ვიქტორ სანეევი: საშინელება იყო, არავინ იცოდა, როგორ უნდა მემკურნალა

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ნაწილი II: ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი III: აი, მიზეზი, რატომ იკარგებიან უფროსებში გადასვლის შემდეგ მოზარდები, რომლებსაც დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებენ

ნაწილი IV: საკითხი ასე იდგა: შევძლებდი თუ არა შიშის დაძლევას და ვაიძულებდი თუ არა თავს მთელი ძალით ხტომას

ნაწილი V: ამ მეთოდს მაშინ იყენებენ, როცა ბრძოლის სიმძაფრის ხელოვნური განელება სურთ

ნაწილი VI: სწორედ წაგებები გახდა ჩემი დაოსტატების, ტაქტიკური სიმწიფის, ფსიქოლოგიური მომზადების კარგი სკოლა

ნაწილი VII: არჩევანის წინაშე ოლიმპიადის წინ: სიგრძეზე ხტომა თუ სამმხტომი?

ნაწილი VIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: ყოველთვის უნდა ელოდო \"მისტერ X-ის\" გამოჩენას

ნაწილი IX: როგორ ემზადებოდა ვიქტორ სანეევი პირველი დიდი ნახტომისთვის

ნაწილი X: ტაბლოზე მაშინვე ახალი ოლიმპიური და მსოფლიო რეკორდი აინთო - 17,39!

ნაწილი XI: ვიქტორ სანეევი: ფეხბურთელობას ვაპირებდი, თავი მიხეილ მესხი მეგონა... ეზოში კი კონსერვის ქილით ვთამაშობდი

ნაწილი XII: ვიქტორ რას აკეთებ? უთოებს ვხეხავ ქარხანაში!

ნაწილი XIII: ვიქტორ სანეევი: კალათბურთი სიმკვირცხლის განვითარებაში, მოძრაობის კოორდინაციაშიც გეხმარება

უდიდესი შთაბეჭდილება დატოვა ამერიკელი სიგრძეზე მხტომელის, რალფ ბოსტონის გამოსვლამაც, რომელიც 8,21-ზე გადახტა. ეს ხომ საკუთარი თვალით ნანახი პირველი ნახტომი იყო 8 მეტრს მიღმა. "ნეტა მეც შემეძლოს ასეთი გამორბენის შესრულება, – გავიფიქრე ზანგი მხტომელის მიზანსწრაფულ, დახვეწილ მოძრაობებს რომ შევხედე. ერთი სიტყვით, იმ ხანად ნამდვილ ღრუბელს ვგავდი, რომელიც ხარბად ისრუტავს ყველაფერს, რაც მხედველობის არეში მოხვდება.
ერთი სული მქონდა, ნანახისა და განცდილისთვის სწრაფად შემესხა ხორცი, უმალ "გადამეტანა" საკუთარ მოძრაობებში. ამიტომ ძალიან გამახარა მოსკოვში, შეკრებაზე გამოძახებამ. მაგრამ სრულყოფილი ვარჯიში უკვე ვეღარ შევძელი.

გაზრდილი დატვირთვის გამო ტრავმირებულ ფეხზე ტკივილები გამიძლიერდა. არავითარ შემთხვევაში ამისთვის მწვრთნელს არ ვადანაშაულებ: იგი ყოველდღე დაუღლელად მახსენებდა, ფრთხილად იყავიო. მაგრამ ეტყობა ბატონმა ვიტოლდმა ვერ გაითვალისწინა, რომ გარეგნული ფლეგმატურობის მიუხედავად, მაინც ძალიან ემოციური კაცი ვარ.

მოკლე გამორბენით რომ ვხტებოდი, მაშინ არ მტკიოდა. ჩვენ ოდნავ ვიჩქარეთ უფრო გრძელი გამორბენით ხტომის დაწყება. პირველივე ცდისას მოვინდომე და... ტერფი "მოვიჭყლიტე", შედეგად დეფორმირებული ართროზი. ამის შემდეგ მხოლოდ სიგრძეზე ვხტებოდი, ფეხი კი მაინც მტკიოდა. კიდევ უფრო შევამცირეთ დატვირთვები, მაგრამ ახლოვდებოდა სსრ კავშირის ჩემპიონატი, რომლიც ალმა-ათაში მძლეოსნებისთვის ახალ, რეზინობიტუმის ბილიკზე უნდა გამართულიყო. სიგრძეზე ხტომაში ცუდად არ ვიყავი მომზადებული, ვარჯიშებზე ჩემი შედეგი 7,60 მეტრი იყო. ერთი კია, გამორბენისას ზედმეტად ვიძაბებოდი, რამაც თეძოს უკანა მხრის კუნთის ტრავმამდე მიმიყვანა.

ჩემპიონატში მონაწილეობა ვერ მივიღე. მაგრამ ორი კვირის შემდეგ თბილისში ტერ-ოვანესიანთან ერთად ვასპარეზობდი და დამარცხების მიუხედავად (ამას ველოდი კიდეც), ამ სახეობაში პირადი რეკორდი მაინც დავამყარე – 7,56. არც ისე მაღალი შედეგია, მაგრამ ეს ცივი ამინდისა და ცუდი ბილიკის ბრალია. თვითონ იგორი, რომელიც ალმა-ათაში 8,19 მეტრზე გადახტა, მხოლოდ 7,72-ს დასჯერდა. ეს იყო ჩემი უკანასკნელი შეჯიბრება ხანგრძლივი შესვენების წინ.
ფეხი თანდათან უფრო ამტკივდა. საშინელება ის იყო, რომ არავინ იცოდა, როგორ უნდა მემკურნალა. არავითარი რეკომენდაციები, არავითარი პროცედურები არა მშველოდა.

მაშინ ჯერ კიდევ ბავშვი ვიყავი, 19 წლის ასაკში ცხოვრებისეული გაჭირვება საკმაოდ იოლად გადაგაქვს და მომავალიც ოპტიმისტური საღებავებით არის დახატული. მე კი ამ პერიოდში ნელ-ნელა რწმენას ვკარგავდი. ამის დასტურია ის აბდაუბდა, ხან იმედითა და ხან სასოწარკვეთილებით სავსე წერილები, რომელთაც სოხუმიდან ბატონ ვიტოლდს ვუგზავნიდი.

კვირა კვირას მისდევდა, თვე – თვეს, ტკივილი კი არა ცხრებოდა. ხანდახან ვერც კი ვიგებდი, რისგან მტკიოდა: ტრავმის, უამრავი ნემსის, კომპრესებისა თუ პროცედურებისგან. ჩვენი ცნობილი ექიმი ზოია მირონოვაც კი დაეჭვდა, შევძლებდი თუ არა სპორტში დაბრუნებას. მაგრამ კოჭ-წვივის სახსრის რენდგენო-თერაპია მაინც მირჩია. მთელი თვე დავდიოდი საავადმყოფოში ამ პროცედურებზე. ფეხი მაინც მტკიოდა. ასე გაგრძელდა 1966 წლის დეკემბრამდე. სწორედ ამ დროს შევხვდი ერთ ძველ სპორტსმენს, რომან სერებრიანს, იგი პროფესიით ექიმია, მაშინ "სასწრაფო დახმარების" სადგურში მუშაობდა. ჩემი გასაჭირი რომ შეიტყო, მითხრა:

– ამას წინათ შუბის მტყორცნელ კარლო გორძემაშვილს დავეხმარე, მარჯვენა ხელის იდაყვი სტკიოდა. იქნებ ვცადოთ ჩემი მეთოდი. მოგარჩენ-მეთქი, ვერ შეგპირდები, მაგრამ ტრავმა არ გაგიუარესდება.

რომანი თბილისში ცხოვრობდა, მე კი სოხუმში. მიუხედავად ამისა, პირველივე შაბათს გავემგზავრე მასთან. ახალ, 1967 წლამდე ოთხი სეანსი ჩამიტარა და შვება ვიგრძენი, ამასთან გამოცდილებაც დიდი მქონდა და ფეხს აღარ ვტვირთავდი, ხტომას არ ვჩქარობდი. ერთი თვის შემდეგ, თებერვალში, უკვე სირბილიც შევძელი, მარტში კი მოკლე გარბენით სამხტომში პირველი ნახტომი შევასრულე. დიდებულია! ფეხი თითქმის აღარ მტკივა! გამოვცოცხლდი!

მძლეოსნობით დაინტერესებულმა მკითხველებმა ალბათ იციან, რომ თავის სპორტულ გზაზე იგორ ტერ-ოვანესიანმაც გადაიტანა მძიმე ტრავმა. საკვირველი კია, მაგრამ როცა იგი ამ ტრავმაზე მიამბობდა, იმის თქმაც არ ავიწყდებოდა, რომ საკუთარი არასრულფასოვნების შეგრძნება ძალიან დაეხმარა მორალურ მოღონიერებაში. ამან როგორღაც გაააქტიურა აქამდე მიძინებული სარეზერვო ძალები.

დაახლოებით ამის მსგავსი მემართებოდა მეც. ხტომა არ შემეძლო, მაგრამ სულ სხვადასხვა ვარჯიშს ვასრულებდი, თანაც უწინდელთან შედარებით უფრო მეტ დროს ამ საქმეს ვუთმობდი. შესამჩნევად მოვღონიერდი: შტანგით ისე ვვარჯიშობდი, რომ ფეხის ტრავმის აღარ მეშინოდა. ამიტომ ძალაც მომემატა. სახტომი ვარჯიშებიდან ბევრს არ ვაკეთებდი. ეს დამეხმარა გარკვეული რეზერვის შექმნაში. როცა წვრთნის დროს ეს ნახევრად დავიწყებული ვარჯიშებიც ჩავრთე, ამას დიდი ეფექტი მოჰყვა, გარკვეულწილად ხელი შემიწყო, მაღალი შედეგები მეჩვენებინა 1967 წლის სეზონის დასაწყისში. სწორედ იმ პერიოდში გავხდი საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

1967 წელს, მეხიკოს წინასაოლიმპიადო კვირეულიდან რომ დავბრუნდი, ოლიმპიური თამაშებისთვის მზადების ეტაპი დაიწყო. მაშინ მივხვდი, რას ნიშნავდა მომავალი ოლიმპიელის წვრთნა. ბატონმა ვიტოლდმა ჩვეული პუნქტუალობით შეადგინა მეხიკოსთვის მზადების წლიური გეგმა, კვირეები და დღეებიც კი მიუთითა. თუ 1967 წელს წვრთნა უმეტესწილად შეჯიბრების კალენდრის გათვალისწინებით მიმდინარეობდა, 1968 წელს მთავარი გახდა მოცულობითა და ინტენსიურობით რეკორდული დატვირთვის შესრულება. სპეციალურად მხოლოდ იმ შეჯიბრებებისთვის ვემზადებოდით, რომლებშიც მაღალი შედეგის ჩვენება იყო საჭირო ან რომლებშიც ოლიმპიადის კანდიდატებს არჩევენ.

როცა 1967 და 1968 წლების ვარჯიშების მოცულობა შევადარე, გამოირკვა, რომ დატვირთვა თითქმის 50 პროცენტით (!) გავზარდე. განსაკუთრებით ინტენსიურად ვვარჯიშობდი მადრიდში გამართული ევროპის ზამთრის ჩემპიონატის წინ: გამორბენებისა და სამმაგი ხტომების რიცხვი წინა წლისას ორჯერ აღემატებოდა. ამიტომაც შევძელი ამ ჩემპიონატში პირადი რეკორდის გაუმჯობესება.

მადრიდის შემდეგ კრეერმა კიდევ ერთხელ გადაახალისა ოლიმპიური თამაშებისთვის მზადების გეგმა. მეტი ყურადღება მიაქცია ტექნიკაზე მუშაობას. იყო პერიოდი, როცა სახტომი ვარჯიშების მოცულობა კვირაში 5-6 კილომეტრს (!) აღწევდა. მერე, დასვენების შემდეგ, სპრინტერული მზადების კვირეული მიმდინარეობდა. კვლავ დასვენება და შტანგით მუშაობის კვირეული.

ამ მეთოდს "დამკვრელური დატვირთვის მეთოდი" ჰქვია. საქმე ისაა, რომ სპორტსმენის ორგანიზმი თანდათან დიდი მოცულობის სამუშაოებსაც კი ეგუება და ჩვევების უკეთ განვითარებისთვის, ხატოვნად რომ ვთქვათ, თავისებური შენჯღრევაც სჭირდება. ასეთი იყო "დამკვრელური" კვირეულები, როცა ამა თუ იმ საწვრთნელი საშუალების კონცენტრირებული გამოყენების შემდეგ სისწრაფის, ძალის ან ხტომის სრულყოფის მაჩვენებლები ახალ მდგომარეობაში გადადიოდნენ. ამიტომ, სეზონის პირველ შეჯიბრებებში, როგორც იტყვიან, "დატვირთვის ქვეშ" ვიყავი და სამმაგში დიდი მიღწევები არა მქონია. მაგრამ ოლიმპიური თამაშების მოახლოებასთან ერთად შედეგების გაუმჯობესებაც დავიწყე და როცა თამაშების წინ ბატონმა ვიტოლდმა მითხრა, საწვრთნელ დატვირთვებში შენ უკვე მსოფლიოს რეკორდსმენი გახდიო, ეს კიდევ ერთი ფსიქოლოგიური სტიმულატორი შეიქნა, ამან უფრო განმიმტკიცა რწმენა. ერთი სიტყვით, მეხიკოს ოლიმპიური წარმატება, რომელიც ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით დიდი გულმოდგინებით მოამზადა ვიტოლდ კრეერმა, ჩემი ფიზიკური, ძალისმიერი და ტექნიკური მომზადების მტკიცე საფუძველს ემყარებოდა.

მეთოდური თვალსაზრისით, ჩემ მზადებას მომავალი, მიუნხენის ოლიმპიური თამაშებისთვის დიდი ცვლილება არ განუცდია.

თუმცა მექსიკური "რეკორდების კარნავალი" არანაკლებ დამქანცველი "შეხვედრებისა და მილოცვების კარნავალით" შეიცვალა. კიდევ კარგი, რომ სოხუმი პატარა ქალაქია და ეს ზეიმი დიდხანს არ გაგრძელებულა. მაგრამ მაინც სწორედ იმ დროს, როცა ხელმეორედ უნდა დამეწყო ნორმალური წვრთნა, ერთი ხერხის გამოგონება მომიხდა, რომლითაც შემდეგში მონრეალისა და მოსკოვის ოლიმპიადებისთვის მზადების დროსაც ვსარგებლობდი.

ოლიმპიური ჩემპიონის რანგში მარტო შეჯიბრებაში გამოსვლა კი არა, ვარჯიშიც ძალიან ძნელია. შენ ხომ ყველას პირისპირ დგახარ და ყველა რაღაც არაჩვეულებრივს ელის, და, რაც მთავარია, – შორეულ ნახტომებს.

ასეთ უწყვეტ ფსიქოლოგიურ ზეგავლენას ბევრი ჩემპიონი ვერ უძლებს. საკმარისია გავიხსენოთ ისევ ბობი ბიმონის მაგალითი. თავისი XXI საუკუნის ნახტომი – 8,90 – რომ შეასრულა, იგი ერთგვარ სპორტულ სასწაულად იქცა. მისგან მუდამ 9-მეტრიან ნახტომებს ელოდნენ. მას იწვევდნენ მრავალ შეჯიბრებაში იმ იმედით, რომ ახალ შედეგს ნახავდნენ. ბიმონმა კი ოლიმპიური თამაშების შემდეგ თავის რეკორდთან მიახლოებაც ვერ მოახერხა. საქმე იქამდე მივიდა, რომ მას ეშინოდა კიდეც შეჯიბრებებში გამოსვლა და მალე საერთოდ მიატოვა სექტორი. დღემდე დარწმუნებული ვარ, ბიმონს რომ ნებისყოფა გამოეჩინა, დაესვენა და შემდგომი ვარჯიშებით აღედგინა თავისი ნერვული და ფიზიკური პოტენციალი, იგი კიდევ არაერთხელ გაგვაოცებდა თავისი შორი ნახტომებით.

მეხიკოს შემდეგ ისევ უნდა შევდგომოდი შავ საწვრთნელ სამუშაოს, თავიდან დამეწყო "ხვნა". ამიტომ შორს გადავმალე ჩემი ოლიმპიური ოქროს მედალი და დაახლოებით ასე ვთქვი: "დაივიწყე, რომ ჩემპიონი და მსოფლიოს რეკორდსმენი ხარ. შენ მხოლოდ პირველი თანრიგი გაქვს და ისე უნდა იშრომო, რომ კვლავ გახდე ოსტატობის კანდიდატი, შემდეგ – ოსტატი და ბოლოს საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი". ამ გრძნობით მივედი ახალი ოლიმპიური ციკლის პირველ ვარჯიშზე.

ალბათ, არ არის აუცილებელი 1969-1972 წლების ასპარეზობათა შესახებ დაწვრილებით საუბარი. მხოლოდ ვიტყვი – პირველივე სტარტებიდან ვიგრძენი, რომ ყველა ცდილობდა ოლიმპიური ჩემპიონის დამარცხებას! ამიტომ მეტი მომთხოვნელობა გამიჩნდა საკუთარი თავის მიმართ – ვალდებული ვიყავი გამემარჯვა. დასაწყისში ამას ვახერხებდი. 1969 წელს პრაქტიკულად ყველა შეჯიბრება მოვიგე. ათენში გამართულ ევროპის ჩემპიონატში გავიმარჯვე შედეგით – 17,34. თან ახალი მეტოქეები გავიცანი – გდრ-ის წარმომადგენელი იორგ დრემელი და რუმინელი კაროლ კორბუ.
კორბუ რაღაცით ჩემ თავს მაგონებდა. მაღალი რუმინელი (კაროლის სიმაღლეა 2 მეტრი) ადრე ჩემსავით ორ სახეობას – სიგრძეზე ხტომასა და სამხტომს უხდიდა ხარკს (თვითონ მე 1967 წლის შემდეგ სიგრძეზე იშვიათად ვხტებოდი). მას მხოლოდ ცალკეული კარგი ნახტომების შესრულება შეეძლო. სტაბილურობა აკლდა.

გერმანელი იორგ დრემელი... ძლიერი სპორტსმენი და მრისხანე მეტოქეა. ორჯერ დავმარცხდი მასთან ძალიან სერიოზულ შეჯიბრებაში. 1970 წელს სტოკჰოლმში, ევროპის თასზე კარგი შედეგი აჩვენა, რამდენიმე სანტიმეტრით გამისწრო. მეორე წელსაც მომიგო იორგმა. 1971 წელს ჰელსინკში, ევროპის პირველობაზე. ორივენი 17 მეტრზე გადავხტით, მაგრამ დრემელი დაწინაურდა. ასე რომ, მხოლოდ ოლიმპიური ჩემპიონის წოდებას არ მოჰქონდა გამარჯვება.

1971 წლის შემოდგომაზე ჩემ მწვრთნელებთან ერთად გავაანალიზეთ წარსული სეზონი. შედეგები არც ისე მანუგეშებელი იყო: ევროპის პირველობაზე იორგ დრემელთან წავაგე და მსოფლიოს რეკორდი დავკარგე (იგი ერთი სანტიმეტრით გააუმჯობესა კუბელმა ათლეტმა პერეს დუენიასმა). გარდა ამისა, სულ უფრო ხშირად მახსენებდა თავს ტერფის ძველი ტრავმა. მხოლოდ ის მამშვიდებდა, რომ ჩემი ფიზიკური მდგომარეობა იოტისოდენაც არ გაუარესებულა, ხოლო ყველა საკონტროლო ვარჯიშში ჩემთვის სარეკორდო შედეგებს ვუჩვენებდი. ესე იგი, ჩემ წინ ორი ამოცანა დგას: ერთი მხრივ, ტერფი უნდა მოვიშუშო, მეორე მხრივ, ისე დავგეგმო მზადება, რომ სწორედ მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების დროს აღმოვჩნდე საუკეთესო ფორმაში. გზადაგზა რამდენიმე შეჯიბრებაში საჭირო იყო ძირითად მეტოქეებს შევხვედროდი და დამემტკიცებინა, რომ მზად ვარ დავიცვა ოლიმპიური ტიტული.

კარგად შემუშავებული გეგმა იყო და თავიდან მისი შესრულება ეჭვს არ იწვევდა. მართალია, 1972 წელს მოსკოვის საერთაშორისო შეჯიბრებაში კორბუსთან წავაგე, მაგრამ, სამაგიეროდ, ევროპის ზამთრის ჩემპიონატზე ყველა მეტოქეს გავუსწარი და დარბაზებისთვის უმაღლესი მსოფლიო მიღწევა – 16,97 დავამყარე.

დავით ჭელიძე

გაგრძელება იქნება

4308
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;