ანზორ ქიბროწაშვილი: ანდრეევმა ჩემი ბარათი გადახია და ოლიმპიადაზე აღარ წამიყვანა

საქართველოში ძიუდო გასული საუკუნის 30-იანი წლებიდან იღებს სათავეს, თუმცა ძალუმად ფეხი 1957 წლიდან მოიკიდა, როცა ჩვენმა კომონოიანმა ფალავნებმა - შალვა დაუშვილმა, ბიძინა მაზიაშვილმა, გურამ სიმონიშვილმა და ოთარ შინჯიკაშვილმა საკავშირო სპორტსაზოგადოება "დინამოს" შემადგენლობაში უნგრელების წინააღმდეგ იჭიდავეს ბუდაპეშტში და მასპინძლებს წარმატების იოტისოდენა შანსიც არ დაუტოვეს. მართალია, სამბისტები იყვნენ, მაგრამ ქართველ ჩოხოსნებს აღმოსავლური ორთაბრძოლის ანაბანას შეთვისება არ გასჭირვებიათ. მეტიც, ბიძინა მაზიაშვილი 11 წლის განმავლობაში საკავშირო ნაკრების წევრებსაც კი ავარჯიშებდა.

წლებთან ერთად გამოცდილებაც მოვიდა და ჩვენმა ფალავნებმაც მალე გაითქვეს სახელი: ევროპის პირველი ჩემპიონი გახდა ანზორ ქიბროწაშვილი, პირველი ოლიმპიური ჩემპიონი - შოთა ჩოჩიშვილი და პირველი მსოფლიო ჩემპიონი - თემურ ხუბულური. სამივე აღიზარდა გორის საჭიდაო სკოლაში, რომელსაც გასული საუკუნის ორმოცდაათიანი წლებიდან შესანიშნავი პიროვნება, მაღალკვალიფიციური სპეციალისტი და სწორუპოვარი პედაგოგ გურამ პაპიტაშვილი ედგა სათავეში.

ნამდვილად, სასახელო გზა განვლო ქართულმა ძიუდომ, რომლის თითოეული ნაბიჯი ქართული სპორტის ისტორიაში ოქროს ასოებითაა ჩაწერილი. ამ შესაშური ისტორიის ერთ-ერთი შემოქმედი გახლდათ ღირსეული მამულიშვილი, ქართული საჭიდაო სკოლის შესანიშნავი წარმომადგენელი, ძიუდოში ევროპის პირველი ქართველი ჩემპიონი ანზორ ქიბროწაშვილი.

გურამ პაპიტაშვილი - საქართველოში ძიუდოს ერთ-ერთი ფუძემდებელი 85 წლისაა

საზიარო ნეილონის პერანგით
ახმეტაში დაიბადა და გაიზარდა, მაგრამ რაოდენ გასაკვირიც უნდა იყოს, ბავშვობისას სერიოზულად არასდროს უჭიდავია. უფრო კალათუბურთით იყო გატაცებული. ნახერხმოყრილ სარბიელს გემო მცხეთაში გაუგო წინამღძვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნო ტექნიკუმში სწავლისას. 1959 წელს სასწავლებლის ბაზაზე დაკომპლექტებული მცხეთის ნაკრები ქართულ ჭიდაობაში საქართველოს ჩემპიონი გახდა. ანზორ ქიბროწაშვილთან ერთად კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდნენ: ბუღდან ბუღაკაშვილი, შალვა რომელაშვილი, გიორგი ხინჩიგაშვილი, მიხეილ გულაბთშვილი, ოთარ კირკველია და ოთარ ოტიაშვილი.

ჭიდაობა თანაგუნდელმა და თანაკურსელმა, საგარეჯოელმა ოტიაშვილმა ასწავლა. ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ ოთარმა თავისი ნეილონის პერანგი, რომელიც მაშინ იშვიათობა იყო, ქიბროწაშვილსა და ბუღაკაშვილს აჩუქა - მაინც სოფელში მივდივარ სამუშაოდ, თქვენ კი სწავლა უნდა განაგრძოთ და ქალაქში გამოგადგებათო, უთხრა. მართლაც, სტუდენტობისას ანზორი და ბუღდანი რიგრიგობით იცვამდნენ იმ პერანგს საგანგებო შეხვედრებისას.
ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ ბატონი ანზორი გორის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ჩაირიცხა. ამ უმაღლესი სასწავლებლის რექტორი გახლდათ ღვთისნიერი კაცი გიორგი ხარაული, სპორტისთვის თავგადაგებული ადამიანი. ინსტიტუტის დარბაზში სტუდენტებს ქართულ ჭიდაობასა და სამბოში ავარჯიშებდა მაღალკვალიფიციური სპეციალისტი გურამ პაპიტაშვილი.

1960 წელს ბატონი გურამის ხელმძღვანელობით გორელთა გუნდი საბჭოთა კავშირის უმაღლესი სასწავლებლების სამბისტთა საკავშირო პირველობის ფინალურ ეტაპზე გაემგზავრა ხარკოვში, სადაც 17-მა ნაკრებმა მოიყარა თავი. ქართველებს სერიოზულ მეტოქედ არავინ მიიჩნევდა, მათ კი ნამდვილი სენსაცია მოახდინეს - ჩემპიონები გახდნენ. ოქროს მედლები დაიმსახურეს ქიბროწაშვილმა, ბუღაკაშვილმა, რომელაშვილმა, ოდიშვილმა, ნავროზაშვილმა, გერმანიშვილმა და გურამ პაპიტაშვილმა, რომელიც მოჭიდავე-მწვრთნელი გახლდათ.

ვერცხლი ვის რაში სჭირდებაო
სახელოვან ქართველ ფალავანს - ანზორ ქიბროწაშვილს არაერთხელ შევხვედრივარ. ბევრი გვისაუბრია ქართული ძიუდოს წარსულზე. ვფიქრომ, მაშინდელი ჩანაწერები მკითხველისთვის დღესაც არ იქნება უინტერესო.

კიმონო პირველად როდის ჩაიცვით-მეთქი, - ვკითხე ერთხელ.

-1964 წლის ოლიმპიადის მასპინძელმა იაპონელებმა თამაშების პროგრამაში თავიანთი ეროვნული სახეობა - ძიუდო შეიტანეს. - მითხრა ბატონმა ანზორმა.

- საბჭოთა კავშირი, ცხადია, განზე ვერ დარჩებოდა. 1961 წლის მიწურულს მოსკოვში საკავშირო სემინარზე გვიხმეს საუკეთესო სამბისტებსა და მწვრთნელებს. ნაკრების ხელმძღვანელად ვლადიმირ ანდრეევი დანიშნეს. 1962 წლის დასაწყისში ფრანგებთან ამხანაგური შეხვედრა გაიმართა. გაზაფხულზე გერმანიის ქალაქ ესენში ევროპის ჩემპიონატზე წაგვიყვანეს. მაშინ ძიუდოისტთა პირველობა მხოლოდ სამ წონით კატეგორიაში ეწყობოდა. შეჯიბრებაზე ოთხნი გავემგზავრეთ, მათ შორის - სამნი საქართველოდან.

ქვემძიმე წონის ნახევარფინალში პაექრობისას ფეხის კუნთის კაპილარი გამიწყდა, თუმცა ის შეხვედრა მაინც მოვიგე. გუნდის ექიმმა მირჩია, ფინალში არ მეჭიდავა. დაღონებული ვიჯექი გასახდელში. ამ დროს დურმიშხან ბერუაშვილმა შემოიხედა. განმარტოების მიზეზი რომ გაიგო, გაეცინა: ქართველები ჩემპიონებით არიან განებივრებული და შენი ვერცხლის მედალი ვის რაში სჭირდება, მიდი, იჭიდავე, მეორე ადგილი ხომ ისედაც განაღდებული გაქვსო, შემაგულიანა. დავუჯერე. კი გამიჭირდა, მაგრამ მაინც ვძლიე მეტოქეს ქართული ფანდით და ჩემპიონი გავხდი. რაც დურმიშხანის დამსახურებაა. ათი წუთის შემდეგ ანზორ კიკნაძე ავიდა კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე. მესამე "ოქრო" ჰოლანდიელმა ანტონ გესინგმა მოიპოვა. მომდევნო წელს შვეიცარიაში ევროპის ჩემპიონატზე მეორე ადგილი დავიკავე - ფინალური შეხვედრა გერმანელ კლაუს გლანთან დავთმე...

ყველა პირობა იყო იმისა, რომ წარმატებული ქართველი ფალავანი ტოკიოს ოლიმპიურ თამაშებზე წაეყვანათ; შეჯიბრებისთვის ნახევარი წელიწადი მონდომებით ემზადებოდა კიდეც მოსკოვში, ალუშტასა თუ წახკაძორში. ბოლოს ვლადივოსტოკში გაიარა საწვრთნელი შეკრება. იაპონიაში გამგზავრებამდე ერთი კვირით ადრე სპორტსმენებს პირადი ბარათები შეავსებინეს. ქიბროწაშვილმა პირად მწვრთნელად პაპიტაშვილი ჩაწერა. გაბრაზებულმა ანდრეევმა მის თვალწინ გადახია ანკეტა და ამომავალი მზის ქვეყნისკენ მიმავალი გზა გადაუკეტა. მის ნაცვლად ფარნაოზ ჩიკვილაძე წაიყვანეს.

ქიბროწაშვილი თამაშებზე მაინც გაემგზავრა, ოღონდ - ტურისტად. ნაკრების მეორე მწვრთნელმა ვასილი მასლოვმა, რომელსაც თავის დროზე სტალინის დაცვაში უმუშავია და ქართველები უყვარდა, მოსკოვში დარეკა და ქართველი ფალავანი წამსვლელთა სიაში ჩააწერინა.
ინოკუმა და ორი ანზორი

- თამაშებისთვის მზადებისას იაპონიის ნაკრები ორჯერ გვესტუმრა, ძიუდოს ფუძემდებლებმა აშკარად გვაჯობეს. ოლიმპიადისთვის კიკნაძეს სპეციალური პროგრამით ავარჯიშებდნენ. მახსოვს, ვლადივოსტოკში შეუსვენებლად ექვს მეტოქესთან უწევდა გამკლავება, რომ ფიზიკურად კარგად ყოფილიყო მომზადებული. ტოკიოში ჩვენმა ფალავანმა ისაო ინოკუმასთან ჭიდაობისას თავიდანვე ხელთ იგდო ინციატივა და მეტოქეს ვაზარი აართვა. ინოკუმა დიდხანს იჯდა ტატამზე გაოგნებული - მსაჯებმა ძლივს წამოაყენეს. არბიტრის ნიშანზე კიკნაძე მეტოქეს რომ მიუახლოვდა, იაპონელი არ განძრეულა. ქართველმა ვაჟკაცმა ამგვარ სიტუაციაში დაჭიდება არ იკადრა და უკან დაიხია. მერე, როცა ორთაბრძოლა განახლდა, გახელებულმა ისაომ ზედიზედ ორი ვაზარი მიითვალა და გაიმარჯა. ქართველმა ძიუდოისტებმა მაინც ისახელს თავი ტოკიოში: ერთბაშად ორი ფალავანი ავიდა კვერცხლბეკზე - ანზორ კიკნაძემ და ფარნაოზ ჩიკვილაძემ ბრინჯაოს მედლები მოიპოვეს.

- 1965 წლის ევროპის ჩემპიონატი ესპანეთში გაიმართა. როგორც ვიცი, ფრანკოს რეჟიმი საბჭოელებს თავის ქვეყანაში არ უშვებდა. თქვენ როგორ მიგიღეს;

- ჩვენამდე მადრიდს მოსკოვის დიდი თეატრის მსახიობები ეწვივნენ. თურმე, თვითმფრინავის ტრაპიდან ქალაქამდე ხალიჩები დაუფინეს. უცხოელმა დიპლომატებმა გაკვირვება ვერ დამალეს - მოსკოვთან მტრული დამოკიდებულება გაქვთ და ამგვარი დახვედრა რას მივაწეროთო. მთავრობის დამცინავმა პასუხმაც არ დააყოვნა - არავითარი პატივი, უბრალოდ, საბჭოელებს ჩვენს მიწაზე ფეხი არ დავადგმევინეთო.

[VIDEO] თემურ ხუბულური: ვან დე ვალემ მითხრა - ვაჟკაცი ხარ, ნეკნმოტეხილი ბევრი საავადმყოფოში გაიქცეოდა, შენ კი ტატამიდან არ გახვედიო

რაც შეეხება ძიუდოისტების დელეგაციას, ჩვენ მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება არავის გამოუხატავს. უფრო მეტიც - გაზეთებით ჩვენი სტუმრობის ამბავი რომ შეიტყვეს, ომის დროს საქართველოში ნაცხოვრები ესპანელები მოვიდნენ დარბაზში, თანამემამულეებს ქართულ სტუმართმოყვარეობაზე ესაუბრნენ და მხურვალედაც გვიქომაგეს, რამაც ძალა და ენერგია შეგვმატა. ამიტომაც იყო, რომ მე, ჩიკვილაძე და კიკნაძე ჩემპიონები გავხდით. მაშინ უკვე ხუთ წონით კატეგორიაში იმართებოდა შეჯიბრებები. მე და ანზორმა გუნდურშიც ვისპარეზეთ და მეორე ოქროს მედალი იქ დავიმსახურეთ.

- იაპონელ ინოკუმას თქვენც დაპირისპირებიხართ...

- დიახ. ბრაზილიაში 1965 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ზედიზედ დავამარცხე ამერიკელი ჰარისი, კანადელი როჯერსი, ჰოლანდიელი რიუსკა, გერმანელი გლანი და ფინალში ისაო ინოკუმას შევხვდი; მანამდე ერთ-ერთი იაპონელი ფარნაოზ ჩიკვილაძეს ეჭიდავა. მსაჯებმა აშკარა მიკერძოება გამოიჩინეს, რამაც აღაშფოთა ბრაზილიელი გულშემატკივარი და ორთაბრძოლა მთელი 45 წუთით შეწყდა - ქომაგები მსაჯებს ტატამზე გასვლის საშუალებას არ აძლევდნენ, ბოლოს მაინც იაპონელმა იმარჯვა.

მაშინ გადამწყვეტი პაექრობა 15 წუთს გრძელდებოდა. მე-7 წუთისთვის ვაზარით ვუგებდი მეტოქეს, მერე ისე გავითიშე, რომ არაფერი მახსოვს. მხოლდ გასახდელში მოვეგე გონს. ჩემ წინ თვალცრემლიანი ჩიკვილაძე იდგა - 40 წამიც გაგეძლო და ჩემპიონი იქნებოდიო, მითხრა. ამ დროს მთავარმა მწვრთნელმა ანდრეევმა შემოიხედა. ბეჭზე ხელი დამკრა - შენ წინაშე დამნაშავე ვარ და მაპატიეო. ასე უბრალოდ შევრიგდით.

ანზორ ქიბროწაშვილი და კიმ ვილინგჰეიმი, დიქტორი ქალი, რომელმაც 2004 წელს ათენის დარბაზში ზურაბ ზვიადაურის ჩემპიონობა გამოაცხადა

როგორ უექიმეს რუსს ქართველებმა
რიო-დე-ჟანეიროს ჩემპიონატიდან ერთი ეპიზოდიც მინდა გავიხსენო: საბჭოთა გუნდის წევრი გახლდათ ოლეგ სტეპანოვიც. იგი 70 კილოში ჭიდაობდა. მერვედფინალში პაექრობისას წარბი გაიხეთქა. სისხლდენა ვერ შეუჩერეს. უეჭველად მოხსნიდნენ შეჯიბრებიდან. შეგვეხვეწა - ბიჭებო მიშველეთ, როგორმე სამეულში შევიდეო. რადგან ტატამზე გასვლამდე დრო გვქონდა, ფარნაოზი უცებ დატრიალდა, სადღაც სპირტი, ძაფი და ნემსი იშოვა. სისხლი მოვწმინდეთ რუს მოჭიდავეს, ექიმობა ჩიკვილაძემ იკისრა - ოთხი ნაკერი დაადო სტეპანოვს, რომელსაც მე და ანზორი ძლივს ვაკავებდით, ისე იკლაკნებოდა ტკივილებისგან. მერე სალბუნი დავაფინეთ და ისე გავუშვით საჭიდაოდ. ოლეგმა ზედიზედ ორი შეხვედრა მოიგო და მართლაც მოხვდა სამეულში...

ბატონმა ანზორმა 1969 წელს აქტიურ სპორტს თავი დაანება, თუმცა ჯერ კიდევ შეეძლო მეტოქეებთან გამკლავება. რა იყო დიდი სარბიელიდან თქვენი წასვლის მიზეზი-მეთქი, რომ ვკითხე, ნაღვლიანად მიპასუხა - მართალია, მაშინ 30 წლის ვიყავი და ჯანიც საკმაოდ მომდევდა, მაგრამ ამ დროს გამოჩნდა პატარძეულელი გივი ონაშვილი - ჩვენი ღირსეული შემცველელი და ტრადიციების გამგრძელებელი. ამიტომ ქვეყნის წინაშე ვალი მოხდილად ჩავთვალე და აქტიურ სპორტს დავემშვიდობე. ვგრძნობ, რომ შეცდომა დავუშვი. დიდ სარბიელზე რომ გავდიოდი, მე მყავდა მისაბაძი მაგალითი და პარტნიორი აზორ კიკნაძე, გივის კი ყველანი უცებ შემოვეცალეთ. ერთი-ორი სეზონი რომ კიდევ დავრჩენილიყავი ტატამზე, მჯერა, ონაშვილს უკეთესი შედეგები ექნებოდა.

სახელოვანმა ფალავანმა სპორტის დამსახურებულმა ოსტატმა, საქართველოს და საბჭოთა კავშირის დამსახურებულმა მწვრთნელმა ანზორ ქიბროწაშვილმა მართლაც პირნათლად მოიხადა ვალი სამშობლოს წინაშე. ცხოვრების გზა კაცურად განვლო. საერთაშორისო სარბიელზე 10 წლის განმავლობაში ღირსეულად იცავდა ქართული საჭიდაო სკოლის სახელს. მსოფლიოს ჩემპიონატის (1965 წ.) მეორე პრიზიორმა ევროპის ჩემპიონატებზე ოთხჯერ გუნდურ (1962, 1963, 1966, 1967 წ.წ.) და ორჯერ პირად (1962, 1965 წ.წ.), პირველობებში ოქროს მედლები მოიპოვა, სამჯერ მეორე (1963, 1967, 1969 წ.წ.) და ერთხელ მესამე (1966 წ) ადგილები დაიკავა. საერთაშორისო კატეგორიის არბიტრი მოსკოვისა (1980 წ.) და სეულის (1988 წ.) ოლიმპიურ თამაშებზე, ასევე 1987 (სეული) და 1989 (ბელგრადი) წლების მსოფლიოს ჩემპიონატებზე მსაჯად იყო მიწვეული. რამდენიმე წელიწადი უნარიანად ხელმძღვანელობდა ერთ-ერთ დიდ საწარმოს, წარმატებული ბიზნესმენისა და ქველმოქმედის სახელიც დაიგდო.
ანზორ ქიბროწაშვილი 2008 წელს გარდაიცვალა.

6854
მკითხველის კომენტარები / 1 /
მედეა თეგეტაშვილი
0
ღირსეული ადამიანი. სამაგალითო პიროვნება.
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;