ვლადიმერ აფციაური, რომის ტრაგედიიდან სეულის ოლიმპიურ ოქრომდე [VIDEO]

1981 წლის 30 სექტემბერს ბადენ-ბადენში გამართულ სოკ-ის მორიგ სესიაზე სეულმა რომ გაიმარჯვა, ოლიმპიური მოძრაობა კვლავ ბოიკოტის საშიშროების წინაშე აღმოჩნდა, რადგან საბჭოთა კავშირსა და მის სატელიტ ქვეყნებს სამხრეთ კორეასთან დიპლომატიური ურთიერთობა არ ჰქონდათ. ვითარება კიდევ უფრო გამწვავდა, როდესაც კორეის სახალხო-დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ თამაშების თანამასპინძლობა მოითხოვა.

მოლაპარაკების უშედეგოდ დამთავრების შემდეგ ჩრდილოეთ კორეამ ბიოკოტი გამოუცხადა ოლიმპიადას. სოლიდარობის ნიშნად, სეულში ჩასვლაზე უარი თქვეს კუბისა და ეთიოპიის სპორტსმენებმა. შიშობდნენ, რომ ბოიკოტს მხარს დაუჭერდა საბჭოთა კავშირიც, მაგრამ, საბედნიეროდ, ასე არ მოხდა.

1988 წლის 17 სექტემბრიდან 5 ოქტომბრის ჩათვლით სეულმა (კორეა) ზაფხულის XXIV ოლიმპიურ თამაშებს უმასპინძლა. შეჯიბრებაში 159 ქვეყნის 8465 სპორტსმენი (მათ შორის 2186 ქალი) მონაწილეობდა. სპორტის 23 სახეობაში მედლების 237 კომპლექტი გათამაშდა.

თამაშების გმირად აღიარეს ამერიკელი ფლორენს გრიფიტ-ჯოინერი, რომელმაც ორივე სპრინტერული დისტანცია მოიგო, 4X100 მეტრზე ესტაფეტაში ოქრო, ხოლო 4X400 მეტრზე ვერცხლის მედალი ერგო, თანაც 200 მეტრზე რბენაში მსოფლიოს რეკორდი (21,34). დამყარდა. კანადელმა ბენ ჯონსონმა 100 მეტრზე რბენა მსოფლიო რეკორდით (9,79) მოიგო, მაგრამ დოპინგ-ტესტზე ჩავარდა, რის გამოც გამარჯვებიდან სამი დღის შემდეგ ოლიმპიური ოქროს მედალიც ჩამოართვეს და მსოფლიო რეკორდიც გაუუქმეს.

[ლეგენდების კვალდაკვალ] დავით კვაჭაძე: ღარიბი ოჯახიდან ვიყავი, ორთაჭალაში მკერავთა უბნის ერთ პატარა ოთახში მარტოხელა დედა სამ ძმას გვზრდიდა

პირველად სეულში დაემუქრა საფრთხე მარკ სპიცის უნიკალურ მიღწევას, რომელმაც ერთ თამაშებში 7 ოქროს მედალი მოიგო: აღმოსავლეთგერმანელმა მოცურავე კრისტინ ოტომ 6 ოქროს მესალი დაიმსახურა. 4 წლის წინანდელი წარმატება გაიმეორა ამერიკელმა წყალში მხტომელმა გრეგ ლუგანისმა - როგორც ლოს-ანჯელესში, სეულშიც 2 ოქროს მედალი მოიპოვ. არადა, ერთ-ერთი წინასწარი ნახტომისას მან ტრამპლინს თავი დაარტყა და გონდაკარგული ჩავარდა წყალში, თუმცა 35 წუთის შემდეგ კვლავ გავიდა საასპარეზოდ.

სეულის თამაშებში საქართველოს 16 წარმომადგენელი მონაწილეობდა. მათგან ყველაზე უკეთ გამოვიდა ნინო სალუქვაძე, რომელმაც ტყვიის სროლაში ოქროს და ვერცხლის მედლები მოიპოვა. ასევე, ოლიმპიური ჩემპიონები გახდნენ თავისუფალი სტილით მოჭიდავე დავით გობეჯიშვილი, ტანმოვარჯიშე ვლადიმერ გოგოლაძე (გუნდური), რაპირისტი ვლადიმერ აფციაური (გუნდური) და ფეხბურთელი გელა კეტაშვილი.

II ადგილზე გავიდა თავისუფალი სტილით მოჭიდავე ლერი ხაბელოვი. ბრინჯაოს მედლები მოიპოვეს ძიუდოისტებმა - გია თენაძემ და ამირან ტოტიკაშვილმა, მძლეოსანმა მაია აზარაშვილმა, ხუთჭიდელმა ვახტანგ იაგორაშვილმა და წყალბურთელმა მიხეილ გიორგაძემ. დანარჩენები: გიორგი ჩოგოვაძე (წყალხტომა) - IV, ქრისტინა ფალასანიდი (სინქრონული ცურვა) - VII, გურამ გედეხაური (კლასიკური ჭიდაობა) – VII ადგილი, ლეილა მესხი (ჩოგბურთი) - II წრე, თამაზ იმნაიშვილი (სასტენდო სროლა) - ფინალში არ გასულა.

ლეგენდა, ნაადრევად დასრულებული

ქუვეიტიდან ახალი დაბრუნებული იყო, ფარიკაობის დარბაზში რომ შევხვდით ერთმანეთს ახალგაზრდების ტურნირზე. მთელი შეჯიბრების განმავლობაში მზერა არ მოუშორებია მოასპარეზე წყვილებისთვის. მეტოქეთა თითოეულ ჩხვლეტაზე ისე რეაგირებდა, თითქოს თავად მდგარიყო საფარიკაო ბილიკებზე. "ბატონო ვოვა, არ იცვლებით-მეთქი", - ვუთხარი. "რა ვქნა, ფარიკაობა ჩემი სიცოცხლეაო", - მიპასუხა ღიმილით.

გულიანი ბიჭი

ჩვენი ნაცნობობა 1978 წლიდან დაიწყო: მაშინ პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის სტუდენტი ვიყავი. ჩვენი სასწავლებლის ფიზკულტურის მასწავლებელმა ფელიქს ლაპიცკიმ იცოდა, რომ გაზეთ "ლელოში" ვთანამშრომლობდი. ერთ დღეს მითხრა, თბილისში ახალგაზრდა მოფარიკავეთა საკავშირო პირველობა ტარდება, მინსკიდან ჩემი მოგვარეა ჩამოსული, გაცნობა მინდა და შეჯიბრაბაზე ერთად წავიდეთო.

დარბაზში სრული "საბრძოლო" სიტუაცია სუფევდა - იარაღის ჟღარუნი და ხმამაღალი შეძახილები ისმოდა. ჩემი ყურადღება ტანმორჩილმა მუშკეტერმა მიიპყრო, რომლის ელვისებურ შეტევებს მეტოქეები ვერ უმკლავდებოდნენ. ისიც დამამახსოვრდა, ერთი მეტოქე ნახევარფინალში ლამის სიცილ-ხარხარით რომ დაამარცხა. მწვრთნელებმა უსაყვედურეს კიდეც, ჯერ ფინალი მოიგე და მერე იცინეო. "ბავშვობიდან ასეთია, - გამენდო მაშინ ცნობილი მწვრთნელი ლუდვიგ ღაღანიძე. - მოქნილი, სწრაფი, მოუსვენარი, მაგრამ გულიანი ბიჭია, შრომისმოყვარე, უშიშარი. ერთხელ ვარჯიშისას ბაგირზე ფეხების დაუხმარებლად აცოცდა, კაუჭიდან თოკი მოხსნა და ცალი ხელით თავად ჩამოეკიდა. მწვრთნელები გაოცებისგან ხმას ვერ ვიღებდით. მან კი სიცილით ჩამოგვძახა - ნუ გეშინიათ, არაფერი მომივაო".

საუბარი დასრულებული არ გვქონდა, ვლადიმერ აფციაურმა ფინალური შეხვედრა რომ მოუგო ბელარუს მეტოქეს და ჩემპიონობა მოიპოვა. არადა, ფარიკაობაში შემთხვევით მოხვდა. 1973 წელს ძმასთან ერთად ჩამოიყვანეს მშობლებმა თბილისში - სხარტი ბიჭები არიან და იქნებ ტანვარჯიშში ივარგონო. რადგან ჯგუფში ადგილები შევსებული იყო, დროებით ფარიკაობაში მეცადინეობა შესთავაზეს. მოეწონა, დარჩა და დარჩა.

მართალია, ახალგაზრდებში საკავშირო შეჯიბრებები არაერთხელ მოუგია, მაგრამ საერთაშორისო სარბიელზე გასასვლელად ვლადიმერ აფციაურისთვის უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა 1981 წლის კიევის საერთაშორისო ტურნირს, რომელშიც სახელოვანი მუშკეტერები გამოდიოდნენ. 20 წლის ქართველმა ჭაბუკმა კვარცხლბეკისკენ მიმავალ გზაზე ჯერ იური ლიკოვს აჯობა, მერე მსოფლიოს ოთხგზის ჩემპიონი ალექსანდრ რომანკოვი ჩამოიშორა გზიდან.

მაშინდელმა "სოვეტსკი სპორტმა" მაღალი შეფასება მისცა ჩვენებურს: "საშუალო ტანის მოფარიკავეს ჭეშმარიტად კავკასიური ტემპერამენტი აქვს, ძალიან სწრაფია, შესანიშნავად გრძნობს დისტანციას". ფინალური ორთაბრძოლა მოსკოვის ოლიმპიადის გამარჯვებულ და 1981 წლის მსოფლიოს ჩემპიონ ვლადიმირ სმირნოვთან დათმო. მართალია, ვერცხლის მედალს დასჯერდა, მაგრამ საკავშირო ნაკრებისა და მსოფლიოს ჩემპიონატისკენ გაეხსნა გზა.

ტრაგედია რომში

1982 წელს პლანეტის უძლიერეს რაპირისტებს რომმა უმასპინძლა. გუნდური პირველობის მეოთხედფინალში გერმანელებთან შეხვედრისას ტრაგედია დატრიალდა. "მოთელვისას მე და სმირნოვი ერთმანეთს ვეფარიკავებოდით, ვხურდებოდით, - იგონებს ვლადიმერ აფციაური. - ზუსტად იმ მომენტში, როცა დარბაზში გვიხმეს, შეტევისას იარაღი გამიტყდა. თურმე ეს ავისმომასწავებელი ნიშანი ყოფილა"...

მეორე წრეში სმირნოვი გერმანელ მათიას ბერის ხვდებოდა. ერთდროულად წამოიწყეს შეტევა, ერთმანეთისკენ სწრაფად დაიძრნენ. ალემანის გატეხილი რაპირა თვალში შეერჭო რუს სპორტსმენს. სმირნოვმა უეცრად ნიღაბზე ხელი იტაცა და იქვე უგონოდ დაეცა. ორიოდე დღის შემდეგ ისე გარდაიცვალა, ცნობიერება არ დაბრუნებია. გერმანელებთან მატჩის მეორე დღისთვის გადადება უნდოდათ, მაგრამ აფციაურმა დაიჟინა, დღესვე ვიბრძოლოთო. დებიუტანტის სიტყვამ გაჭრა. საბჭოთა გუნდმა ის შეხვედრა მოიგო, მერე იტალიელებსაც სძლია და ფინალში გავიდა.

მოფარიკავეებისგან არაერთხელ მსმენია, რომ გუნდური დაპირისპირებებისას უაღრესად დიდი მნიშვნელობა აქვს პირველი პაექრობის მოგებას ნაკრებში ბრძოლისუნარიანობის ასამაღლებლადო. მწვრთნელებმა, იცოდნენ რა აფციაურის უდრეკი ნებისყოფის, ჟინისა და თავდადების ამბავი, ფინალში ფრანგებთან პირველი ორთაბრძოლები სწორედ მას ანდეს. ქართველმა ჭაბუკმაც გაამართლა იმედები: ზედიზედ დაამარცხა 1980 წლის მოსკოვის ოლიმპიადის ჩემპიონები - პასკალ ჟოლიო, დიდიე ფლამანი და ფრედერიკ პიეტრუჩკა.

სამწუხაროდ, თანაგუნდელებმა ვერ აუბეს მხარი და საბჭოთა ნაკრები კრიტიკულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა - 7:8-ს აგებდა. გადამწყვეტი ორთაბრძოლა ისევ დებიუტანტმა იტვირთა. ვლადიმერ აფციაურმა ამჯერადაც იყოჩაღა - ფილიპ ომნესს (მან ბარსელონის ოლიმპიადაზე დაიკავა პირველი ადგილი) 5:4 მოუგო და გუნდს ჩემპიონობა მოაპოვებინა.

ამ ტიტულის გარდა, სპორტის დამსახურებული ოსტატის საოჯახო კოლექციას ამშვენებს სეულის ოლიმპიური თამაშების ოქრო, მსოფლიოს ჩემპიონატების ვერცხლისა (1988) და სამი ბრინჯაოს (1982, 1985, 1990) მედალი, 1985 წლის ევროპის თასი, 1984 წლის საერთაშორისო მეგობრული სპორტული თამაშებისა და საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ოქროები პირად და გუნდურ პირველობებში, მსოფლიო უნივერსიადის ვერცხლი (1986), მისი ხელმძღვანელობით ქუვეითის ნაკრებმა ხუთჯერ არაბული ქვეყნების პირველობა მოიგო, და კიდევ სხვა მრავალი ჯილდო.

1984 წელს ვლადიმერ აფციაურს მყარად ეკავა ადგილი საბჭოთა ნაკრებში. იმ წელიწადს ყველა შეჯიბრება მოიგო და ლოს ანჟელესის ოლიმპიადისთვის ფავორიტად მიიჩნევდნენ, მაგრამ საქმეში პოლიტიკა ჩაერია - საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელობამ ამერიკელებს მოსკოვის ოლიმპიადის ბოიკოტი არ აპატია და ოკეანის გაღმა გამგზავრებაზე უარი თქვა. სოციალისტური ბანაკის წარმომადგენლებიც აიძულეს, იგივე გაეკეთებინათ. სპორტსმენები ხახამშრალი რომ არ დაეტოვებინათ, ალტერნატიული შეჯიბრება გამოიგონეს - "მეგობრობა-1984".

მოფარიკავეებს უნგრეთმა უმასპინძლა. ვლადიმერ აფციაურმა საფარიკაო სამყაროს თავისი ძალა დაუმტკიცა - ორი ოქროს მედალი დაიმსახურა. "პირადი პირველობისას ყველა მეტოქეს ვძლიე, - მითხრა ბატონმა ვლადიმერმა. - პლეიოფებში ზედიზედ სამ მეტოქეს ვაჯობე, მათ შორის - მეოთხედფინალში პოლონელ მირიან სილნევსკის 10:4. ნახევარფინალში ალექსანდრ რომანკოვს უნდა შევხვედროდი. მართალია, ტიტულოვანი რაპირისტი იყო, მაგრამ ყოველთვის ვუგებდი. ორთაბრძოლის წინ ჩემთან მოვიდა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ოლეგ ვიზგუნოვი და მკითხა, ფინალში კუბელ გილერმო ბეტანკურს დაამარცხებო?

ჯერ რომანკოვს უნდა შევხვდე-მეთქი. ვიცი, მას აჯობებ, მერე რას იზამო. მივხვდი, საითკენაც იხრებოდა და მოურიდებლად მივახალე - რა ვქნა, რომანკოვს დავნებდე-მეთქი. არაფერი უპასუხია, მაშინვე გამშორდა". აფციაურმა რომანკოვი დაჯაბნა - 10:6, ფინალში კუნძულელ ბეტანკურს სძლია და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზეც ავიდა. მერე გუნდურში საბჭოთა ნაკრებმა ბოლო შეხვედრა უნგრეთს 9:5 მოუგო და ჩემპიონობა მოიპოვა, რაშიც ლომის წილი აფციაურს ეკუთვნოდა.

გვირგვინი

და მაინც, სახელოვანი ქართველი მოფარიკავის წარმატებათა გვირგვინი 1988 წლის ოლიმპიური ჩემპიონობაა. არადა, ოლიმპიური თამაშებამდე საბჭოთა ნაკრებს ფავორიტად არავინ მიიჩნევდა. პესიმიზმის საფუძველიც იყო: 1985 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე მოპოვებული ბრინჯაოს მედლის შემდეგ საბჭოთა ნაკრებს მნიშვნელოვანი წარმატებისთვის არ მიუღწევია, 24 წელიწადი საბჭოთა რაპირისტებს ოლიმპიადებზე ოქრო არ მოუპოვებიათ. ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ალექსანდრ პერეკალსკიმ კვლავ უხმო ვეტერან, მაგრამ ტიტულოვან რაპირისტებს - ბორის კორეცკის, ალექსანდრ რომანკოვს, ანვარ იბრაგიმოვს, ელგარ მამედოვსა და ვლადიმერ აფციაურს.

სეულშიც ბრძოლის წინა ხაზზე პირველს ისევ აფციაურს უშვებდნენ. ნახევარფინალში საბჭოთა ნაკრები უნგრელებს დაუპირისპირდა. კარგა ხნის განმავლობაში მადიარებს მსოფლიოში ფარიკაობის მოდის კანონმდებლებად მიიჩნევდნენ და ბევრი ქვეყნის წარმომადგენლები ძრწოდნენ მათ წინაშე. აფციაურს კი ავტორიტეტების შიში არასდროს ჰქონია. სამხრეთ კორეის დედაქალაქშიც შეუპოვრად ეკვეთა უნგრელთა ლიდერებს: სელეის 5:1 მოუგო, სეკელეში კი სულაც მშრალი ანგარიშით (5:0) დაამარცხა. თუმცა ამ მატჩშიც შეიქმნა კრიტიკული სიტუაცია - უნგრელები 8:6 დაწინაურდნენ.

ფინალში გასვლის ბედი აფციაურისა და ანვარ იბრაგიმოვის შეხვედრებს უნდა გადაეწყვიტა, თანაც ისე, რომ ექვს ჩხვლეტაზე მეტი არ უნდა მიეღოთ. ორივე სპორტსმენმა წარმატებით გადაჭრა ეს პრობლემა და გამარჯვების ქულები მოუტანეს საბჭოთა ნაკრებს, რომელმაც ფინალში გერმანიას აჯობა 9:5 და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა. აქაც ოქროსკენ თანაგუნდელებს გზა ხალასი ნიჭით დაჯილდოებულმა ქართველმა მუშკეტერმა გაუკაფა, რომლისთვისაც ნებისყოფის სიმტკიცე, სიმკვირცხლე და რეაქცია თანდაყოლილი თვისებები იყო, თანაგუნდელთა თანადგომა კი უპირველეს მოვალეობად მიაჩნდა. ამიტომაც დაჯილდოების შემდეგ ჩემპიონთა კაპიტანმა რომანკოვმა სახალხოდ განაცხადა - ვლადიმერის წყალობით ავიღეთ პირველი ადგილი, ჩვენი გამარჯვება აფციაურის დამსახურებააო.

სეულის ოლიმპიადის შემდეგ ვლადიმერ აფციაური მალევე დაემშვიდობა დიდ სარბიელს და შინაგან საქმეთა ორგანოებში დაიწყო მუშაობა. "1993 წელს კუვეიტიდან შვებულებით ჩამოვედი თბილისში. ერთ დღეს ქუჩაში შევხვდი ვლადიმერ აფციაურს, - მითხრა ოლიმპიური თამაშების ორგზის ბრინჯაოს მედალოსანმა, ორგზის მსოფლიოს ჩემპიონმა და ოთხგზის პრიზიორმა გურამ კოსტავამ. - დახმარება მთხოვა, ჩემი სამუშაო მინდაო. ყველაფერი გავაკეთე, ვოვა მეუღლესთან - ქალბატონ ირინესთან ერთად კუვეიტში წამოსულიყო სამუშაოდ. ხუთი წელიწადი ვავარჯიშებდით ბიჭებს "იარმურკში". შეგირდებს გადაყოლილი იყო და გარჯაც დაუფასეს - შეიხმა კუვეიტის რაპირისტთა მთავარ მწვრთნელად გადაიყვანა. მისი მოწაფეები გამოიჩეოდნენ ტექნიკით, სისწრაფით"...

მართლაც, რომ მისი სტიქია სისწრაფე იყო, ელვისებური იერიშები. სამწუხაროდ, ცხოვრებაშიც იჩქარა და... ნაადრევად განშორდა საყვარელ ოჯახს, მეგობრებს, ქომაგებს და საუკუნო სასუფეველში გადაინაცვლა.

ნაადრევად დასრულდა ერთი დიდი ლეგენდა. თუმცა მადლიერი შთამომავლობა ვლადიმერ აფციაურის სახელს არასდროს დაივიწყებს. მით უმეტეს - მისი ოჯახი, სადაც დიდი ჩემპიონის ტრადიციები გრძელდება: შუათანა ქალიშვილი თათია საერთაშორისო არბიტრი გახდა, უმცროსი მარიამი კი ახლა იკაფავს გზას მწვრევალებისკენ.

1995
მკითხველის კომენტარები / 0 /
რუბრიკის სხვა სიახლეები