[ლეგენდების კვალდაკვალ] ნაწილი II: როგორ ჩაუშვა ლევან თედიაშვილმა ამერიკელი პეტერსონი ღვინით სავსე აბაზანაში

წარმოგიდგენთ რუბრიკას "ლეგენდების კვალდაკვალ", რომელშიც შეგახვედრებთ ქართული სპორტის ვარსკვლავებს და ბევრ ისეთ ამბავს მოგახსენებთ, ფართო საზოგადოებამ ჯერ რომ არ იცის.

80.000 დოლარი და ირანის შაჰი

- რკინის ნერვების პატრონი იყო! - იხსენებს ვახტანგ ბალავაძე. - მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების მეოთხე წრეში ამერიკელ პეტერსონს უნდა შეხვედროდა. მთელი ღამე არ დამიძინია, ასპარეზობის დღესაც ვნერვიულობდი, სხვებიც ვერ პოულობდნენ ადგილს. მოდის ლევანი და მეკითხება - ხალიჩაზე გასვლამდე რამდენი წუთი დარჩაო.

საათს დავხედე - ერთი საათი-მეთქი.

წავუძინებო!

რას იზამ-მეთქი?

წავუძინებო!

ალბათ, ხუმრობს, გავიფიქრე. ის კი მიტრიალდა და წავიდა.

- გადამრევს ეს კაცი! - ვფიქრობ. ვიწრიალე, ვიწრიალე, ვერ მოვისვენე... მაინც სად წავიდა? აბა, იმას როგორ წარმოვიდგენდი, რომ გადამწყვეტ შეხვედრამდე ერთი საათით ადრე დაძინებას შეძლებდა.

წავედი და ვნახე...

ღმერთო, შენ მიშველე!

სძინავს! წარმოგიდგენიათ? იმისი ხვრინვა შორიდან მესმის...

შეხვედრის დაწყებამდე 15 წუთი დარჩა.

- ადე, ბიჭო! - ვაღვიძებ.

- სიზმარში რო ჟირაფს ნახავ, რას ნიშნავს? - მეკითხება...
სძლია პეტერსონს, 12 ქულის სხვაობით.

1973 წელს ლევან თედიაშვილმა 90 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ამერიკაში მსოფლიო თასი მოიგო, ალმა-ატაში - საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი, მერე მსოფლიო უნივერსიადის ჩემპიონი გახდა. მიღწევები თეირანში დააგვირგვინა: "ფარახის" სტადიონზე ყველა მეტოქე დაამარცხა, მათ შორის - მიუნხენის ოლიმპიადის ჩემპიონი ბენ პეტრსონი და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა.

    # [ლეგენდების კვალდაკვალ] ლევან თედიაშვილი: რამდენიც გადაიხადეთ იმდენისა ვიჭიდავე!

იმ დღეებში ირანის დედაქალაქში სამბისტებიც ჩავიდნენ მსოფლიოს ჩემპიონატზე. ნაკრების წევრი გენადი რუხლიადევი საბჭოთა უშიშროებამ თვითმფრინავის ტრაპიდან ჩამოიყვანა - ვალუტის გაცვლა-გამოცვლაში ყოფილა შემჩნეული. მწვრთნელები საგონებელში ჩავარდნენ - პირველი მსოფლიოს ჩემპიონატი იყო სამბოში და მარცხი არ უნდოდათ.

საბჭოთა დელეგაციის ხელმძღვანელმა არკადი ლენცმა დახმარებისთვის ვახტანგ ბალავაძეს მიმართა: ლევან თედიაშვილს ჭაბუკობისას სამბოშიც უჭიდავია, საკავშირო პირველობის პრიზიორიც ყოფილა და იქნებ მდგომარეობიდან გამოგვიყვანოთო. ორივენი ლევანს მიადგნენ. ოლიმპიურმა ჩემპიონმა იმედები არ გაუცრუა.

მერე საერთაშორისო არბიტრი შოთა ზუკაკიშვილი იხსენებდა, ლევანმა კახურად გვითხრა, "მაიტა, ვიჭიდავებო". დილის ხუთ საათამდე გენადი გიორგაძესთან (თეირანში ისიც მსოფლიოს ჩემპიონი გახდა) ერთად ამუშავებდა ილეთებს. მეორე დღეს გავიდა ლეიბზე და სულ ხუმრობა-ხუმრობით მოიპოვა მსოფლიოს ჩემპიონობა.

ოთხი წლის შემდეგ ლევან თედიაშვილი ისევ ეწვია თეირანს, უკვე ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი. საერთაშორისო ტურნირზე, რომელსაც შაჰი ესწრებოდა, ლევანმა წამები მოანდომა მეტოქეების დამარცხებას.

ფინალში მასპინძელ სულეიმანს უნდა შეხვედროდა. საკავშირო ნაკრების მწვრთნელ იური შახმურადოვისგან გაიგო, რომ ირანელები წაგებისთვის 50.000 დოლარს იხდიანო. შუამავლებს უთხრა, 80.000-ს კაპიკი არ დააკლდებაო. ისინიც მაშინვე დატრიალდნენ, მაგრამ სანამ ფულით დაბრუნდებოდნენ,

თედიაშვილი უკვე ხალიჩაზე იდგა და შაჰის ფავორიტს კატა-თაგვობანას ეთამაშებოდა. მერე ეს რომ მოსწყინდა, სულეიმანი ხალიჩაზე დაახეთქა, თავად კი შეხტა და იმ მხარეს, სადა შაჰი იჯდა, უხამსი ჟესტი გააკეთა, აი, ფეხბურთელებმა რომ იციან, ისე.

ძლივს გადაურჩა მაყურებლებს, ნაკრების ხელმძღვანელებისგან ბევრი საყვედურიც მიიღო, მაგრამ... "მე მაინც ძალიან კმაყოფილი ვიყავი, -ამბობს ფალავანი. – რაც მაგ შაჰებს საქართველოსთვის საქმე უქნიათ, ხო ერთბაშად ამოვიყარე ყველას ჯავრი".

მასთან ჭიდაობა შეუძლებელია
1972 წელს იაპონიის პროფკავშირთა სპორტულმა ასოციაციამ ქართველ ძიუდოისტებთან ერთად ამხანაგური შეხვედრებისთვის თავისუფალი სტილით მოჭიდავეებიც მიიწვია. სახელოვანმა ძიუდოისტმა შოთა ჩოჩიშვილმა მხარი იტკინა. ტატამზე გასვლა ვერ შეძლო. მწვრთნელებმა ლევანს სთხოვეს დახმარება. ძიუდოს და ჭიდაობის დარბაზები მეზობლად იყო. ხალიჩაზე ორთაბრძოლას რომ მორჩებოდა, ტატამისკენ გარბოდა... ერთ დღეში 10 შეხვედრა მოიგო. ქომაგებთან ერთად მეტოქეებიც დიდად აფასებდნენ ლევან თედიაშვილის ტალანტს. 1975 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის შემდეგ გერმანელმა ჰორსტ შტოტმაისტერმა ერთ-ერთ ინტერვიუში თქვა: მე, ფაქტობრივად, მსოფლიოში უძლიერესი მოჭიდავე ვარ, თუ, რა თქმა უნდა, ლევან თედიაშვილს არ მივიღებთ მხედველობაში, ვინაიდან მასთან ჭიდაობა, ჩემი აზრით, შეუძლებელია". ალემანმა ქართველ ფალავანთან შვიდიდან ექვსი ორთაბრძოლა წააგო, მათ შორის სამჯერ - მსოფლიოს ჩემპიონატების ფინალში. ორივენი თავიდან 82 კილოში გამოდიოდნენ. 1971-1972 წლებში ჰორსტი ჯერ სოფიაში დამარცხდა მსოფლიოს ჩემპიონატის ფინალში, მერე მიუნხენის ოლიმპიადაზე წააგო ქართველთან. ლევანმა 90-ში რომ გადაინაცვლა, გერმანელმაც მოიმატა წონაში და მინსკში მსოფლიოს ჩემპიონატის გადამწყვეტი პაექრობა ისევ თედიაშვილთან დათმო.

პეტერსონის ღვინის აბაზანა

ერთხელ ჯონ პეტერსონი თბილისის საერთაშორისო ტურნირს ეწვია. ამერიკის გუნდი სასტუმრო "თბილისში" დაბინავდა. ლევანმა ჯონი კახეთში წაიყვანა. მამამ შვილი და მისი ამერიკელი მეგობარი მარანში შეიყვანა, ქვევრს თავი მოხადა.

ღვინის სურნელი მოედო იქაურობას. ჯონმა გასინჯა ქარვისფერი სითხე. მოეწონა. ლევანმა შესთავაზა, ამერიკულად დავლიოთ, ვითომ კოკა-კოლას ვწრუპავთო: გრძელი რეზინის შლანგი შუაზე გაჭრა, თითო ბოლო ქვევრში ჩაუშვა, მეორეთი კი ღვინის სმა დაიწყეს. გვარიანად გამოთვრნენ.

მეორე დილით ლევანმა სასტუმროში მიაკითხა ამერიკელს. ჯონი საწოლზე იწვა პირსახოცით თავწაკრული. ხმას არ იღებდა. ქართველმა ფალავანმა ბოცებით ღვინო აიტანა ნომერში, აბაზანაში ჩაასხა და სტუმარს უთხრა, ადე, "პახმელიაზე" უნდა გამოგიყვანოო.

ჩააწვინა აბაზანაში. ეტყობა, ღვინის სურნელმა იმოქმედა, ჯონი 10 წუთის შემდეგ ჩიტივით იყო. ეს რა კარგი რამე გცოდნიათო, უთხრა ლევანს გამოცოცლებულმა პეტერსონმა.

ეტალონი

1976 წლის 31 ივლისს მონრეალის ოლიმპიურ ხალიჩაზე 90 კილოში ბოლო ოლიმპიური ოქროს მედლის ბედი უნდა გადაწყვეტილიყო. ერთმანეთის პირისპირ მიუნხენის თამაშების ჩემპიონები – ლევან თედიაშვილი და ამერიკელი ბენ პეტერსონი იდგნენ. ოთხი წლის წინათ ისინი მიუნხენში სხვადასხვა წონით კატეგორიაში ავიდნენ კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე.

ჯონიმ, რომელსაც მონრეალში ოლიმპიური ჩემპიონობა მოეპოვებინა და ძმას სეკუნდანტობდა, ბენს უთხრა თურმე – "ტედის" შენი შემოწმება გადაუწყვეტიაო. "ერჩივნა, თავის წონაში დარჩენილიყო, ჩემთან ვერაფერს გახდება", - იმედიანად იყო მიუნხენის გმირი.

"ამერიკელები მონრეალში თავს მასპინძლებად გრძნობდნენ, - იგონებს ერთ-ერთ ინტერვიუში ბატონი ლევანი. – ვიცოდი, არბიტრები ოლიმპიადის ბოლო დღეს ამერიკელის მხარეს იქნებოდნენ, ამიტომაც ფინალის წინ საიდუმლო სცენარი შევიმუშავე – მსაჯები უნდა დამერწმუნებინა, რომ ბენი მათ დაუხმარებლადაც მომიგებდა.

მართლაც, პირველი ქულა ავიღე თუ არა, ვცდილობდი, არ მეჭიდავა. არბიტრებმა გაფრთხილება მომცეს და ანგარიშიც გათანაბრდა – 1:1. პირველი პერიოდი ფრედ - 2:2 დამთავრდა. საბჭოთა დელეგაციის წევრები შეშფოთებული მიყურებდნენ. მათ ხომ ჩემი საიდუმლო გეგმის შესახებ არაფერი იცოდნენ".

მე-2 პერიოდი თედიაშვილმა 6:4 მოიგო. მესამეში, სანამ მწვრთნელები და ბენი აზრზე მოვიდოდნენ, ქართველმა ფალავანმა ხუთი ქულა აართვა ამერიკელს და 11:5 გაიმარჯვა. გაოგნებული უყურებდნენ უკვე ორგზის ოლიმპიურ ჩემპიონს.

მეორე დღეს "მონრეალ სტარის" კორესპონდენტი წერდა: "ტედი" თანამედროვე სპორტსმენის ეტალონია. იგი ყველაზე დიდია მსოფლიოში, ყველაზე ძლიერი და სრულყოფილი, ამიტომაც აღიარეს მონრეალის ოლიმპიური ტურნირის საუკეთესო მოჭიდავედ".

20323
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები