ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ამბობენ, კარგ მოჭადრაკეებს სხვადასხვა წლებში ნათამაშევი თავიანთი ყველა პარტია ზეპირად ახსოვთო. რამდენად სწორია, ვერ გეტყვით – ჭადრაკისა ბევრი არაფერი გამეგება. მაგრამ საინტერესო ისაა, რომ როცა ამ წიგნის დასაწერად ვემზადებოდი, ბუნებრივია, გავიხსენე ის შეჯიბრებები, რომლებშიც თითქმის 20 წლის მანძილზე ვმონაწილეობდი (სანამ მძლეოსნობაში დავიწყებდი მეცადინეობას, რამდენიმე წელი ვვარჯიშობდი, ვთამაშობდი ფეხბურთს, კალათბურთს). გამოირკვა, რომ არა მარტო ყველა ასპარეზობა, არამედ უმრავლესობის შედეგიც არ დამვიწყნოდა. არადა, ამ შეჯიბრებების რიცხვი რამდენიმე ასეულს აღწევს. საკმარისი იყო, რომელიმე, თვით უმნიშვნელო დეტალიც კი გამეხსენებინა, რომ გონებაში ამოტივტივდებოდა სახტომი სექტორის პაექრობათა წვრილმანები.

განსაკუთრებით კარგად მახსოვს ჩემი პირველი დიდი შეჯიბრება – მოსწავლეთა 1963 წლის საკავშირო სპარტაკიადა, რომელიც ვოლგოგრადში იმართებოდა. ამას რამდენიმე მიზეზი აქვს. ჯერ ერთი, სწორედ იმ წელს შეიტანეს მოსწავლეთა სპარტაკიადა სსრ კავშირის ხალხთა III სპარტაკიადის პროგრამაში. ამან, რა თქმა უნდა, შეჯიბრება უფრო მნიშვნელოვანი, უფრო საპასუხისმგებლო და წარმომადგენლობითი გახადა. წიგნს რომ ვამზადებდი, იმ წლების ცნობარები გადავფურცლე და ყურადღება მივაქციე ერთ ციფრს, რომელიც ახლაც მანცვიფრებს, თუმცა უკვე მივეჩვიეთ ჩვენი ფიზკულტურული მოძრაობის გიგანტურ ძვრებს. სპარტაკიადის შესარჩევ სტარტებში, სხვადასხვა სასკოლო, რაიონულ, საოლქო, რესპუბლიკურ სპარტაკიადებში დაახლოებით 11 მილიონმა მოსწავლემ მიიღო მონაწილეობა.

ვოლგოგრადში საუკეთესონი ჩამოვიდნენ. აქ ფინალური სტარტები იმართებოდა, მაგრამ მაინც ქვეყნის ყოველი კუთხიდან ათასზე მეტი კაცი შეიკრიბა. ახლა უკვე ამ ლეგენდარულ, გმირ ქალაქში ჩამოსვლა იქცა ყველასთვის უდიდეს მოვლენად. ჩემი მაშინდელი განცდები რომ მაგონდება და ვფიქრობ, არ შევცდები, თუ ვიტყვი, რომ ჩვენგან ძალიან ბევრმა სწორედ აქ, ცნობილი წისქვილის ნანგრევებთან, პავლოვის სახლის გვერდით, ვოლგის მარჯვენა ფერდობიანი ნაპირის მახლობლად, იქ, სადაც შორეულ ორმოცდასამში სასიკვდილოდ განწირული გვარდიელები იდგნენ, არაჩვეულებრივი სიმწვავით ვიგრძენით ჩვენი მამების გმირობის სიდიადე.

ვიქტორ სანეევი: საოცრებაა, რომ კიდევ ცოცხალი ვარ [VIDEO]

დამამახსოვრდა სპარტაკიადის უჩვეულოდ საზეიმო გახსნაც – ასე ახლოს პირველად ვნახე საპატიო სტუმრები – საბჭოთა კავშირის გმირი, მფრინავი-კოსმონავტი გერმანე ტიტოვი და სახელგანთქმული მძლეოსნები, ოლიმპიური ჩემპიონები ვლადიმერ კუცი და პეტრე ბოლოტნიკოვი, მსოფლიო რეკორდსმენი სიგრძეზე ხტომაში ტატიანა შჩელკანოვა. ერთი სიტყვით, ჩემთვის, პროვინციელი ბიჭისთვის, ვოლგოგრადში ყველაფერი უჩვეულო იყო, ყველაფერი მაღელვებდა და უნებურად კარგი გამოსვლისთვის განმაწყობდა.

იმ ხანებში პირველთანრიგოსანი სპორტსმენი ვიყავი. ვოლგოგრადის სტარტებამდე საქართველოს ჩემპიონატში სამ სახეობაში შევძელი გამარჯვება – 100 მეტრზე რბენაში, სიგრძეზე და სიმაღლეზე ხტომებში. თანაც, სამმაგში რესპუბლიკის ჭაბუკთა ახალი რეკორდი დავამყარე – 14 მ და 88 სმ. იმ დროისთვის ამ შედეგს არა უშავდა და მე გულის სიღრმეში მოგებას ვვარაუდობდი, თუმცა მეტოქეებს საერთოდ არ ვიცნობდი.
მაგრამ ვერ მოვიგე...

დღემდე მახსოვს ყოველი წვრილმანი. მახსოვს, როგორ გავედით სექტორში, დავიწყეთ საცდელი ნახტომების შესრულება და გუნებაში როგორ ვადარებდი ჩემ თავს სხვა ბავშვებს – სიმაღლით, ფეხის კუნთების სიმაგრით, გამორბენის სისწრაფით. როგორც ჩანს, შიშს დიდი თვალები აქვს. მომეჩვენა, რომ თანატოლების უმრავლესობა ჩემზე მაღალიც იყო, ღონიერიც და სწრაფიც. მართალია, ახლა ვფიქრობ, რომ ალბათ თითოეულ ჩვენგანს ასე ეჩვენებოდა, რადგანაც მსგავსი განცდები მერეც არაერთხელ გადაგვიტანია.

შეჯიბრება დაიწყო და მეც ოდნავ დავმშვიდდი: ისინი, ვისიც მეშინოდა, ძალიან შორს ვერ ხტებოდნენ და მეც აღარ ვგავდი უცხო ფრინველს. ერთ-ერთი ცდის დროს ჩემ რეკორდს მივუახლოვდი (14, 80 მეტრზე გადავხტი). ფინალში მოვხვდი და ვლიდერობდი. უბედურება იქიდან მოვიდა, საიდანაც სრულებით არ ველოდი: რსფსრ-ის გუნდის ორმა მხტომელმა – გრიშა შტეინბერგმა და მიშა სერედინმა გამისწრეს. ორივენი ჩემზე დაბლები იყვნენ, ამიტომაც დასაწყისში არ მივაქციე მათ ყურადღება. მაგრამ მთავარი ის იყო, რომ ამ ბიჭებმა ვოლგოგრადში თავიანთი საუკეთესო შედეგი აჩვენეს – 15 მეტრზე შორს გადახტდნენ. მე კი, მიუხედავად დიდი მონდომებისა, მაინც მესამე ადგილზე დავრჩი.

საშინლად ავფორიაქდი. როგორ მსურდა, რომ მომეგო! კიდევ კარგი, დაჯილდოებამდე 20 წუთი რჩებოდა. სათადარიგო მინდორზე განვმარტოვდი და ავტირდი. არც მანამდე, არც მერე, წაგების გამო არ მიტირია. ალბათ ამიტომაც დამამახსოვრდა ეს წარუმატებლობა მთელი ცხოვრების მანძილზე. ახლაც კი, ამ სტრიქონებს რომ ვწერ, ბოღმა მახრჩობს, არადა, მას შემდეგ უკვე ოცი წელი გავიდა.

ამ გამოსვლიდან ჩემ ბოლო სტარტამდე მოსკოვის ოლიმპიადაზე ბევრი რამ შეიცვალა. რა თქმა უნდა, მეც შემეცვალა აზროვნება, ხასიათი, ჩვევები. მაგრამ ოთხი ოლიმპიადის მონაწილესა და იმ 17 წლის ბიჭს შორის მაინც დარჩა მსგავსება. ეს გამარჯვების წყურვილი გახლავთ, რომელიც ნებისმიერ ვითარებაში პირველობისთვის დაუოკებელი ლტოლვაა. გამარჯვების ეს სურვილი ვერაფერმა გამინელა – ვერც ასობით შეჯიბრებამ, ვერც გამარჯვებებმა, ვერც ტრავმებმა. ჯერ კიდევ მაშინ, ვოლგოგრადში, მივხვდი, რომ სპორტში ვარჯიში სტადიონზე იოლი გასეირნება არ არის. ეს ძლიერი, ნებისყოფიანი, მომთმენი კაცის ბრძოლაა. ერთი სიტყვით, შეიძლება ითქვას, რომ სწორედ მაშინ, 1963 წლის ზაფხულში გავხდი ჭეშმარიტი სპორტსმენი. ყოველ შემთხვევაში, გულწრფელად მჯეროდა ამისა.

წიგნის ამ თავს დავარქვი "მე ისე მწყუროდა გამარჯვება!..", მაგრამ ახლავე მინდა გავაფრთხილო მკითხველი, რომ საკუთრივ გამარჯვებებზე აქ ბევრს არ ვილაპარაკებ ორი მიზეზის გამო: ჯერ ერთი, ისე მოხდა, რომ ჩემი სპორტული ცხოვრების თითოეული ახალი ეტაპი, რა თქმა უნდა, ჩემი სურვილის საპირისპიროდ, დამარცხებით იწყებოდა, ზოგჯერ ძალიან საწყენი მარცხითაც კი. მეორე მიზეზი ისაა, რომ ნამდვილად ვიცი, სანამ მოგებას მიაღწევ, წაგებაც უნდა იგემო და წარუმატებლობის ანალიზი, თუ, რასაკვირველია, იგი ობიექტურად, გულმოდგინედ არის გაკეთებული, ყოველთვის მომავალი წარმატებების პირველი საწინდარია.

რაც არ უნდა ითქვას, დიდი ძალა აქვს სპორტულ პრინციპს "გამარჯვებულებს არ ასამართლებენ" და იგი დიდ გავლენას ახდენს თვით სპორტსმენზე, მის მწვრთნელსა და სპორტულ ხელმძღვანელებზე. ვინაიდან არჩეული გზის სისწორის ყველაზე უტყუარი საზომი თვით მოგებაა – იქნება ის სპორტული მომზადების სტრატეგია თუ ტაქტიკა. მოგებას თუ მიაღწევ, მერე განა ღირს ბევრი ლაპარაკი?!

და პირიქით, წაგება ყველა ჩვენგანს აიძულებს ღრმად ჩავუფიქრდეთ საკუთარ მოქმედებას, გვაიძულებს, ვეძებოთ წარუმატებლობის მიზეზები, შეგვაფუცხუნებს, თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს. ერთი სიტყვით, როგორც მეცნიერები ამბობენ, იგი ძლიერი გამაღიზიანებელია.
სწორედ ასეთი გამაღიზიანებელი გახდა ჩემთვის წარუმატებლობა მოსწავლეთა სპარტაკიადაზე. შინ რომ დავბრუნდი, სოხუმში, ჩემ მწვრთნელს, ბატონ აკოფ კერსელიანს დაწვრილებით ვუამბე ჩემი გამოსვლების შესახებ და საუბრის დასასრულს განვუცხადე, მტკიცედ მაქვს გადაწყვეტილი, რაც შეიძლება მალე გავხდე-მეთქი სპორტის ოსტატი. თანაც, სრულებით ვერ ვხვდებოდი, რომ ბავშვობა იყო ამის განცხადება: ჩემი საუკეთესო შედეგი ხომ მაშინ თითქმის ერთი მეტრით ჩამორჩებოდა ოსტატის ნორმას.

მაგრამ მწვრთნელს, ეტყობა, მოეწონა ჩემი სიფიცხე. ყოველ შემთხვევაში, უნდობლად არ შეხვედრია დასახულ გეგმებს. მხოლოდ ეს მითხრა, რომ ამის მისაღწევად უამრავი ხარვეზის აღმოფხვრა დამჭირდებოდა მძლეოსნურ განათლებაში (აქვე ისიც უნდა ვთქვა, რომ სრული ორი წელიც არ გასულიყო, რაც სერიოზულად დავიწყე მძლეოსნობაში ვარჯიში). შემაქო კიდეც, ასეთ დიდ შეჯიბრებაში პირველად გამოხვედი, ისიც მწვრთნელის გარეშე და არ დაბნეულხარ. გარდა ამისა, პირად რეკორდთან მიახლოებული შედეგის ჩვენებაც შეძელიო. მან რამდენჯერმე გამიმეორა: ნამდვილი სპორტსმენი ვალდებულია დამოუკიდებლობა ისწავლოს, განსაკუთრებით შეჯიბრებების დროს და მწვრთნელის უკარნახებლად შეძლოს გადაწყვეტილების მიღებაო.
ეს რჩევა დიდხანს გამყვა და მადლობელი ვარ ჩემი მწვრთნელისა, რომ მან, ჩვენი ერთობლივი მუშაობის პირველი დღეებიდანვე დამიწყო ამ თვისებების ჩანერგვა, რამაც მომავალში დიდი სამსახური გამიწია. და რა დასამალია, კიდევ გვხვდება ბევრი სპორტსმენი, განსაკუთრებით მოზრდილ და ჭაბუკობის წლებში, ნაბიჯის გადადგმაც რომ არ შეუძლიათ მწვრთნელის, მისი მითითებების გარეშე. ასეთი სპორტსმენები ადვილი გამოსაცნობი არიან შეჯიბრებების დროს. ყოველი (წარმატებული თუ წარუმატებელი) გარბენის, ყოველი ცდის შემდეგ ისინი სასწრაფო, "ფასეული" მითითებების მოლოდინში, პირველ ყოვლისა იმ ტრიბუნას შეავლებენ თვალს, სადაც დამრიგებელი ეგულებათ და ხშირად ასეთი ათლეტები (ეს დიდ სპორტშიც ხდება) სრულიად უმწეონი არიან, თუ მათ გვერდით რაიმე მიზეზის გამო ეს დამრიგებელი არ აღმოჩნდება.

რა თქმა უნდა, ნებისმიერ შეჯიბრებაზე მწვრთნელის დასწრება სასიკეთოდ მოქმედებს სპორტსმენზე. მაგრამ ათლეტს ყოველთვის მხოლოდ საკუთარი ძალის იმედი უნდა ჰქონდეს, რადგან შეჯიბრების მსვლელობისას ბევრი გაუთვალისწინებელი სიტუაცია წარმოიქმნება, რაზეც უცებ მასაც გაუჭირდება სწორი რჩევის მოცემა. რაც შეეხება ჩემ სპორტულ ცხოვრებას, შეჯიბრებებზე ყოველთვის დამოუკიდებლად ვაზროვნებდი. დამოუკიდებლობა არც წვრთნის დროს მავიწყდებოდა. ვაანალიზებდი მდგომარეობას, რომ თითოეული ვარჯიში თუ მოძრაობა შეგნებულად შემესრულებინა.

დავით ჭელიძე

გაგრძელება მომდევნო კვირას

2374
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;