თემურ ყაზარაშვილი: ასე აღმოვჩნდი ოლიმპიადის მიღმა... საკავშირო სპორტკომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილემ დარეკა - გუნდის დასახელება შეაჩერეთო!

მსოფლიოს ჩემპიონსა და თასის მფლობელ თემურ ყაზარაშვილს 60 წელი შეუსრულდა. იუბილესთან დაკავშირებით, რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკში მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. საზეიმო ცერემონიალს ესწრებოდნენ რუსთავის მერი ირაკლი ტაბაღუა, საკრებულოს თავმჯდომარე ლევან ონიანი, საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტის, ჭიდაობის ფედერაციის, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს წარმომადგენლები, ვეტერანი სპორტსმენები.

მსოფლიოს ჩემპიონს, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, "სპორტის რაინდის" წოდება მიენიჭა. ყაზარაშვილს ჯილდო მინისტრის მოადგილე შალვა გოგალაძემ გადასცა.

ქარბორბალა ხალიჩაზე
მჩატე წონის "კლასიკოსთა" ფინალური შეხვედრა ის-ის იყო დაიწყო, რომ ქართველმა ფალავანმა მეტოქე შებოჭა და გაზნექით გდებაში ოთხი ქულა დაიმსახურა. საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდული ნაკრების უფროს მწვრთნელ იური კოპლუნოვს შეგირდის ილეთი მოეწონა და კიდევ ერთხელ გაიმეორეო, გასძახა. მანაც არ დაახანა, მაგრამ ფანდი ბოლომდე ვერ მიიყვანა და გრძელმკლავება მოწინააღმდეგემ ქართველი ჭაბუკი ხიდურზე შეაყენა. ორწუთიანი ძიძგილაობის შემდეგ ჩვენებური "ტუშეს" დაუძვრა და დგომში განაგრძეს თუ არა პაექრობა, ქარბორბალა დააყენა ხალიჩაზე: წაღმა-უკუღმა ატრიალა ფინელი მოჭიდავე და საბოლოოდ 39:3 (!) დაამარცხა.

გადამწყვეტ ორთაბრძოლაში გამარჯვებით თეიმურაზ ყაზარაშვილმა, რომელმაც მანამდე ყველა მეტოქეს სუფთად აჯობა, ახალგაზრდებში 1979 წლის მსოფლიოს ჩემპიონობა მოიპოვა. ხალიჩიდან გამოსულს გუნდის წევრებმა წარმატება მიულოცეს და სიცილით ჰკითხეს, რა ძალა გადგა, თავს რომ იკლავდი, შენ ხომ სუფთა წაგებითაც პირველობას ვერავინ წაგართმევდაო. "ვერ ნახეთ, კინაღამ ბეჭებზე დამდო და ეს როგორ მეპატიებინა", - თითქოს თავისთვის ჩაილაპარაკა თეიმურაზმა და შუბლზე მომსკდარი ოფლი შეიმშრალა.

თეიმურაზ ყაზარაშვილი
დაიბადა 07.12.1959, ახმეტაში. ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა (48 კგ). ახალგაზრდებში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1978-1979), ევროპის მე-2 პრიზიორი (1978) და მსოფლიოს ჩემპიონატის ოქროსმედალოსანი (1979), უფროსებში მსოფლიოს ჩემპიონი (1982) და მესამე პრიზიორი (1983), ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1985), სსრკ ორ-ორგზის ჩემპიონი (1982, 1984) და მესამე პრიზიორი (1981, 1983), მსოფლიოს (1980) და საკავშირო თასების მფლობელი (1984), სსრკ ხალხთა VIII სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1983), ივან პოდდუბნის სახელობისა (1980, 1982, 1985) და ბულგარეთის (1983, 1985) საერთაშორისო ტურნირების, მსოფლიო უნივერსიადისა (1981) და 1984 წლის მსოფლიოს გრან პრის გამარჯვებული, სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1990), საერთაშორისო კატეგორიის ექსტრა კლასის არბიტრი, 2015 წლის საქართველოს საუკეთესო მსაჯი, საქართველოს ჭიდაობის ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი (1994-იდან).

შვედურ ბატალიებამდე და შემდეგაც ქართველმა "კლასიკოსმა" არაერთხელ გამოიჩინა თავი. ახმეტაში დაბადებულ-გაზრდილ ყმაწვილს ნახერხმოყრილ სარბიელზე მრავალჯერ მოუსინჯავს მკლავისა და მუხლის ძალა, მაგრამ თანატოლებისგან არაფრით გამოირჩეოდა, ამიტომ, როცა მისი ოჯახი რუსთავში გადავიდა საცხოვრებლად, ფეხბურთმა და მძლეოსნობამ გაიტაცა. ერთხელაც, საქალაქო პირველობის შემდეგ, ფიზაღზრდის მასწავლებელმა ომარ გუგეშაშვილმა დარბაზში დაიბარა.

- შეგირდებს დამაჭიდა. ზოგი წავაქციე, ზოგმაც მაჯობა, - გაიხსენა ყმაწვილობის წლები მსოფლიოს ჩემპიონმა. - ომარ მასწავლებელმა მითხრა, დღეიდან "კლასიკურში" ივარჯიშებო. სხვა რა გზა იყო, უარს ხომ არ ვეტყოდი. წესიერად ორიოდე ფანდიც არ მქონდა ნასწავლი, საქალაქო პირველობა რომ გაიმართა. ოთხი მეტოქე დავამარცხე, ფინალი კი დავთმე. მართალია, მეორე ადგილი დავიკავე, მაგრამ ამდენ ხალხში კვარცხლბეკზე ასვლამ და დაჯილდოებამ წამახალისა და უფრო გულმოდგინედ დავიწყე მეცადინეობა. ჭაბუკებსა და ახალგაზრდებში ოთხჯერ მოვიპოვე საქართველოს ჩემპიონობა.

- საკავშირო სარბიელი პირველად როდის მოსინჯეთ?

- 1975 წელს. ჭაბუკებში "შრომითი რეზერვების" საკავშირო პირველობა მოვიგე.

მომდევნო წელს თეიმურაზ ყაზარაშვილმა მოსწავლეთა საბჭოთა კავშირის პირველობაზე მესამე ადგილი დაიკავა, ასევე, მესამე იყო 1977 წელს საკავშირო ახალგაზრდულ თამაშებზე, სადაც ორი წლით უფროსებს არ დაუდო ტოლი. იმავე წელს თანატოლებში ბულგარეთის საერთაშორისო ტურნირზე აჯობა ყველას. ამ წარმატებებით ქართველმა მოჭიდავემ სსრკ ნაკრების მესვეურთა ყურადღება მიიპყრო. უფროსმა მწვრთნელმა, 1972 წლის ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულმა, ორ-ორგზის მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონმა შამილ ხისამუტდინოვმა წახკაძორში შეკრებაზეც მიიწვია. 1978 წელს, როგორც ახალგაზრდებში საკავშირო პირველობის გამარჯვებული, თანატოლთა ევროპის ჩემპიონატზე წაიყვანეს. იქ მხოლოდ გადამწყვეტი ორთაბრძოლა წააგო ბულგარელ ანტონოვთან და ვერცხლის მედალს დასჯერდა, მომდევნო წელს კი მსოფლიოზე იყო პირველი.

ისიც ჩემპიონი გახდებოდაო
- ბატონო თეიმურაზ, ოლიმპიური თამაშების გამარჯვებულმა ვახტანგ ბლაგიძემ ამას წინათ მითხრა, ყაზარაშვილი მოსკოვის ოლიმპიადაზე რომ დაეყენებინათ, ჩემპიონობა არ ასცდებოდაო...

- 1980 წელი ჩემთვის წარმატებით დაიწყო: იანვარში შვედეთის საერთაშორისო ტურნირზე გავიმარჯვე. მარტში თბილისმა ივან პოდდუბნის საერთაშორისო შეჯიბრებას უმასპინძლა, რომელსაც მცირე მსოფლიოს ჩემპიონატსაც უწოდებდნენ. უძლიერესმა შემადგენლობამ მოიყარა თავი. პირველივე ორთაბრძოლა ჩემთვის უხერხულ მეტოქე სავჩუკთან წავაგე, მაგრამ მერე ყველა შეხვედრაში წარმატებას მივაღწიე და პირველი ადგილი დავიკავე.

მოსკოვის ოლიმპიადამდე მინსკში საწვრთნელი შეკრება მოეწყო. საკონტროლო შეხვედრებისას ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა გენადი საპუნოვმა, რომელიც კარგი თვალით მიყურებდა, მითხრა, ალექსეი შუმაკოვს თუ დაამარცხებ, ოლიმპიადაზე იჭიდავებო. რუსი ფალავანი კი 1976 წლის ოლიმპიური თამაშებისა და 1978 წლის მსოფლიოს ჩემპიონი იყო. რომ გითხრათ, იმ წელიწადს ოლიმპიადაზე გამოსვლის პრეტენზია მქონდა-მეთქი, ტყული იქნება, რადგან ჩემზე წინ იდგნენ იგივე შუმაკოვი, ყაზახი ჟაკსალიკ უშკემპიროვი, სხვებიც. უფრო 1984 წლის ოლიმპიადაზე მქონდა ორიენტირი, მაგრამ 20 წლისას ოლიმპიურ თამაშებში გამოსვლის შანსი მეძლეოდა და უკეთესი მოტივაცია რა უნდა ყოფილიყო.

ჰოდა, ვძლიე შუმაკოვს, სხვებსაც მოვუგე. იმავე საღამოს მწვრთნელთა საბჭოს სხდომა გაიმართა. მერე გავიგე, რომ 13-იდან 11-მა მწვრთნელმა ჩემს კანდიდატურას დაუჭირა მხარი. მეორე დილით სასტუმროს წინ ხაზზე მოგვაწყვეს - საოლიმპიადე გუნდის შემადგენლობა უნდა დაესახელებინათ. გენადი საპუნოვმა 48 კილოთი დაიწყო. პირველ ნომრად მე დამასახელა, მეორე იყო უშკემპიროვი. ამ დროს მთავარ მწვრთნელთან ჯემალ მეგრელიშვილმა მოირბინა - მოსკოვიდან სასწრაფოდ ტელეფონთან გიხმობენო, უთხრა.

[VIDEO] მანუჩარ კვირკველია: ოლიმპიადის წინ ინგამ მითხრა - 13 აგვისტოსაა ფინალი, შენთვის 13 ბედნიერია, იმიტომ, რომ...

საპუნოვი ნირშეცვლილი დაბრუნდა. ნაკრების შემადგენლობის დასახელება საღამოსთვის გადაიდო. ჩვენ არ ვიცოდით, რა მოხდა. თურმე საკავშირო სპორტკომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილეს, ოლიმპიურ ჩემპიონ ანატოლი კოლოსოვს, რომელიც წარმოშობით ყაზახეთიდან იყო, დაურეკავს, გუნდის დასახელება შეაჩერეთო. საღამოს საბჭოეთის დედაქალაქიდან ორთაბრძოლების სამმართველოს უფროსი ბორისოვი გვეახლა. ნაკრების მესვეურებთან მცირე თათბირის შემდეგ კლუბში შეგვკრიბა.

48 კილოში ნაკრების წევრად უშკემპიროვი დაასახელეს. კრების შემდეგ იგი ჩემთან მოვიდა და მომიბოდიშა - ოცდაათი წლისა ვარ, მალე ჭიდაობას თავს დავანებებ, შენ კი მომავალი წინ გაქვსო. მართალია, გული დამწყდა, მაგრამ თავი არ მომიკლავს, რადგან მჯეროდა, რომ 1984 წლის ოლიმპიადა ჩემი იქნებოდა...

ჟაკსალიკ უშკემპიროვი მოსკოვში ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა. ერთ-ერთი ჟურნალისტის შეკითხვაზე, თქვენს ნაცვლად გუნდში ყაზარაშვილი რომ ყოფილიყო, რას იაზამდაო, მან დაუფიქრებლად უპასუხა - ისიც ჩემპიონი გახდებოდა. 1981 წელს ყაზახმა მოჭიდავემ მსოფლიოს ჩემპიონატიც მოიგო. წლის ბოლოს გენადი საპუნოვს უკითხავს, 1982 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატზე ვის წაიყვანდიო. თემურ ყაზარაშვილსო, უთქვამს. მართლაც, იმ წელიწადს ქართველი ფალავანი წაიყვანეს მსოფლიოზე და მანაც მწვრთნელების იმედები გაამართლა.

- ოლიმპიადის შემდეგ თამაშების გამარჯვებული შინ დატოვეს და მსოფლიოს თასზე თქვენ წაგიყვანეს...

- ალბათ, საოლიმპიადე გუნდის შემადგენლობიდან ამოგდებისთვის ერთგვარი კომპენსაცია უნდოდათ. კარგ ფორმაში ვიყავი - ხუთივე შეხვედრა იოლად მოვიგე და მსოფლიოს თასი მოვიპოვე. 1981 წელს პირველ ნომრად ვიყავი ნაკრებში. ბუქარესტში მსოფლიო უნივერსიადის ფინალში რუმინელ მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონსა და მოსკოვის ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორ კონსტანტინ ალექსანდრუს ვაჯობე და ოქროს მედალი მოვიპოვე. იმავე წლის მსოფლიოს ჩემპიონატისთვის მზადებისას ტრავმა მივიღე და შეჯიბრებაზე ვეღარ წავედი. ჩემპიონობა უშკემპიროვს ხვდა. სხვათა შორის, იმ ტურნირზე ოქროს მედლები ვახტანგ ბლაგიძემ და მიხეილ სალაძემაც დაიმსახურეს.

- სამაგიეროდ, მომდევნო წელს თქვენ ახვედით კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე.

- 1982 წელს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატს ზაპოროჟიემ უმასპინძლა. ახალი კონკურენტი გამომიჩნდა უზბეკეთიდან - ვასილი ანიკინი, რომელიც სამჯერ გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი. 1981 წლის საკავშირო პირველობაზე სწორედ მან მომიგო და მესამე ადგილს დავჯერდი. ზაპოროჟიეში რევანში ავიღე. ამის მიუხედავდ, ევროპის ჩემპიონატზე ის წაიყვანეს და იქიდან ოქროს მედლით დაბრუნდა. მერე იყო პოდდუბნის საერთაშორისო მემორიალი.

აქაც ფინალში დავუპირისპირდით ერთმანეთს. ამჯერადაც გავიმარჯვე, მაგრამ მსოფლიოზე წასვლამდე საკავშირო შეკრებისას საკონტროლო შეხვედრა გვაჭიდავეს. ისევ ვაჯობე. მსოფლიოს ჩემიონატზე ზედიზედ ოთხი მეტოქე დავამარცხე: მეორე წუთზე უნგრელი ჩაბოი ვადასი (12:0), მერე ბულგარელი ბრატან ცენოვი (7:2), ამერიკელი ტომ ჯონსი (10:0), თურქი სალიხ ბორა (10:0) და ჩემპიონი გავხდი. მეორე-მესამე ადგილებზე ბორა და ცენოვი გავიდნენ. 82 კილოში ჩემპიონობა თეიმურაზ აფხაზავამ მოიპოვა.

- მომდევნო წლები არ ყოფილა თქვენთვის ასე წარმატებული...

- გეთანხმებით. 1983 წელს ალუშტაში შეკრებისას ქუნთრუშა შემეყარა და ევროპის ჩემპიონატზე ვერ წავედი, საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადისთვის ძალები სათანადოდ ვერ აღვიდგინე და ფინალი სავჩუკთან დავთმე. მსოფლიოზე, რომელიც კიევში გაიმართა, ცენოვთან წავაგე 5:6, არადა, პირველი პერიოდის შემდეგ 5:0-ს ვიგებდი შეხვედრას. წონის დასაკლებად წინა საღამოს ფურასემიდი დავლიე. მაშინ იგი აკრძალულ პრეპარატებში არ შედიოდა. მეორე დღეს ფეხზე ძლივს ვიდექი. თუმცა, საბოლოოდ მაინც ავიღე ბრინჯაოს მედალი.

- აქტიურ ჭიდაობას თავი 25 წლისამ დაანებეთ. ნაადრევად ხომ არ წახვედით ხალიჩიდან?

- 1984 წელს ოლიმპიური იმედები ჩამეფუშა - საბჭოთა კავშირმა ლოს ანჯელესის ოლიმპიადას ბოიკოტი გამოუცხადა. სეულის თამაშებამდე საბჭოთა ნაკრებში ადგილის შენარჩუნება იოლი არ იქნებოდა, მით უმეტეს, რომ ტრავმებმაც შემაწუხა, ამიტომ დიდი სპორტიდან წასვლა გადავწყვიტე, მაგრამ მწვრთნელების თხოვნით კიდევ ერთი წელიწადი შემოვრჩი ხალიჩას. 1985 წლის იანვარში ისევ მოვიგე პოდდუბნის ტურნირი, მერე ევროპაზე წავედი, სადაც მესამე ადგილი დავიკავე. ვიგრძენი, რომ ახალ ძალებთან საპაექროდ ძალა და მოტივაცია არ მყოფნიდა, მხოლოდ საპრიზო ადგილებისთვის კი დიდ სპორტში დარჩენა არ ღირდა და წავედი.

[VIDEO] რომან რურუა: უსამართლობას რა ვუთხარი, თორემ ტოკიოს ოლიმპიადიდან ოქრო უნდა ჩამომეტანა

- მაგრამ ჭიდაობისთვის ზურგი არ შეგიქცევიათ.

- რა თქმა უნდა, არა. ჯერ საქართველოს ნაკრების მთავარ მწვრთნელად დამნიშნეს, შემდეგ "შრომითი რეზერვების" მთავარი მწვრთნელი და საჭიდაო სკოლის დირექტორი ვიყავი, ერთხანს საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრებს ვხელმძღვანელობდი. 1994 წლიდან ჭიდაობის ფედერაციის ვიცე პრეზიდენტი ვარ.
ახდენილი ოცნება

- არბიტრობა?

- ედიშერ მაჩაიძის შეგულიანებით 1990 წლიდან ვმსაჯობ. 1994 წელს საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი გავხდი, 2003 წელს ექსტრა კლასის წოდება მომანიჭეს, ამჟამად პირველი სუპერიარი ვარ, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატებზე არაერთხელ ვყოფილვარ. ჭიდაობისას ვერა, მაგრამ არბიტრობისას ამისრულდა ოცნება - ედიშერ მაჩაიძესთან ერთად რიოს ოლიმპიურ თამაშებზე მიმიწვიეს - პრაქტიკული კომისიის წევრი ვიქნები.

- ზემოთ მწვრთნელები ახსენეთ.

- ამ მხრივ, ნამდვილად გამიმართლა: ჯერ ბატონი ომარ გუგეშაშვილი მიკვალავდა გზას, მერე ილია ჩხარტიშვილი არ მომშორებია გვერდიდან. დიდი მადლობელი ვარ დათო დავითაიასი. საქართველოს ნაკრების უფროსი მწვრთნელი ბატონი დათო მიწევდა სეკუნდანტობას. "შოთაევიჩი" კარგ განწყობას მიქმნიდა. ერთ კორპუსში ვცხოვრობდით, რეჟიმიდან ამოვარდნის საშუალებას არ მაძლევდა.

- განვლილი გზის კმაყოფილი ხართ?

- მართალია, ბევრჯერ დამწყვეტია გული და ბევრი ოცნებაც აუსრულებელი დამრჩა, მაგრამ ბედს მაინც არ ვემდური... უღრმესი მადლობა რუსთავის მერიას და სპორტის სამინიტროს ჩემი ღვაწლის ესოდენ მაღალი შეფასებისთვის!

3099
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;