ვლადიმერ უგრეხელიძე - კაცი, რომელმაც რომის ოლიმპიადაზე ფარი ჩამოლეწა

გარბენი ჰაერში დედამიწის მიზიდულობის კანონის საწინააღმდეგოდ

არიან ადამიანები, რომლებიც ფუტკარივით თავდადებული გარჯით წარუშლელ კვალს ტოვებენ ცხოვრებაში. ასეთი პიროვნება გახლდათ სახელოვანი სპორტსმენი, ქართველ კალათბურთელთა დიდი თანავარსკვლავედის წევრი ვლადიმერ უგრეხელიძე, რომელსაც დღეს 80 წელი შეუსრულდებოდა.

1939 წლის 18 აგვისტოს დაიბადა თბილისში. კალათბურთში ვარჯიში 17 წლისამ დაიწყო. 1958-1974 წლებში თბილისის "დინამოს", ხოლო 1960-1965 წლებში საკავშირო ნაკრების სპორტის ღირსებას იცავდა. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში ოქროს (1968 წ.), ოთხჯერ კი ვერცხლისა (1959-1961, 1969) და ერთხელ ბრინჯაოს (1965) მედალი დაიმსახურა. 1962 წლის ევროპის ჩემპიონთა თასის მფლობელმა 1969 წელს საბჭოთა კავშირის თასიც მოიპოვა და იმავე წელს ევროპის თასების მფლობელთა თასის ფინალში ითამაშა. 1961 წელს საბჭოთა ნაკრების შემადგენლობაში ევროპის ჩემპიონი გახდა. რომის ოლიმპიურ თამაშებზე (1960) ვერცხლის, ხოლო სამი წლის შემდეგ ბრაზილიაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი ერგო. 1971 წელს სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება მიანიჭეს.

გურამ მინაშვილი უცნობ დეტალებს იხსენებს... როგორ სძლია \'დინამომ\' \'რეალს\' ჩემპიონთა თასის ფინალში

პტიცა

რამდენიმე წლის წინათ ტელევიზიით ამერიკის ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის მატჩს ვუყურებდი. მაიკლ ჯორდანის მორიგი ნახტომისას აღფრთოვანებულმა რუსმა კომენტატორმა წამოიძახა - ჰაერში ამდენ ხანს, მაიკლის გარდა, ვერავინ შეყოვნდებოდაო. საუბარში კალათბურთის ცნობილი სპეციალისტი ალექსანდრ გომელსკი ჩაერია: სამოციან წლებში თბილისის "დინამოს" ჰყავდა ასეთი კალათბურთელი - ვოვა უგრეხელიძე, რომელსაც სწორედ ჯორდანივით შეეძლო ფრენა, ამიტომ "პტიცა" შეარქვესო...

ბავშვობისას პლეხანოვზე ცხოვრობდა და "არტოს" ბაღში მიხეილ შიშოვთან დადიოდა ჭადრაკის სექციაზე. პირველ თანრიგამდეც მიაღწია, მაგრამ მერე მძლეოსნობამ გადასძალა - თარჯრბენსა და სიმაღლეზე ხტომაში ცდიდა ძალებს. 180 სანტიმეტრ სიმაღლეზე გადებულ თამასას მრავალგზის გადავლებია. ამის შემხედვარე ერთ-ერთ თანაკლასელს წამოუძახია: ნახეთ, რა ჩიტივით გადააფრინდაო. მაშინ შერქმეული მეტსახელი "პტიცა" სიცოცხლის ბოლომდე შერჩა.

მძლეოსნობაში კარგ მომავალს უწინასწარმეტყველებდნენ, თუმცა დიდხანს არც "სპორტის დედოფალს" შერჩენია - ფრენბურთში დაიწყო ვარჯიში. მალე საქართველოს ნაკრებში მიიწვიეს და სწორედ ამ დროს კიდევ ერთხელ შეიცვალა "პროფილი" - მეგობრების რჩევით მიხეილ კეკელიძესთან კალათბურთში ამოყო თავი. 1958 წელს "დინამოს" მაისურა მოირგო და 16 წელიწადი ღირსეულად ატარა ის. არაერთხელ უთქვამს, მაშინ დედაქალაქის გუნდში შესანიშნავი პიროვნებისა და მწვრთნელის - გიორგი ავალიშვილის ხელმძღვანელობით თამაშობდნენ გურამ მინაშვილი, ლევან ინწკირველი, ვაჟა ჟღენტი, ალექსანდრე კილაძე, გურამ აბაშიძე, ილარიონ ხაზარაძე, ვალერი ალთაბაევი, ვაჟა გვანცელაძე, რეზო გოგელია და სხვები, რომლებისგან ძალიან ბევრი ვისწავლეო. კალათბურთში მიხეილ კეკელიძემ დააკვალიანა. როცა მეგობრებმა უგრეხელიძე ამ ცნობილ სპეციალისტს წარუდგინეს, რატომღაც სექციაში მიღება არ უნდოდა, მაგრამ, ყმაწვილისთვის გული რომ არ დაეწყვიტა, აბა, ფარზე ახტიო, უთქვამს. სანამ იგი იატაკზე დაშვებას მოაწრებდა, აღფრთოვანებულს უყვირია, დარჩი, დარჩიო.

თბილისის "დინამოში" როგორ აღმოჩნდით-მეთქი, ვკითხე ერთხელ ბატონ ვლადიმერს. "ეს ცნობილი კალათბურთელის - გურამ აბაშიძის წყალობაა, - მიპასუხა სახელოვანმა კალათბურთელმა. – "დინამოში" მიმიყვანა და თანაგუნდელებს უთხრა, ისეთი მოთამაშე მოგიყვანეთ, ჰაერში "გარბენს" რომ აკეთებსო. მართლაც, ჩემდა უნერბურად, სასწაული გამომდიოდა. როგორც ამბობდნენ, ყოველივე ეს დედამიწის მიზიდულობის კანონს ეწინააღმდეგებოდა: ჰაერში რომ ავიჭრებოდი, რამდენიმე ხანს ვყოვნდებოდი იქ, მეტოქეებს ჩამოვიცილებდი და ბურთს იოლად ვათავსებდი კალათში".

ჩამომსხვრეული ფარი და ლირები ფირფიტებისთვის
1960 წელს ვლადიმერ უგრეხელიძემ რომის ოლიმპიურ თამაშებში იასპარეზა გურამ მინაშვილთან ერთად და ვერცხლის მედალი დაიმსახურა, თუმცა იტალიის დედაქალაქში ისეთი ამბავი გადახდა, რომ ძლივს გადაურჩა სიკვდილს.

ოლიმპიადის პირველ შეხვედრაში საბჭოელებმა მექსიკელებს მოუგეს - 66:49. მეორე პაექრობა ბრაზილიელებთან ჰქონდათ. სათანადოდ ვერ შეაფასეს მეტოქე. მსოფლიოს კალათბურთის გამოჩენილი ოსტატების - მარკოსის, პასოსის, ბლატკაუსკასის, სოუზელის, გრადამისა და სანტოსის გუნდმა 58:54 გაიმარჯვა. მომდევნო ეტაპზე გასასვლელად აუცილებელი იყო პუერტორიკოელებთან წარმატების მიღწევა. მატჩის დამთავრებამდე ორი წუთით ადრე საბჭოთა ნაკრები წინ 96:63. მორიგი იერიშისას პარტნიორებმა მეტოქის საჯარიმოში ბურთი უგრეხელიძეს გადააწოდეს, იგი ჰაერში აიჭრა, ამ დროს პუერტორიკოელმა მცველმა ფეხზე წაატანა ხელი. წონაწორობადაკარგული ქართველი კალათბურთელი კალათს ჩამოეკიდა.

ფარის კონსტრუქცია უმალ ჩამოშვავდა. უგრეხელიძე და ვალტინი თვალის დახამხამებაში რკინის კარკასის ტყვეობაში აღმოჩნდნენ, საბედნიეროდ, ორივე ისე გადარჩა, რომ არაფერი დაშავებიათ. ორი საათის შემდეგ კონსტრუქცია აღადგინეს და კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაციის გენერალურმა მდივანმა გუნდებს შეხვედრის დასრულების უფლება მისცა. კალათბურთის ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი მატჩი სსრკ-ის ნაკრებმა 100:63 მოიგო.

გურამ მინაშვილი უცნობ დეტალებს იხსენებს... როგორ სძლია \'დინამომ\' \'რეალს\' ჩემპიონთა თასის ფინალში

საბჭოელებმა მომდევნო ეტაპზე კიდევ სამი ორთაბრძოლა გამართეს. ჯერ ურუგვაის აჯობეს დამაჯერებლად - 89:53. ამ პაექრობაში უგრეხელიძემ გუნდს 16 ქულა შესძინა. მეორე შეხვედრაში იუგოსლავია დაჯაბნეს - 86:61. მერე იყო ამერიკასთან დაპირისპირება. სპანდარიანის შეგირდებმა პირველ ტაიმში კარგად ითამაშეს, მაგრამ შესვენების შემდეგ ლუკასის, ვესტისა და დისჩინგერის შეჩერება შეუძლებელი გახდა.

- ჩილეს 1959 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მერე ერთი მითქმა-მოთქმა იყო, თითქოს კალათბურთში ამერიკელთა ჰეგემონია დამთავრდა, მაგრამ უნდა ითქვას, რომ ოკეანისგაღმელებისთვის ის პირველობა არახელსაყრელ დროს ჩატარდა, - გაიხსენა ჩვენი ერთ-ერთი შეხვედრისას ორმოცდაათიანი წლების მიწურულის ბატალიები ბატონმა ვლადიმერმა. - მაშინ ამერიკაში სტუდენტთა ეროვნული ჩემპიონატი მიმდინარეობდა, ამდენად, სანტ-იაგოში ყველა საუკეთესო მოთამაშე ვერ ჩავიდა. ოლიმპიურ ჩემპიონებს რომში კი, ტრადიციულად, შესანიშნავი გუნდი ჰყავდათ: ოსკარ რობერტსონი, ჯერი ლუკასი, ჯერი ვესტი, ტერი ჟლბერტ დისჩინგერი, ასევე, ჯეი არნეტი, უოლტ ბელამი, ბობ ბუზერი, ადრიან სმიტი, ბარდი ჰელდორსონი, დერილ იმხოფი, ალენ კელილესტერ ლეინი... ამ ვარსკვლავებთან ბრძოლაში, ვერაფერი გავაწყვეთ და დავმარცხდით - 57:81...

წაგების მიუხედავად, საბჭოთა ნაკრები მედლებისთვის ბრძოლას განაგრძობდა. ფინალურ რაუნდში კიდევ ორი პაექრობა გამართეს. პირველ მატჩში ორქულიანი სხვაობით (64:62) ბრაზილიელებთან რევანში აიღეს. მერე იყო იტალია.

ვლადიმერ უგრეხელიძე: ბოლო შეხვედრა მასპინძლებთან გვქონდა. ვერცხლის მედლების მოსაპოვებლად არა მარტო იტალიელთა ძლიერი გუნდი უნდა დაგვემარცხებინა, არამედ ტიფოზების გამაყრუებელი ყიჟინისთვისაც გაგვეძლო.

პირველი ტაიმი გარდამავალი უპირატესობით წარიმართა. შესვენებაზე ორი ქულის მარაგით (32:30) წავედით. მეორე ნახევარში ჩვენს ნაკრებს "თამაში წაუვიდა". სწორედ ამ დროს გუნდის თავკაცმა სპანდარიანმა გურამ მინაშვილი ორჯერ შეცვალა უმიზეზოდ. მან ვერ მოითმინა და მწვრთნელს შეეპასუხა, რის გამოც სათადარიგოთა სკამზე აღმოჩნდა. ამან ხელ-ფეხი გაუხსნა მასპინძელთა ლიდერს ალეზინის, მისი გარღვევების შეჩერებას ვერავინ ახერხებდა, ანგარიშში სხვაობა მინიმუმამდე შემცირდა, ყველანი ვგრძნობდით, რომ მოედანზე გურამი უნდა გასულიყო, მაგრამ მწვრთნელი მისკენ არც იხედებოდა. მაშინ ბალტიისპირელი კალათბურთელები - ვალდმანისი, მუიჟნიეკსი, კრუმინში სპანდარიანთან მივიდნენ და მინაშვილის მოედანზე დაბრუნება მოითხოვეს. მწვრთნელი იძულებული გახდა, დაყაბულებულიყო.

ალეზინის "ჩაკეტვამ" ცუდად იმოქმედა მასპინძელთა გუნდზე. ანგარიში კვლავ გაიზარდა ჩვენ სასარგებლოდ. ტიფოზების მხარდაჭერით წაქეზებული აპენინელები აშკარა უხეშობაზე გადავიდნენ. ერთ-ერთი შეტევისას იტალიელი კალათბურთელი, გურამისთვის ბურთის წართმევას რომ ცდილობდა, მას დაეჯახა და წაიქცა. ამან კიდევ უფრო გააცეცხლა ქომაგები და ტრიბუნებიდან ლითონის ასლირიანი მონეტების წვიმა წამოვიდა.

თავზე ხელები წავიფარეთ. სათადარიგოთა სკამთან მოსულმა გურამმა თვალით მანიშნა, ფული აკრიფეო, მეც მონეტები ფეხით ჩემკენ მოვაცოცე და ზედ სასპორტო კოსტიუმი დავაფარე, მეორე დღეს მე და გურამმა იმ ფულით პოპულარული სიმღერების რამდენიმე ფირფიტა ვიყიდეთ; რაც შეეხება იტალიელებთან მატჩს, ის პაექრობა საბჭოთა ნაკრებმა მოიგო - 78:70, ამერიკელებმა ბრაზილიელებს გადაურბინეს - 63:30 და ჩვენ ვერცხლის მედლები მოვიპოვეთ. მესამე ადგილზე ბრაზილიელები გავიდნენ...

მწვადი, საფერავი და მადლობა
1963 წელს გურამ მინაშვილი, ვლადიმერ უგრეხელიძე და ანზორ ლეჟავა საბჭოთა ნაკრებთან ერთად ბრაზილიაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე გაემგზავრნენ. ქართველმა კალათბურთელებმა იქ მე-3 ადგილი დაიკავეს. შეჯიბრების შემდეგ საბჭოთა საელჩოში ბანკეტი გაიმართა. უგრეხელიძემ სამზარეულოში შემთხვევით რაჭველი მზარეული გაიცანო.

- რომ გაიგო, ქართველები ვიყავით, მწვადითა და საფერავით ცალკე ოთახში გაგვიშალა სუფრა. რამდენიმე ჭიქა ღვინომ თავისი ქნა და სიმღერა შემოვძახეთ. მალე ცეკვაც გავაჩაღეთ. თანდათან სხვებიც შემოგვიერთდნენ და სამთავრობო ბანკეტი ლხინად ვაქციეთ. მეორე დილით დელეგაციის ხელმძღვანელმა სემაშკომ, რომელიც ქართველთა მოძულეობით იყო ცნობილი, ჩემთან ოთახში შემოხვალთო, გამოგვიცხადა. ანზორმა გვითხრა, ჩვენი კალათბურთი დამთავრდაო. ფეხათრევით შევედით სემაშკოს ოთახში. იგი ღიმილით შემოგვეგება და დელეგაციის სახელით მადლობა გამოგვიცხადა. დაბნეულობა რომ შეგვატყო, განგვიმარტა, საბჭოთა ელჩს თქვენი გუშინდელი მხიარულება მოეწონაო. ცხოვრებაში პირველად და უკანასკნელად ასე დავიმსახურეთ ქეიფისთვის ოფიციალური მადლობა...

კარიერის განმავლობაში ვლადიმერ უგრეხელიძემ მრავალ წარმატებას მიაღწია, მაგრამ დიდი კალათბურთიდან მაინც გულნაკლული წავიდა: "1972 წელს შესანიშნავ ფორმაში ვიყავი და არ მეგონა, ნაკრებში თუ ვერ მოვხვდებოდი. გაზეთ "სოვეტსკი სპორტის" ერთ-ერთი კორესპონდენტი იმასაც წერდა, რომ ჩვენი გუნდი ბევრს დაკარგავს, ოლიმპიადაზე უგრეხელიძეს თუ არ წაიყვანსო. მთავარმა მწვრთნელმა კონდრაშინმა კი ნაკრებში უხმო გენადი ვოლნოვს, რომელსაც, ფაქტობრივად, კალათბურთისთვის თავი დანებებული ჰქონდა.

იმ წელიწადს ხომ მიუნხენში საბჭოთა ნაკრებმა ისტორიულ მატჩში ამერიკელებს ბოლო სამ წამში სძლია და ოლიმპიური ჩემპიონობა მოიპოვა, - დანანებით მითხრა ერთხელ ბატონმა ვლადიმერმა. - კიდევ კარგი, რომ მაშინ კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ქართველი კალათბურთელები - მიხეილ ქორქია და ზურაბ საკანდელიძეც ავიდნენ"...

დიდ სპორტთან განშორების შემდეგ სპორტის დამსახურებული ოსტატი წლების განმავლობაში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კათედრას ედგა სათავეში.

სახელოვანი კალათბურთელი ვლადიმერ უგრეხელიძე სიცოცხლის 70-ე წელს - 2009 წელს 3 თებერვალს გარდაიცვალა.

ყოველდღიური სპორტული გაზეთი "ლელო"
6407
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;