა აღარ მახსოვს ჩვენი პირველი საუბრის ყველა წვრილმანი, მაგრამ მთავარი დავიხსომე. ეს იყო სიტყვა "მეხიკო", XIX ოლიმპიური თამაშების დედაქალაქი. პირველივე შეხვედრის თემა ოლიმპიადისთვის ჩემ მომზადებას შეეხებოდა. მაშინვე გადაწყდა, რომ საწვრთნელ შეკრებებზე ვიტოლდ კრეერის ხელმძღვანელობით მოვემზადებოდი და მზადების დეტალურ გეგმასაც ის შეიმუშავებდა.

ჩემი მეორე მწვრთნელის ხასიათის ერთ-ერთი ძირითადი დამახასიათებელი თვისება – მიზნის მისაღწევად შემართული უზარმაზარი შეუპოვრობა გახლდათ. მშობლიურ სოხუმში ვარჯიშის დროსაც სისტემატურად მომდიოდა მისგან წერილები, რომლებშიც საწვრთნელი რეკომენდაციები იყო ჩამოყალიბებული. რა თქმა უნდა, სხვადასხვა მიზეზის გამო ეს გეგმები შიგადაშიგ იცვლებოდა, მაგრამ მთლიანობაში, მზადების საერთო მიმართულებასთან დაკავშირებით, ჩემ მწვრთნელებს შორის არავითარი უთანხმოება არ ჩამოვარდნილა.

კრეერი არც მაშინ მივიწყებდა, როცა 1966 წელს, ტრავმის გამო ხტომა კი არა, სიარულიც მიჭირდა. მას მაინც მიაჩნდა, რომ შემეძლო ოლიმპიური მედლების მოპოვება. 1966 წლის გაზაფხულზე მწვრთნელთა კონფერენციაზე ბატონ ვიტოლდს ერთ-ერთი სპორტული ჟურნალისტისთვის უთქვამს:
– ვიქტორ სანეევი ოლიმპიადის უპირველესი კანდიდატია. თუ იგი მოახერხებს ტრავმირებული ფეხის მორჩენას, მეხიკოში ოქროს მედალი გვექნება!
მწვრთნელის ეს განცხადება, რა თქმა უნდა, ძალას მმატებდა, მაგრამ მთავარი ის იყო, რომ თანდათან თამაშებში მონაწილეობის შესაძლებლობის რწმენაც მემატებოდა. ასეთი იყო, თუ შეიძლება ითქვას, ოლიმპიადისთვის ჩემი ფსიქოლოგიური მომზადების საწყისი ეტაპი.

ჩემ წვრთნაში დიდი როლი იმანაც შეასრულა, რომ თამაშებამდე დაახლოებით ერთი თვით ადრე ყურადღება მხოლოდ სამმაგ ხტომაზე გავამახვილე. ალბათ შენიშნავდით, სპორტული კარიერის პირველ ხანებში უმრავლეს ტურნირებში ხტომების ორ სახეობაში გამოვდიოდი – სიგრძეზე და სამმაგ ხტომებში. ბატონმა ვიტოლდმა დამარწმუნა, რომ ძალების ასეთი დაქსასვა არც ერთ სახეობაში არ მომიტანდა წარმატებას.

– ოლიმპიურ თამაშებამდე წელიწადზე ცოტა მეტი რჩება, – მეუბნებოდა იგი მას შემდეგ, რაც სსრ კავშირის ხალხთა სპარტაკიადაზე მეორე ადგილი დავიკავე სიგრძეზე ხტომაში, ხოლო სამხტომში პრიზიორთა რიცხვში ვერ მოვხვდი, – გასაკეთებელი კი ჯერ კიდევ ძალიან ბევრია. ვიცი, სიგრძეზე ხტომით ხარ გატაცებული, მაგრამ ეს ხომ ხელს უშლის სამმაგს. გირჩევ, ყოველგვარი ყოყმანის გარეშე ეს უკანასკნელი აირჩიო, რადგანაც ამ სახეობაში გაცილებით მეტის მიღწევა შეგიძლია. ვთქვათ, მეხიკოში 8 მეტრზე შორს გადახტი, ეს მხოლოდ ფინალის საგზურს მოგიტანს. სამმაგში 17 მეტრი კი უკვე მედალია. საერთოდ, სიგრძეზე ხტომის წინააღმდეგი არა ვარ. კი ბატონო, ზამთარში იხტუნე რამდენიც გინდა. ამით ფეხსაც მოუფრთხილდები, მაგრამ ვარჯიშით მხოლოდ სამმაგში უნდა ივარჯიშო. სწორედ ამ სახეობაში უნდა გამოხვიდე ოლიმპიადაზე.

შორსმჭვრეტელობაც ამას ჰქვია. მე მართლა ვფიქრობდი, დავიჯერო, სიგრძეზე ხტომაში ოლიმპიურ მოთხოვნებს ვერ მივუახლოვდები-მეთქი? უფრო მარტივად თუ ვიტყვი, 8 მეტრზე შორს გადახტომაზე ვოცნებობდი. მოგვიანებით მივხვდი, რომ ასეთ შედეგს ალბათ ვაჩვენებდი კიდეც, მაგრამ ოლიმპიური ჩემპიონობისა კი რა მოგახსენოთ... ვითომ მეხიკოში რობერტ ბიმონის "საფრენოსნო ნახტომზე" (8, 90) შორს წავიდოდი?

საერთოდ, მძლეოსნობაში ამ ორი სახეობის შეთავსება არც ისე იშვიათი შემთხვევაა, უწინაც ყოფილა და ახლაც გვხვდება ასეთი რამ. მაგალითად, ოლეგ ფედოსეევი 1956 წელს ქვეყნის რეკორდსმენი იყო სიგრძეზე ხტომაში, 1959 წელს კი უკვე სამხტომში დაეუფლა მსოფლიო რეკორდს. მაგრამ მან ყველაზე დიდ წარმატებას მაინც მაშინ მიაღწია, როცა მხოლოდ სამხტომში დაიწყო სპეციალური წვრთნა – 1962 წლის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოსა და 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი გახდა. კიდევ უფრო დამაჯერებელია კრასნოდარელი სპორტსმენის მიხეილ ბარიბანის მაგალითი. აი, ვისი დასახელება შეიძლება ნამდვილ მხტომელად! მიხეილი სამხტომში 16 მეტრს სცილდებოდა, სიგრძეში – 7,79-ს იღებდა, სიმაღლეზე – 2,11-ს, ხოლო ჭოკით – 4, 40-ზე ხტებოდა. რა თქმა უნდა, ბარიბანი ძალიან ნიჭიერი იყო. მაგრამ, ასეთი დაფანტულობა მას საპასუხისმგებლო სტარტების პერიოდშიც კი უშლიდა ხელს, უჭირდა ერთ რომელიმე სახეობაში დამაგრება და დიდი წარმატების მიღწევა: საკმარისი გამოდგა მიხეილის სამმაგში დახელოვნება, როცა მისი შედეგიანობა ამ სახეობაში აშკარა გახდა. იგი უკვე მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების მონაწილეა და ერთი წლის შემდეგ მოსკოვის უნივერსიადასაც იგებს. ამ პოპულარული ასპარეზობის ახალი რეკორდიც დაამყარა – 17, 20 სმ.

აი, სრულიად ახალი მაგალითი იმისა, თუ ნიჭიერი ფრუნზელი მხტომელი შამილ აბიასოვი როგორ ახერხებს გამოსვლას ორ სახეობაში. ზამთრობით იგი, ჩვეულებრივ, სამხტომში მონაწილეობს და ერთხელ ევროპის ჩემპიონიც კი გახდა, ხოლო დარბაზებისთვის მსოფლიოში უმაღლესი შედეგი აჩვენა – 17, 30. ზაფხულობით იგი სიგრძეზე მხტომელად მოგვევლინება ხოლმე. ასე მაგალითად, 1982 წლის ზაფხულში ინდიანოპოლისში, სსრ კავშირ-აშშ-ის მატჩში ძლიერი ზურგქარის თანხლებით 8, 41 მეტრი აჩვენა და ათენში გაემგზავრა როგორც ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე სიგრძეზე ხტომაში. მაგრამ, მე მაინც მგონია, აბიასოვმა სწრაფად უნდა გააკეთოს საბოლოო არჩევანი: ან სიგრძე, ან სამმაგი. ჩემ აზრს არავის ვახვევ თავზე ისეთ საფრთხილო საკითხში, როგორც შემდგომი სპეციალიზაციის არჩევაა, მაგრამ, ვეჭვობ, უმაღლესი სპორტული დაოსტატების ეტაპზე ორი სახეობის შეთავსება მიზანშეწონილი იყოს.

საქმე მარტო საწვრთნელი პროცესის სხვადასხვაგვარობა კი არ არის, არამედ ის, რომ ფსიქოლოგიურად ძნელია ერთი სახეობიდან მეორეში გადართვა. ასეც ხდება ხოლმე. დავუშვათ, შეჯიბრებისას სიგრძეზე ვერ გადახტი, ასეთ დროს ძნელია თავის შეკავება და ძალაუნებურად ფიქრობ, არა უშავს, სამმაგში ამოვიგებო. შედეგი კი არც ერთ სახეობაში აღარ იქნება სახარბიელო.

ამგვარად, მეხიკოსთვის ფსიქოლოგიური მომზადების კიდევ ერთ ნაბიჯად მიმაჩნია ის, რომ 1968 წლის ოლიმპიური თამაშების ზღურბლზე მხოლოდ სამმაგში ვვარჯიშობდი.

3731
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;