გურამ კოსტავა: საკავშირო შეკრებაზე ყოფნისას ჩემი მეუღლისთვის ვიღაცას უთქვამს, ქმარი გღალატობსო

ყველაფერი შემთხვევით დაიწყო: მეექვსე კლასში იყო, ტრიფონ მესხმა მოსწავლეებს რომ შესთავაზა, ფარიკაობაში ვარჯიში ვის გინდათო. სექციაში ბიჭების უმრავლესობა ჩაეწერა. მათ შორის გურამ კოსტავაც გახლდათ.

- გვეამაყებოდა მუშკეტერობა, - იხსენებს ვეტერანი მოფარიკავე. - ფაქტობრივად, დღე და ღამეს ვასწორებდით, ამიტომაც ჩვენი თაობიდან საერთაშორისო სარბიელზე ბევრმა ისახელა თავი. ნუგზარ ასათიანმა ოლიმპიური თამაშები მოიგო, იური ოსიპოვი - მსოფლიოს ჩემპიონი გახდა, მორის სახვაძემ რამდენჯერმე საკავშირო ჩემპიონატში გაიმარჯვა და მწვრთნელებს მეტი ობიექტურობა რომ გამოეჩინათ, ალბათ, 1964 წელს ტოკიოს ოლიმპიადაზეც მოხვდებოდა. საინტერესოა, რომ 1960 წელს თბილისში მოფარიკავეთა საკავშირო თასის გათამაშებისას სამივე ჯილდო ქართველებმა დავიტოვეთ: დაშნაში მე მივაღწიე წარმატებას, რაპირაში იური ოსიპოვი იყო პირველი, ხმალში - ნუგზარ ასათიანი.

დაშნით გაკაფული ბილიკები

- ექვსი ათეული წელიწადზე მეტია, მე და გურამი ვმეგობრობთ, - ჩაერია საუბაში საქართველოს ფარიკაობის ფედერაციის საპატიო პრეზიდენტი, ასევე, ტიტულოვანი მუშკეტერი, მსოფლიოს ჩემპიონი იური ოსიპოვი. - 1951 წელს დავიწყეთ ფარიკაობაში ვარჯიში: გურამმა, ნუგზარ ასათიანმა და მორის სახვაძემ - ტრიფონ მესხთან, მე, რეზო ცირეკიძემ და გოგი გოგელიამ - ანატოლი ფეოდოროვთან. მალევე საქართველოს მოსწავლეთა ნაკრებში აღმოვჩნდით და 1953 წელს სმოლენსკში ჭაბუკთა საკავშირო პირველობაზე ვიასპარეზეთ. 17 ნაკრებს შორის გუნდური ჩემპიონობა არავის დავუთმეთ, პირადი შეჯიბრება რაპირაში კი გურამ კოსტავამ მოიგო. მას შემდეგ კვარცხლბეკს გაუშინაურდა. ადრეულ ასაკში მიიწვიეს საკავშირო ნაკრებში, რადგან მთავარმა მწვრთნელმა ლევ საიჩუკმა ქართველ ყმაწვილში ვარსკვლავი დაინახა და არც შემცდარა - დაშნაში საერთაშორისო სარბიელზე მისი მიღწევები დღემდე უნიკალურია...

მართლაც, სპორტის დამსახურებული ოსტატის - გურამ კოსტავას სასპორტო კოლექციას იმდენი ჯილდო ამშვენებს, რომ ერთ პიროვნებას კი არა, ნებისმიერ სახელმწიფოს ეყოფა სატრაბახოდ: გუნდურში 1960 წლის რომის ოლიმპიური თამაშების მე-3 პრიზიორს ოთხი წლის შემდეგ ტოკიოს ოლიმპიადის პირად პირველობაში ერგო ბრინჯაოს მედალი. 1961 და 1967 წლების მსოფლიოს ჩემპიონატებზე საკავშირო ნაკრებთან ერთად მოიხვეჭა ოქროები, 1959 და 1966 წლებში - ვერცხლი, ხოლო 1965 წელს მესამე იყო. პირად პირველობებშიც ორი ბრინჯაო აქვს მოპოვებული - 1963 და 1965 წლებში. 1963 წელს დაშნით მოფარიკავეთა შორის მსოფლიოში საუკეთესოდ აღიარეს. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონმა (1961) ხუთ-ხუთჯერ ვერცხლისა (1960, 1961, 1963, 1964, 1968) და ბრინჯაოს (1957, 1958, 1960, 1965, 1967) მედლები დაიმსახურა, 1960 წელს კი საკავშირო თასს დაეუფლა.

იური ოსიპოვი: მიზანი გუნდური ლიცენზიის მოპოვებაა... ჩვენს მოფარიკავეებს ნებისმიერ შეჯიბრებაში შეუძლიათ, სამშობლოს სახელი და ღირსება დაიცვან

რეკორდები და გაოგნებული დარბაზი

"ფარიკაობაშიც არსებობს თავისებური რეკორდები, - წერს თავის წიგნში ცნობილი ჟურნალისტი არჩილ გოგელია. - გურამ კოსტავას მიერ დამყარებული რეკორდი, ალბათ, ძნელია, რომელიმე მოფარიკავემ გააუმჯობესოს. ოცდაორი შეხვედრიდან ოცდაერთის მოგება შეძლო. ეს შედეგი ჩვეულებრივ საერთაშორისო შეჯიბრებაში როდია ნაჩვენები: ლაპარაკია მსოფლიოს ჩემპიონატის გუნდურ ასპარეზობაზე. სწორედ, გურამის წყალობით მოიპოვა დაშნით მოფარიკავეთა საკავშირო ნაკრებმა პირველად მსოფლიოში უძლიერესის სახელი".

ეს იყო 1961 წელს იტალიის ქალაქ ტურინში. ქართველმა მოფარიკავემ პირველი ორთაბრძოლა ლიბანელ მეტოქესთან დათმო, შემდეგ ყველა პაექრობა მოიგო, მათ შორის ფინალში ფრანგებთან. არადა, გუნდური ოქროსთვის გადამწყვეტი დუელი სამფეროვნებთან ფრედ – 8:8 დამთავრდა და მეტი ჩხვლეტების უპირატესობით საბჭოთა ნაკრები გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი. ეს წარმატება, ცხადია, უპირველესად გურამ კოსტავას დამსახურება იყო ისევე, როგორც 1960 წელს რომის ოლიმპიადაზე მოპოვებული ბრინჯაო.

დაშნით მოფარიკავე საბჭოთა კავშირის ნაკრები მარადიულ ქალაქში გამართულ ოლიმპიურ თამაშებზე ფავორიტად ჩავიდა. ზედიზედ ლიბანის, შვეიცარიის, იაპონიისა და გერმანიის წარმომადგენლებს კი სძლია, მაგრამ ნახევარფინალში იტალიასთან დამარცხდა 6:9. მესამე ადგილისთვის უნგრეთის ძალიან ძლიერ გუნდს დაუპირისპირდა. ეს პაექრობა გურამ კოსტავამ და მისმა თანაგუნდელებმა 9:5 მოიგეს და ბრინჯაოს მედალი დაისაკუთრეს. ლომის წილი აქაც ქართველმა მუშკეტერმა დაიდო – ოთხივე მადიარს აჯობა: იოზეფ მაროშს – 5:1, ტომაშ გაბორს – 5:3, იშტვან კაუშს – 5:4 და იოზეფ საკოვიჩს – 5:3.

მეგობრები კოსტავაზე მითებად მიმოფანტულ ეპიზოდებსაც იხსენებენ. 1960 წლის რომის ოლიმპიადის გუნდური შეჯიბრების ნახევარფინალში ქართველი მუშკეტერი იტალიელთა კერპ ჯანლუიჯი საკაროსაც დაუპირისპირდა. თავიდან მასპინძელი აქტიურობდა და 3:1 დაწინაურდა. აპენინელს მიზნის მისაღწევად ორი ჩხვლეტაღა რჩებოდა, მაგრამ ვერ ეწია საწადელს - ქართველმა სპორტსმენმა ზედიზედ ოთხი ქულა აართვა მეტოქეს და მასთან ერთად აღრიალებული დარბაზიც გაოგნებული დატოვა... საგულისხმოა, რომ საკარო რომში ჩემპიონი გახდა იტალიის ნაკრებთან ერთად, 1964 წელს ტოკიოში მეორე ადგილი დაიკავა, 1968 წელს მეხიკოში კი პირად პირველობაში ოლიმპიური ბრინჯაო დაიმსახურა.

გურამ კოსტავა, იური ოსიპოვი და არჩილ გოგელია

რომ არა დაკარგული ზამბარა

- თქვენ ტოკიოს ოლიმპიადა ახსენეთ. იქაურ ბატალიებსაც ხომ ვერ გაიხსენებდით?

- ეჰ, მაშინ იარაღმა დამაღალატა, თორემ, შესაძლოა, კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზეც აღმოვჩენილიყავი. მედლებისთვის ბრძოლაში 64 მოფარიკავე ჩაება. პირველ რაუნდში შვიდიდან ხუთი შეხვედრა მოვიგე და მეოთხედფინალში გავედი, სადაც ხუთიდან სამი გამარჯვება საკმარისი აღმოჩნდა, ნახევარფინალში მეფარიკავა. იქ კი სამივე მეტოქე დავამარცხე: შვედი ორვარ ლინდვალი – 10:3, წინა წლის ავსტრიელი მსოფლიოს ჩემპიონი როლანდ ლოსეტი – 10:9 და შვეიცარიელი მიხაელ შტეინინგერი – 10:5. ამ წარმატების შემდეგ ფინალურ კვარტეტში მოვხვდი, სადაც უკვე მელოდნენ ჩემი უკრაინელი თანაგუნდელი გრიგორი კრისი, იტალიელი ჯანლუიჯი საკარო და 1958 წლის მსოფლიოს ჩემპიონი, დიდი ბრიტანეთის ნაკრების შემადგენლობაში რომის ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორი ბილ ჰოსკინსი.

ფინალური ოთხეულის პირველ ორთაბრძოლაში კრისს 5:2 ვძლიე, უკრაინელი მერე ჰოსკინსს დაუზავდა – 5:5, საკაროს კი 5:1 მოუგო. იტალიელს ბრიტანელმაც აჯობა (5:4). ბილმა მეც დამამარცხა (5:3) და გადამწყვეტი ორთაბძოლისთვის ემზადებოდა. მისი მეტოქე ჩემი და საკაროს შეხვედრას უნდა დაესახელებინა. თავიდანვე ვიაქტიურე და 4:2 დავწინაურდი. იტალიელმა ანგარიში გაათანაბრა. ბოლო იერიში წამოვიწყე და მეტოქეს ჩხვლეტაც მივაყენე. აპენინელმა დამარცხების ნიშნად ხელიც კი ასწია, მაგრამ არბიტრებმა გვანიშნეს, ბრძოლა განაგრძეთო, რადგან აპარატზე ნათურა არ აინთო. ცხადია, ავღელდი, რაც ძვირად დამიჯდა - მეტოქის იერიში ვერ მოვიგერიე და 4:5 წავაგე.

ორთაბრძოლის დამთავრების შემდეგ შევამჩნიეთ, რომ ჩემი დაშნის წვერზე დიდი ზამბარა მომძვრალიყო და აპარატმაც ჩხვლეტა ამის გამო არ დააფიქსირა. ასე დავკარგე ოლიმპიური ოქრო. ჩემპიონობისთვის გადამწყვეტ ბრძოლაში კრისმა ჰოსკინსი დაამარცხა და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა, მე კი ბრინჯაოსთვის პაექრობაში საკაროს მშრალი ანგარიშით - 5:0 ვძლიე.

- როგორც ვიცი, იარაღმა უფრო ადრეც გიმტყუნათ...

- დიახ, მაგრამ მაშინ ბრძოლა არ წამიგია; 1958 წელს ვოროშილოვგრადში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატზე ასპარეზობისას დაშნა გამიფუჭდა. რადგან სათადარიგო არ მქონდა, იარაღი ლიტველ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონ უდრასისგან ვინათხოვრე, რომელსაც მეოთხედფინალში მისივე დაშნით ვაჯობე. ამ გამარჯვებით ჩვენს რეზო ცირეკიძეს, რომელიც საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გახდა, მთავარი კონკურენტი ჩამოვაცილე გზიდან. მე ბრინჯაო მერგო.

- ოლიმპიურ თამაშებში თქვენ ორჯერ იასპარეზეთ...

- მესამედაც უნდა გამოვსულიყავი მეხიკოში 1968 წელს, მაგრამ... შურიანობისა და ინტრიგების მსხვერპლი არაერთხელ გავმხდარვარ. ერთ ამბავს გავიხსენებ: 1962 წელს საუკეთესო სპორტულ ფორმაში ვიყავი. მსოფლიოს ჩემპიონატი არგენტინაში გაიმართა. გამგზავრების წინ ბუენოს-აირესში წასვლაზე უარი მითხრეს. მოგვიანებით შევიტყვე, რომ მსოფლიოზე ჩემი წაუსვლელობის მიზეზი საქართველოს მაშინდელი სპორტკომიტეტი ყოფილა: საკავშირო შეკრებაზე ყოფნისას ჩემი მეუღლისთვის ვიღაცას უთქვამს, ქმარი გღალატობსო. აღშფოთებული სიმამრი სპორტკომიტეტში მისულა და ჩემი დასჯა მოუთხოვია, არადა, ცეკაში გიჩივლებთო. ჰოდა, ცხელ გულზე მორალურად არამდგრად სპორტსმენს დისკვალიფიკაცია მომცეს. ეს ამბავი მაინც "გამსკდარა" და ცეკაში ჩემთვის მწვანე გზა გაუხსნიათ, თუმცა დაგვიანებით – არგენტინაში მსოფლიოს ჩემპიონატი უკვე დაწყებული იყო. იქ პირადში პირველი ადგილი უნგრელმა იშტვან კაუშმა დაიკავა, რომელსაც რომის ოლიმპიადაზე ვაჯობე და მერეც არაერთხელ დამიმარცხებია. გუნდური პირველობაც უნგრელებმა მოიგეს და "ნაციის" თასის დაისაკუთრეს. ნაკრების წევრ გრიგორი კრისს მწვრთნელებისთვის მთელი ამბავი დაუწევია - კოსტავა რომ წამოგეყვანათ, ჩემპიონატს არ წავაგებდითო.

- ამ მწარე გაკვეთილმა მათ ჭკუა მაინც ვერ ასწავლა...

- გეთანხმებით. 1968 წელს ტალინში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში ვერცხლის მედალი მხვდა, ამის მიუხედავად, ხუთკაციან ნაკრებში ადგილი, ფაქტობრივად, დაბევებული მქონდა, მაგრამ გაუთვალისწინებელი რამ მოხდა: ქართველი მოფარიკავეები ეგვიპტეში საერთაშორისო ტურნირზე გავემგზავრეთ, სადაც ყველა შეხვედრა მოვიგე. შინ დაბრნუებისას გზად შევყოვნდი, რის გამოც წახკაძორში საკავშირო ნაკრების შეკრებაზე ჩასვლა დავაგვიანე. საკონტროლო შეხვედრებიც გაემართათ და ნაკრების კარი მომიხურეს. ჩემ ნაცვლად მეხიკოში ბელარუსი იური სმოლიაკი წაიყვანეს, რომელმაც ფინალში უნგრელებთან ოთხივე შეხვედრა წააგო და საბჭოთა ნაკრები მეორე ადგილს დასჯერდა.

- იმ ოლიმპიადის შემდეგ ლევ საიჩუკმა გულისტკივილით მითხრა - ჩემთვის რომ დაეჯერებინათ და მექსიკის დედაქალაქში გურამ კოსტავა წაგვეყვანა, აუცილებლად ჩემპიონები გავხდებოდითო, - ისევ ჩაგვერთო საუბარში იური ოსიპოვი.

- როგორ გვექცეოდნენ ქართველებს საკავშირო ნაკრებში, ჩემზე უკეთ აგერ იურიმ იცის. – განაგრძო ბატონმა გურამმა. – ერთხელ გახდა მხოლოდ მსოფლიოს ჩემპიონი, არადა, ოთხი-ხუთი ოქრო მაინც უნდა ჰქონდეს. მაშინდელ ლიდერებს – მიდლერს, სისიკინს, სვეშნიკოვსა და სხვებს ხშირად უგებდა... ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ის არ აპატია, რომ მოსკოვში გადასვლაზე უარი უთხრა. ოსიპოვის ნაცვლად რუდოვი მიჰყავდათ და სამჯერ ისე გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, რომ ხელიც არ გაუნძრევია. იურიმ საქართველო მედლებზე არ გაცვალა.

- ბატონო გურამ, თქვენ 10 წლის განმავლობაში საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი იყავით. 1968 წელს, როცა ჯერ კიდევ ჩვეულ ფორმას ინარჩუნებდით, აქტიურ სპორტს ჩამოშორდით. ნაადრევი გადაწყვეტილება ხომ არ მიიღეთ?

- არაერთხელ მთხოვეს, ფარიკაობისთვის თავი არ დამენებებინა, მაგრამ უსამართლობამ ძალიან დამწყვიტა გული. რომ დავრჩენილიყავი, როგორ უნდა შევგუებოდი ნაკრების ხელმძღვანელობას ან იმ მოფარიკავეებს, ოლიმპიურ გუნდში ადგილის შესანარჩუნებლად წახკაძორში "შოუ" რომ მომიწყვეს?! დიდი სპორტიდან კაცურად წასვლა ვარჩიე.

- ოცი წელიწადი სამშობლოში არ გიცხოვრიათ...

- გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში კუვეიტელებმა მიმიწვიეს სამუშაოდ. მეუღლესთან ერთად გავემგზავრე. მე მოფარიკავეებს ვამეცადინებდი, ჩოგბურთელებს კი ჩემი მეუღლე ლამარა მგალობლიშვილი ავარჯიშებდა, ჩოგბურთში საქართველოს ჩემპიონი, რომელმაც ორჯერ საკავშირო ტურნირი მოიგო, საბჭოთა კავშირის მოსწავლეთა პირველობაზე ერთხელ მეორე ადგილი დაიკავა - ნახევარფინალში ოლგა მოროზოვა დაამარცხა, ფინალი კი რაუზა ისლანოვასთან დათმო. ეს უკანასკნელი ცნობილი რუსი სპორტსმენის - მარატ საფინის დედა გახლავთ. რამდენიმე წელიწადია, ისევ საქართველოში ვარ და გამოცდილებას ახალგაზრდებს ვუზიარებ.

14524
მკითხველის კომენტარები / 2 /
vaja
2
magari katsebi!!!
zyrab vahakidze
1
gyrami farikaobis didi ostati iko is kvela axalgazrda mofarikavis kymiri da misabadzi iko. didi xnis sicocxles de djamrtelobas gisyrveb batono gyram.
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;