რატომ დაარტყა მიხეილ ქორქიამ დუაით ჯონსს ოლიმპიადის ფინალში? [VIDEO]

"მიშიკო, ეს იყო შენი საუკეთესო მატჩი"...

მას შემდეგ 47 წელი ჩამოიფურცლა: მიუნხენის ოლიმპიურ თამაშებზე საბჭოთა კავშირის კალათბურთელ ვაჟთა ნაკრებმა ამერიკელთა "ოცნების გუნდს" სძლია და ჩემპიონობა მოიპოვა. გულშემატკივრებს დღემდე ახსოვთ ის დრამატული სამი წამი, როცა ივან ედეშკოს ფანტასტიკური გადაცემით ალექსანდრ ბელოვმა ოქროს ორი ქულა მოუტანა საბჭოთა ნაკრებს.

თუმცა მანამდე იყო ორი მნიშვნელოვანი ეპიზოდი, რომლებმაც ამერიკელები მარცხამდე მიიყვანა: საფინალო სასტვენამდე რამდენიმე წამით ადრე ზურაბ საკანდელიძის "ოქროს" ჯარიმამ დაძაბული პაექრობა კულმინაციამდე აიყვანა, ბევრად უფრო ადრე კი გუნდის 11-მა ნომერმა მიხეილ ქორქიამ დატოვა სარბიელი - ამერიკელ დუაიტ ჯონსთან ინციდენტის გამო ჩვენებური ოკეანისგაღმელთან ერთად ორთაბრძოლის ბოლომდე გააძევეს მოედნიდან.

ურუგვაელებმა ზურაბ საკანდელიძის მაისურა დაკუწეს და... [VIDEO]

ამ ეპიზოდს ასე იხსენებს ამერიკელი კალათბურთელი: "მეორე ტაიმი ძალიან კარგად დავიწყეთ და ანგარიშში სხვაობას ნელ-ნელა ვამცირებდით. მე ყველაფერი გამომდიოდა, მაგრამ მერე ახალი მეურვე დამიყენეს. ერთ მომენტში მან თავში წამომარტყა. ვალში არც მე დავრჩენილვარ. მსაჯმა ორივეს სათადარიგო სკამისკენ მიგვითითა"...
მთლად ისე არ ყოფილა საქმე, როგორც ამერიკელმა შეალამაზა თავის გასამართებლად.

საბჭოთა ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა ვლადიმირ კონდრაშინმა სიურპრიზი მოუმზადა მეტოქეს - სასტარტო ხუთეულში დააყენა ორი ქართველი - ზურაბ საკანდელიძე და მიხეილ ქორქია, არ იყო პაულაუსკასი. სწრაფ თამაშზე აიღო აქცენტი.

საერთოდ, გუნდის წევრებმა იცოდნენ, როდესაც მწვრთნელი იტყოდა - "მიშიკო და ზურიკო, თქვენი გასვლის დროა"!, ეს იმას ნიშნავდა, რომ მოედანზე იქნებოდა საკალათბურთო ქარიშხალი, ელვისებური თამაშის უმაღლესი კლასი და ახლაც სწორედ ასე მოხდა.

მიხელ ქორქია: "მართალი გითხრათ, შოკში ვიყავი, როცა ფინალის წინ კონდრაშინმა თქვა, რომ მე და საკანდელიძე სასტარტო ხუთეულში ვიქნებოდით. ძლივს დავიოკე მღელვარება. ზურაბმა კი ეს ჩვეულებრივ ამბად მიიღო. ამ მომენტისთვის ის უკვე იყო მსოფლიოს ჩემპიონი, ევროპის ჩემპიონატების ოთხგზის გამარჯვებული, ფაქტობრივად, ნაკრების ვეტერანი და მიუნხენში ბრაზობდა კიდეც, რომ თითოეულ მატჩში 15-18 წუთზე მეტს არ აძლევდნენ სათამაშოდ. კონდარშინს ვიღაც მაღალჩინოსნისთვის უთქვამს, საკანდელიძე ფინალისთვის ჩვენი საიდუმლო იარაღიაო.

დაუჯერებელი გმირობის ამბავი: რატომ წამოუდგა ფეხზე ოთარ ქორქიას მთელი ამერიკის ნაკრები? [VIDEO]

ზურაბმა იმ შეხვედრაში ნაკრებს 8 ქულა მოუტანა და ალექსანდრ ბელოვთან ერთად შედეგიანობით მე-2 ადგილი გაიყო".
ოლიმპიადის ფინალურ შეხვედრაში საბჭოთა ნაკრებმა თავიდანვე ხელში იგდო ინიციატივა და 5:0 დაწინაურდა. მატჩის პირველი ნახევარი ასეთივე სხვაობით დასრულდა. მეორე ტაიმის დამთავრებამდე 12 წუთით ადრე მიხეილ ქორქიამ და დუაიტ ჯონსმა იჩხუბეს: ამერიკელმა ბურთისთვის ბრძოლა მოიგო, ქორქიამ ბურთის წართმევა სცადა. რაზეც ჯონსმა აგრესიულად უპასუხა. ჯერ ხელს ჰკრავდა ქართველ კალათბურთელს, შემდეგ დარტყმაც გაუბედა, ქორქიამ არ აპატია და მსაჯებმა ორივეს დაატოვებინეს მოედანი.

სადავო ბურთის აგდებისას ალექსანდრ ბელოვი და ჯიმ ბრიუერი ჰაერში შეეჯახნენ ერთმანეთს. იატაკზე დაშვებისას ამერიკელი წაიქცა, უხეიროდ დაეცა ზურგზე, თავი დაარტყა პარკეტს და თამაშის გაგრძელება ვერ შეძლო. მართალია, პაექრობის დამთავრებამდე 9 წუთით ადრე საბჭოთა ნაკრები 10 ქულის სხვაობით წინ იყო, მაგრამ მატჩის მიწურულს ოკენისგაღმელებმა მაინც შეძლეს დაწინაურება.

მერე იყო ის დრამატული სამი წამი, რომელზეც ზემოთ მოგახსენეთ.

ორთაბრძოლისშემდგომი ეიფორია რომ მინელდა, სახეგაბადრულმა ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა კონდრაშინმა ხუმრობით უთხრა ქართველ კალათბურთელს: "მიშიკო, ეს იყო შენი საუკეთესო მატჩი: შენ მოედნიდან გაიყოლე ამერიკელთა მთავარი დამრტყმელი ძალა"...

მიხეილ ქორქია 1948 წლის 10 სექტემბერს დაიბადა ქუთაისში, 14 წელიწადი ითამაშა დიდი კალათბურთი. 1967-1979 წლებში თბილისის "დინამოს", 1971-1977 წლებში საკავშირო ნაკრების წევრი იყო. 1971 წლის ევროპის ჩემპიონმა 1972 წელს მიუნხენში ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალი დაიმსახურა, ოთხი წლის შემდეგ მონრეალში მსგავს შეჯიბრებაზე ბრინჯაო ერგო. ევროპის ჩემპიონატებზე ორჯერ (1975-1977 წ.წ.) ვერცხლის მედლები მოიპოვა. სსრკ 1968 წლის ჩემპიონმა და მომდევნო წლის ვერცხლის პრიზიორმა 1969 წელს საავშირო თასი დაისაკუთრა. სპორტის დამსახურებულმა ოსტატმა დიდ კალათბურთთან განშორების შემდეგ ერთხანს ზურაბ საკანდელიძესთან ერთად თბილისის "დინამოს" მწვრთნელად იმუშავა; ქუთაისის "ტორპედოს" საფეხბურთო კლუბის თანამფლობელი გარდაცვალებამდე ბიზნესით იყო დაკავებული.

1972 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი სერგეი კოვალენკო იხსენებს: "მიშას ბავშვობიდან ვიცნობდი. საბჭოთა კავშირის ნაკრებში მოხვედრამდე ერთად ვითამაშეთ მოსწავლეთა საკავშირო სპარტაკიადაზე. შემდეგ საბჭოთა კავშირის ჭაბუკთა ნაკრებში ევროპის პირველობაზე ვიყავით 1965 წელს - ის თბილისის "დინამოდან", მე - გეპეიდან. იტალიის ქალაქ პორტო-სან-ჯორჯიოში ჩვენ იოლად მოვიგეთ კადეტთა კონტინენტის პირველობა.

შინ დაბრუნებამდე რამდენიმე დღე გვრჩებოდა, ამიტომ თავისუფალი დროის მოსაკლავად სამხრეთ იტალიაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირში ვითამაშეთ და მოვიგეთ - იტალიის ეროვნული ნაკრები ჩამოვიტოვეთ. ჩვენ - 16-17 წლის ბიჭებს მასპინძლები ხელისგულზე გვატარებდნენ. განსაკუთრებულ პატივში იყო მიშიკო, რომელიც აღნაგობის გამო იტალიელებმა თავისიანად მიიღეს"...



თორთლაძის შეგირდი

მეექვსე კლასში იყო, დედამ კალათბურთის სექციაზე სულიკო თორთლაძესთან რომ მიიყვანა. ყველაზე ადრე მიდიოდა დარბაზში და გვიან ტოვებდა იქაურობას. მეათე კლასში ერთბაშად აიყარა ტანი. ლამის ორი მეტრის სიმაღლის ყმაწვილი ბიძამისმა - ოთარ ქორქიამ 1965 წელს თბილისის "დინამოში" მიიწვია.

1966 წელს მიხეილ ქორქია საკავშირო ჭაბუკთა ნაკრებში გამოიძახეს და იტალიაში ევროპის კადეტთა ჩემპიონატის მოგებაშიც თავისი წვლილი შეიტანა - ტურნირის საუკეთესო თავდამსხმელის მცირე ოქროს მედლითაც დააჯილდოვეს.
მომდევნო წლის ივლისში საქართველოს ნაკრებმა, რომელიც საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადისთვის ემზადებოდა, პრაღის "სპარტას" უმასპინძლა და ორივე მატჩი მოუგო. 8 ივლისს გაზეთ "ლელოში" მიხეილ ქორქიას ფოტო გამოქვეყნდა. მომავალმა ოლიმპიურმა ჩემპიონმა თბილისის "დინამოს" შემადგენლობაში პირველად 1968 წლის 8 თებერვალს კაუნასის "ჟალგირისთან" ითამაშა.

ლევან ინწკირველის ხელმძღვანელობით ის მატჩი დინამოელთა გამარჯვებით დამთავრდა - 79:65. მიხეილ ქორქიამ, რომელიც პაექრობაში მეორე ტაიმიდან ჩაერთო, როცა "დინამო" 4 ქულით აგებდა, მშობლიურ გუნდს 18 ქულა მოუტანა. მეორე დღეს იმავე "ჟალგირისთან" დებიუტანტმა თავისი მონაგარი 24 ქულამდე გაზარდა. ერთი კვირის შემდეგ დინამოელებმა სვერდლოვსკის "ურალმაშს" თბილისში ორივე ორთაბრძოლა მოუგეს. ქორქიამ 17-17 ქულა მოინაგრა.

1968 წელს დინამოელებმა 14-წლიანი შესვენების შემდეგ მეოთხედ მოიპოვეს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონის წოდება, რაშიც დიდი წვლილი ახალბედა ქორქიამ შეიტანა. იმავე წელს ალექსანდრ გომელსკიმ ქართველი კალათბურთელი საკავშირო ნაკრებში მიიწვია, მაგრამ მეხიკოს ოლიმპიურ თამაშებზე არ წაიყვანა – ძალიან ახალგაზრდა და გამოუცდელი ხარო.

ოლიმპიადის შემდეგაც რამდენჯერმე გამოიძახეს საკავშირო შეკრებაზე, მაგრამ 1969 წელს ნეაპოლში ევროპის ჩემპიონატზე გამგზავრების წინაც მიუხურეს ნაკრების კარი. ის იყო, თბილისში დაბრუნდა, რომ მოსკოვიდან დეპეშა მოვიდა – გენადი ვოლნოვმა ტრავმა მიიღო და ქორქია სასწრაფოდ იტალიაში უნდა გაფრინდესო. ასეც მოიქცა, მაგრამ ჩემპიონატის დაწყებამდე ექიმებმა ვოლნოვი ფეხზე დააყენეს, გომელსკის კი აზრადაც არ მოსვლია, ახალგაზრდა კალათბურთელი რამდენიმე წამით მაიც შეეშვა მოედანზე. იგი არც 1970 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატს გააკარეს. მაშინ იუგოსლავიაში საკავშირო ნაკრებმა, როგორც 1968 წლის ოლიმპიადაზე, მესამე ადგილი დაიკავა.

საბჭოთა სპორტის მამებმა გომელსკი გადააყენეს და მის ადგილას ლენინგადის "სპარტაკის" მთავარი მწვრთნელი ვლადიმირ კონდრაშინი, თანაშემწედ კი ახალგაზრდული ნაკრების თავკაცი სერგეი ბაშკინი დანიშნეს. იმ წელიწადს საბჭოთა კავშირში სტუმრად ჩამოსულმა ამერიკის ნაკრებმა ტალინის ტურნირზე ითამაშა. საბჭოელებმა, რომელთა შემადგენლობაში ქორქიაც გამოდიოდა, ოკენისგაღმელებს სძლიეს და პირველი ადგილი დაიკავეს. სტუმართა მწვრთნელმა პრესკონფერენციაზე ხაზი გაუსვა, რომ "ჩვენ წინააღმდეგ შესანიშნავად გაისარჯა ქორქია, რომელმაც ჩემზე დიდი შთაბეჭდილება დატოვა".



მეც ჩავალაგებ ბარგს და შინ ვბრუნდებიო

ამგვარი შეფასების მიუხედავად, მწვრთნელებს მისი 1971 წლის ევროპის ჩემპიონატზე წაყვანაც არ უნდოდათ. არადა, არც ერთი საწვრთნელი შეკრება არ გამოუტოვებია. სახელოვანმა ქართველმა კალათბურთელმა ზურაბ საკანდელიძემ საკავშირო ნაკრების მწვრთნელებს კატეგორიულად მოსთხოვა უმცროსი მეგობრის გუნდის შემადგენლობაში შეყვანა, არადა, მეც ჩავალაგებ ბარგს და შინ ვბრუნდებიო. ტიტულოვანი კალათბურთელის სიტყვამ გაჭრა. კონტინენტის პირველობის ფინალში საბჭოთა ნაკრებმა მსოფლიოს ჩემპიონებს – იუგოსლავებს სძლია და ოქროს მედალი დაიმსახურა. საკანდელიძემ მეოთხედ, ქორქიამ კი პირველად მოიპოვა ევროპის ჩემპიონობა.

მომდევნო წელს თბილისში გამართულ იური გაგარინის მესამე მემორიალზე ორივე ჩვენებურმა კვლავ დაამტკიცა მაღალი კლასი და ოლიმპიურ ნაკრებში მოხვდა. ვლადიმირ კონდრაშინმა მათთან ერთად გერმანიაში წაიყვანა სერგეი ბელოვი, ალჟან ჟარმუხამედოვი, ივან ედეშკო, მოდესტას პაულაუსკასი, ალექსანდრ ბელოვი, ანატოლი პოლივოდა, ალექსანდრ ბოლოშოვი, გენადი ვოლნოვი, ივან დვორნი და სერგეი კოვალენკო.

მიუნხენის თამაშების ფინალში რაც მოხდა, ამის თაობაზე ზემოთ მოგახსენეთ. დავძენთ მხოლოდ, რომ 1976 წლის ოლიმპიადაზე საბჭოთა ნაკრები, რომლის შემადგენლობაშიც ქორქიაც გამოდიოდა, ნახევარფინალში იუგოსლავიასთან დამარცხდა – 84:89, მესამე ადგილისთვის პაექრობაში კი კანადას აჯობა – 100:72 და ბრინჯაოს მედალი დაიმსახურა.

ალექსანდრ ბოლოშოვი, 1972 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი: "ქორქია მთელ გუნდს უყვარდა. ხშირად ხუმრობდა. მიუნხენში გამგზავრებამდე საწვრთნელი ბაზის "წითელ კუთხეში" მორიგი სერიოზული კრების შემდეგ მიშა ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს წევრების სტენდთან მივიდა და ამოიხვნეშა: რომელიმე თქვენგანი ბიძაჩემი რომ ყოფილიყო, ამ ოლიმპიადის მოგება ხომ არ დამჭირდებოდაო. შინაგანად იყო დარწმუნებული, რომ მიუნხენის ოლიმპიადაზე გავიმარჯვებდით. რაც შეეხება ბიძობას, მას მართლაც შესანიშნავი ბიძა ჰყავდა - სახელოვანი კალათბურთელი, ჰელსინკის ოლიმპიადის ვერცხლის პრიზიორი ოთარ ქორქია, რომელსაც მიშიკოს კალათბურთელად ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი მიუძღოდა.

მიშა განსაკუთრებული სულის ადამიანი იყო. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების თბილისის ტურები ყოველთვის ქორქიების ოჯახში გაშლილი სუფრით მთავრდებოდა. მასპინძლობას მიშას მეუღლე ქალბატონი მანანა გვიწევდა. ისე, მათი დაქორწინება ქართული წეს-ჩვეულებით მოხდა. ერთხელ შეკრებისას მიშამ მითხრა, "იცი, ბალაშ, ერთი გოგო შემიყვარდა, მაგრამ მისი მშობლები ჩვენი დაქორწინების წინაღმდეგი არიან, რა ვქნა, არ ვიციო".

არადა, იცოდა, რაც უნდა ექნა: ერთ მშვენიერ დღეს მანანა მოიტაცა და ლენინგრადში საშა ბელოვთან წაიყვანა და სანამ ქალის მშობლების თანხმობა არ მიიღო, მანამდე იქ ჰყავდა. მერე ქალბატონი მანანა არაერთხელ გამოგვიტყდა, მოტაცება მისი სურვილითა და სრული თანხმობით მომხდარა. სამაგიეროდ, მიშიკომაც გაუწია საშას მეგობრული სამსახური: ერთხელ ლენინგრადში ყოფნისას მიხეილ ქორქია ცნობილ კალათბურთელ ალექსანდრა ოვჩინიკოვასთან მივიდა და შეაპარა - საშაზე რას იტყვიო. ალექსანდრამ, რომელმაც არაფერი იცოდა, გულახდილად უპასუხა - ძალიან მომწონსო. იმავე საღამოს ოვჩინიკოვამ ბელოვისგან ბარათი მიიღო - "ჩვენ უნდა დავილაპარაკოთ"...

სამ წამზე ღირებული წუთები

ტიტულებისა და დამსახურებების მიუხედავად, მიხეილ ქორქიათვის არაერთხელ უტკენიათ გული საკავშირო ნაკრებში, მერე თბილისის "დინამოში", სადაც აქტიურ კალათბურთთან დამშვიდობების შემდეგ ზურაბ საკანდელიძესთან ერთად მწვრთნელად მუშაობდა. სამოცდაათიანი წლების მიწურულიდან თბილისში მარავალდარგოვანი კომბინატის კომერციული დირექტორი იყო. ექვსი წელიწადი იმუშავა. ყველა მადლიერი ჰყავდა, მაგრამ მთავრობაში მაშინ ბიზნესმენობა საქმოსნობასთან იყო გათანაბრებული და ქორქიასაც დასდეს ბრალი – 1985 წელს დააპატიმრეს. საკუთარ თავზე აიღო ყველაფერი.

დასავლურმა სააგენტოებმა ხმა აღიმაღლეს – საბჭოთა კავშირში ოლიმპიურ ჩემპიონებსაც იჭერენო. "პატივი სცეს" – ხუთი წელი მიუსაჯეს, თუმცა წელიწადსა და ცხრა თვეში გამოუშვეს. მიხეილ ქორქია შემდეგ ასე იხსენებდა ამ მომენტს: "1987 წლამდე მეც მეგონა, რომ ის წამები, როდესაც ოლიმპიური ჩემპიონობა მოვიპოვე, ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე ბედნიერი იყო, მაგრამ ვინ იცის, ბედი რას გიმზადებს?! 1987-ში ციხიდან გამოსვლის წუთები ოლიმპიურ სამ წამზე ღირებული აღმოჩნდა".



ბოლო ღამეს ითამადა

მოსკოველი ჟურნალისტისთვის მიცემულ ერთ-ერთ ინტერვიუში მიხეილ ქორქია ამბობს: "ზურაბი ბოლო წლებში მძიმედ იყო ავად. მე ვიცოდი, რომ იგი ამქვეყნიდან მალე წავიდოდა. ამის მიუხედავად, მისმა გარდაცვალებამ შემძრა. ადგილს ვერ ვპოულობ. ზურაბმა თან წაიღო ჩემი ნაწილი. ჩვენ ხომ ყოველთვის ერთად ვიყავით: დავიბადეთ ერთ ქალაქში – ქუთაისში, ვთამაშობდით ერთ გუნდში, ერთად ვავარჯიშებდით თბილისის "დინამოს", ბოლო წლებში კი ბიზნესით ვიყავით დაკავებული. მას მაგარი გული ჰქონდა, მაგრამ ღვიძლმა უღალატა".

ბატონმა მიხეილმა მეგობარი მხოლოდ 13 დღე იგლოვა, მერე კი თავად უღალატა გულმა.…

ოლიმპიური ჩემპიონის მეუღლე ქალბატონი მანანა იხსენებს: "ბოლო დროს ჩვენ უფრო აგარაკზე ვცხოვრობდით, რომელიც თბილისიდან 20 წუთის სავალზეა. იმ საღამოსაც, ჩვეულებისამებრ, სტუმრები გვყავდა. მიშა თავად იყო თამადა. სადღეგრძელოებს შორის შვილიშვილებთან თამაშობდა. აბა, რას წარმოვიდგენდი, რომ უბედურება კარს იყო მომდგარი. გავაცილეთ სტუმრები, ბავშვები დავაწვინეთ, მერე ჩვენც დავწექით დასაძინებლად. ღამის ორის ნახევარზე მიშამ მითხრა, ცუდად ვარო. მაშინვე "სასწრაფო" გამოვიძახე. 10 წუთში მართლაც თანამედროვე ტექნიკით აღჭურვილი მანქანა მოვიდა, მაგრამ... ექიმები უძლური აღმოჩნდნენ".

ეს იყო 2004 წლის 7 თებერვალს.

3062
მკითხველის კომენტარები / 4 /
Иосиф
0
უდიდესი სპორტსმენები იყნენ. მადლობა მათ.
ქეთი
0
იმის თქმა აქ ზედმეტია იქ სტუდენტები იდგნენ თუ პროფესიონალები! აქ სხვარამე წერია და წესით უნდა იამაყოთ. ორი ბუმბერაზი კალათბურთელი მიშა და საკო რომლებიც ქუთაისის პატარა დარბაზში იყვნენ გაზრდილები და საბჭოთა კავშირში დაიბადნენ ზუსტადაც რომ პროფესიონალებს მოუგეს და აჩვენეს კლასი.ქედს ვიხდი ყველა ასეთი მოთამაშეებუს წინაშე და მითუმეტეს როცა ქართველებმა შექმნეს ამინდი ასეთი მნიშვნელივანი თამაშის დღეს. მე პირადად ვამაყობ ამით და დიახაც ხმამაღლა ვიძახი მათ ამერიკის ნაკრები დაამარცხეს და ოლიმპიური ჩემპიონები გახდნენ. ეს ისტორიაა და ნუ ცდილობთ რამის გადაკეთებას ისტორიას ვერავინ და ვერაფერი ვერ ცვლის!
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;