ნონა გაფრინდაშვილი: ლესელიძიდან თბილისამდე ჩემი მატარებლის კუპეში სუფრა არ აშლილა

პირველი

ყველგან, ყოველთვის, ყველაფერში! - ნათლად და ლაკონიურად ასე შეიძლება დაახასიათო!

1961 წელს იუგოსლავიის ქალაქ ვრნიაჩკა-ბანიაში მოჭადრაკე ქალთა მსოფლიოს პირველობის პრეტენდენტთა ტურნირში 20 წლის ნონა გაფრინდაშვილმა ყველა მეტოქეს აჯობა და მსოფლიოს ჩემპიონ ელიზავეტა ბიკოვასთან შეხვედრის უფლება მოიპოვა.

სწორედ იმ გამარჯვებიდან დაანათლა უფალმა, ყველგან და ყოველთვის ყოფილიყო პირველი:

პირველი ყველაზე ახალგაზრდა მსოფლიოს ჩემპიონი,

პირველი ხუთგზის მსოფლიოს ჩემპიონი ქალთა შორის,

პირველი მსოფლიოს ჩემპიონი ქალი, რომელმაც ტიტული 16 წელიწადი შეინარჩუნა,

პირველი დიდოსტატი ქალი,

პირველი დიდოსტატი ქალი ვაჟთა შორის,

პირველი მანდილოსანი, რომელმაც ვაჟთა საერთაშორისო ტურნირში გაიმარჯვა,

პირველი მფლობელი ქალთა საჭადრაკო ოსკარისა,

პირველი თერთმეტგზის გამარჯვებული მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადებისა,

პირველი პრეზიდენტი საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტისა,

პირველი პრეზიდენტი ქალი საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციისა,

პირველი XX საუკუნის სპორტსმენ ქალთა შორის...

და ვინ იცის, კიდევ რამდენი პირველი... მართებულად შენიშნავს ჟურნალისტი ავთანდილ გურასაშვილი: "წინმავალი ადამიანია ნონა გაფრინდაშვილი, რომელმაც მომავალი თაობებისთვის მტკიცე ხიდი გადო. ამ ხიდმა არა ერთი და ორი აიყვანა ოლიმპზე, კიდევ ბევრნი ავლენ, მაგრამ ისინი ათგზის და მეტგზის ჩემპიონებიც რომ გახდნენ, ნონა გაფრინდაშვილი მაინც პირველი იქნება, ამაში მას ვერავინ შეეცილება".

ჭეშმარიტად!

ქალბატონმა ნონამ ქალთა ჭადრაკი არნახულ სიმაღლეზე აიყვანა, მან აგრძნობინა და დაანახვა ყველას, რომ ქალებსაც ძალუძთ თამაში უმაღლეს დონეზე... მან გაუკვალა გზა ქართულ საჭადრაკო სკოლას საერთაშორისო ასპარეზზე, ჩვენი ქვეყანა საჭადრაკო მექად აქცია... 

ლეგენდების კვალდაკვალ: ვერ გადაეწყვიტათ, ხალხის მტრის შვილი ევროპის ჩემპიონატზე წაეყვანათ თუ... 

ტახტის მემკვიდრე

შემოდგომის ცივი დღეები იდგა მოსკოვში, საჭადრაკო წრეებში კი ციებ-ცხელებას არ უჩანდა ბოლო – მსოფლიოს ჩემპიონის გვირგვინისათვის მის რუს მფლობელსა და ტახტის ახალგაზრდა ქართველ მემკვიდრეს ცხარე ბრძოლები გაეჩაღებინათ...

ეს იყო 1962 წელს. 21 წლის ნონა გაფრინდაშვილმა 49 წლის ელიზავეტა ბიკოვას მატჩი 9:2 მოუგო და მერე დედოფლის ტახტი 16 წელიწადი არ დაუთმია.

"მახსოვს, 17 ოქტომბერს დილით სასტუმრო "მოსკოვის" ფოიეში გაზეთები ვიყიდე და ნონასთან ავედი ნომერში, - წერს ერთ-ერთ მოგონებაში ქართველი ჟურნალისტი და საჭადრაკო მიმომხილველი თენგიზ გიორგაძე. - იგი დედასთან ერთად ცხოვრობდა. ამ დროს ტელეფონმა დაიწკრიალა. ნონამ ყურმილი აიღო, შიშოვი რეკავდა - ბიკოვა გადადებულ პარტიაში დაგნებდათ და ჩემპიონობას გილოცავთო. ნონას სახე გაუბრწყინდა. უნებურად საათს დავხედე - თერთმეტს ორი წუთი აკლდა. ასე დაიწყო ქართველ ქალთა სახელოვანი საჭადრაკო ეპოპეა, რომელიც სამ ათეულ წელიწადზე მეტხანს გაგრძელდა"...
ნონა გაფრინდაშვილი 1941 წლის 3 მაისს დაიბადა ზუგდიდში. ჭადრაკის თამაში 5 წლისამ ისწავლა. მსოფლიოს მეხუთე ჩემპიონია ქალთა შორის. ტიტული 1962 წელს მოიპოვა ელიზავეტა ბიკოვას დამარცხებით, შემდეგ ეს წოდება ოთხჯერ დაიცვა: 1965 (8,5:4,5), 1969 (8,5:4,5) და 1972 (8,5:7,5) წლებში სამჯერ მოუგო ალა კუშნირს, 1975-ში კი - ნანა ალექსანდრიას (8,5:3,5). ტიტული 1978 წელს მაია ჩიბურდანიძესთან მატჩში (6,5:8,5) დათმო.
საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა (1976) და ვაჟთა შორის (1978, ჭადრაკის ისტორიაში პირველად), მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების 11-გზის გამარჯვებული (1963, 1966, 1969, 1972, 1974, 1978, 1980, 1982, 1984, 1986 - სსრკ ნაკრებში; 1992 - საქართველოს ნაკრებში), სსრკ ხუთგზის ჩემპიონი (1964, 1973, 1981, 1983, 1985), ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასის ორგზის მფლობელი (1969, 1972). ჭადრაკის "ოსკარის" პირველი ლაურეატი (1982), საქართველოს ორგზის წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1969, 1975) და სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1964) საქართველოს XX საუკუნის საუკეთესო სპორტსმენი ქალად (ოქროს პრიზი) დაასახელეს.

1997 წელს ფიდეს 68-ე კონგრესის გადაწყვეტილებით დაწესდა ნონა გაფრინდაშვილის სახელობის თასი, რომელიც მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადებზე ვაჟთა და ქალთა ნაკრები გუნდების შედეგთა ჯამით საუკეთესო ქვეყანას გადაეცემა. ქალბატონი ნონა გახლდათ საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პირველი პრეზიდენტი (1989-1996, ამჟამად საპატიო პრეზიდენტია), საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი (2000-2002), ფიდეს ქალთა კომისიის თავმჯდომარე (1980-1986); 2001 წელს მისი სახელი მიენიჭა თბილისის ჭადრაკის სასახლეს.

ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალერი ოლიმპიური მოძრაობის განვითარებაში შეტანილი თვალსაჩინო წვლილისთვის 1996 წელს დაჯილდოვდა საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტისა და ევროპის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტების ორდენით, ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტების მსოფლიო ასოციაციის საპატიო ორდენით.

ნებას გრთავ, სვლა დააბრუნო
- ჩემი აქტიური საჭადრაკო ცხოვრება 1955 წლიდან დაიწყო, მას შენდეგ, რაც ზუგდიდიდან თბილისში გადმოვედი საცხოვრებლად. - მითხრა ერთხელ ქალბატონმა ნონამ. - წელიწად-ნახევარი ვახტანგ ქარსელაძე მავარჯიშებდა, მერე მიხეილ შიშოვთან ვიმაღლებდი ოსტატობას. 1956 წელს მოვიგე ყველაფერი, რისი მოგებაც შეიძლებოდა: თბილისის და საქართველოს ჩემპიონატები, საკავშირო პირველობის ნახევარფინალი, რომელიც ჩვენს დედაქალაქში გაიმართა. ფინალში გავედი. ის კი ძალიან ძლიერი ტურნირი იყო. დასტურად გეტყვით, რომ მსოფლიოს ჩემპიონი უფრო ადრე გავხდი, ვიდრე საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი.

უაღრესად მაღალ დონეზე მომზადებული უამრავი კონკურენტი მყავდა, ამიტომ პირველ წლებში მნიშვნელოვანი წარმატებები არ მქონია. საზონათშორისო ტურნირებში მონაწილეობაც რამდენიმე წლით დავაგვიანე. ერთ-ერთ მიზეზს გეტყვით: 1957 წლის საკავშირო ჩემპიონატი, რომელიც საზონათშორისოსთვის შესარჩევი ასპარეზობა იყო, კარგად დავიწყე - სამიდან 2,5 ქულა მქონდა. მე-4 ტურში ლენინგრადელ მოჭადრაკე ფლორა დმიტრიევას შევხვდი. ლოყებღაჟღაჟა ნიჭიერი გოგონა გახლდათ, წარმატებებიც ჰქონდა. დებიუტში ფიგურა შევწირე და კარგი პოზიცია მივიღე. შუა თამაშში მეტოქემ ლაზიერების გაცვლა მოინდომა. ხელი წაავლო თუ არა თავს ფიგურას, მიხვდა, რომ ენდშპილში ორი პაიკის გარეშე დარჩებოდა. ლოყები უფრო გაუწითლდა.

პარტიის მოგებაში იმდენად ვიყავი დარწმუნებული, რომ ფლორას ვუთხარი, უფლებას გრთავ, სვლა დააბრუნო-მეთქი. ასეთი რამ, იცით, ჭადრაკში არ ხდება. მეტოქეს გაუხარდა, ლაზიერი თავის ადგილას დადო და სხვა სვლა გააკეთა. სპორტული პრინციპის დარღვევისთვის დავისაჯე - ნელ-ნელა გავაფუჭე პოზიცია. პარტია გადავდეთ, რომელშიც დმიტრიევა აშკარად იგებდა.

როსტოვიდან იყო ერთი ცნობილი მოჭადრაკე გულფიგელი, რომელმაც ფლორას უთხრა - მე დავინახე, ნონამ როგორ დაგაბრუნებინა სვლა, ამიტომ პარტიის მოგების მორალური უფლება არ გაქვს. როგორც უფროსი კოლეგა, გირჩევ, ნონას ყაიმი შესთავაზოო. ხმა არ ამომიღია. ან რა უნდა მეთქვა - ჩემი ბრალი იყო.

ეს ამბავი მთავარი მსაჯის ყურამდეც რომ მივიდა, მანაც იგივე ურჩია დმიტრიევას. ფლორამ უთხრა - სვლა არ დამიბრუნებიაო. ეტყობა, ამ სიცრუემ ძალიან იმოქმედა ჩემზე - საკუთარი საქციელის გადახარშვა ვერ შევძელი. მომდევნო ტურებში ზედიზედ სამ პარტიაში შემოთავაზებულ ყაიმებზე ვთქვი უარი და სამივე წავეგე.

სწორედ ამ დროს ვილნიუსში ჩემი უფროსი ძმა ჩამოვიდა. იმ ჩემპიონატში მონაწილეობდა ელისო კაკაბაძეც, რომელიც გიტარაზე კარგად უკრავდა და მღეროდა. ჩემმა ძმამ გიტარა იყიდა. ელისო ყოველ საღამოს უფასო კონცერტებს გვიტარებდა. ცოტა ხასიათზე მოვედი. საბოლოოდ მეთერთმეტე-მეცამეტე ადგილები გავიყავი, თანაც საზონათშორისო მე-4 საგზურის მფლობელს 1,5 ქულით ჩამოვრჩი. სამაგიეროდ, 1960 წელს ერევანში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში უფრო ზომიერად გავანაწილე ძალები, 11,5 ქულით მე-4 ადგილი დავიკავე და პრეტენდენტთა ტურნირში თამაშის უფლებაც მოვიპოვე.
იუგოსლავიურ ბრიაჩკა ბანიაში, უძლიერესი ტურნირის მიუხედავად, შეჯიბრების დამთავრებამდე ორი ტურით ადრე გავინაღდე პირველი ადგილი. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო მე-10 ტურის შეხვედრა მილუნკა ლაზარევიჩთან. წარმატების შემთხვევაში მასპინძელი ქულებით გამითანაბრდებოდა. ბოჰემური ბუნების ლაზარევიჩს ჭადრაკში შეტევა, კომბინაციები და შეწირვები იტაცებდა.

ვახტანგ ბლაგიძე: ოლიმპიადაზე მიმავალს დედამ დამიბარა - ჩემპიონი რომ გახდები, პირჯვარი გადაიწერეო... შევასრულე!

შავი ფიგურებით ვიყავი. მალე უპირატესობას ლაზარევიჩი დაეუფლა. ყველაფერი ეს მძაფრ შეტევებში რომ არ გადაზრდილიყო, პაიკი დავთმე. მერე კუში ეტლი შევწირე. მილუნკაც არ დარჩა ვალში – ორი ფიგურა დამითმო. კუ ქიშით ავიყვანე, მხედარი კი – არა, რადგან ვნახე, რომ მეტოქე ტემპით მისწრებდა. ამიტომ სამი უწყინარი სვლა გავაკეთე მეფით. ამ დროს დარბაზში იმყოფებოდა ცნობილი საჭადრაკო თეორეტიკოსი იგორ ბონდარევსკი, რომელსაც უთქვამს, ახლა ნონამ მეფით თუ ითამაშა, კაცებში ოსტატობის კანდიდატობა ეკუთვნისო, მომდევნო სვლაზე უთქვამს, ეს მამაკაცებში ოსტატის დონეაო, ზედიზედ მესამედ მეფის სვლაზე კი ბონდარევსკის წამოუძახია, "ეს ხომ დიდოსტატური თამაშია"!

ჩემი მეფე ფიგურებს დაეხმარა და ლაზარევიჩი 33-ე სვლაზე დამნებდა. ადგილობრივები ისე მქომაგობდნენ, თითქოს მათი თანამემამულე ვყოფილიყავი. 1962 წელს მსოფლიოს ჩემპიონი რომ გავხდი, იუგოსლავიიდან დეპეშა მივიღე: "გილოცავთ გამარჯვებას! - ვრიაჩკა ბანია".

შეჯიბრებებისას ძალას და ენერგიას მმატებდა ხალხის სიყვარული და თანადგომა. იუგოსლავიაში თბილისიდანაც მირეკავდნენ შედეგების გასაგებად, ისეთებიც, ჭადრაკთან საერთო რომ არაფერი ჰქონდათ. შიშოვმა მითხრა, თბილისიდან ერთმა გულშემატკივარმა დარეკა და ნონამ ლაზარევიჩთან რა ქნაო, მკითხა. ვუთხარი, მოიგო-მეთქი, რა ანგარიშითო...

ურიგოდ გაძვრა

- მსოფლიოს ჩემპიონატის პირველ მატჩში იოლად გაიმარჯვეთ.

- დიახ, უპრობლემოდ მოვიგე - 9:2. თავიდანვე ვიცოდით, რომ პარტიების ბედი ენდშპილში გადაწყდებოდა. ბიკოვა 49 წლის გახლდათ, ფაქტობრივად, დედად მეკუთვნოდა. 21 წლის ასაკში რომ გავხდი ჩემპიონი, ეს მაშინ წარმოუდგენლად მიაჩნდათ. მოვლენებს გავუსწრებ და გეტყვით: მატჩის შემდეგ თენგიზ გიორგაძემ ინტერვიუ ჩამოართვა ბიკოვას და ჩემზეც ჰკითხა - ნონაზე რას ფიქრობთო. მართალია, ახლოს არ ვიცნობ, მაგრამ ნიჭიერი გოგო ჩანს, ტალანტია, ბევრს მიაღწევს, თუმცა ამჯერად მას არ უნდა გაემარჯვაო. რატომო, უკითხავს გიორგაძეს. მის წინ სხვები იდგნენო რიგში. თენგიზს ღიმილით უპასუხია - ქალბატონო ლიზა, გვაპატიეთ, რომ ასე მოხდა, რას იზამთ, ქართველებს რიგში დგომა არ გვიყვარს - ნონა ურიგოდ გაძვრაო.

ბოლო შეკრებაზე მწვრთნელად დავით ბრონშტეინი მყავდა მოწვეული. ზვენიგოროდის ახლოს მოჟევაში ვემზადებოდით. აკადემიკოსების დასასვენებელი ადგილი იყო. იქაურობას რომ მივადექით, ცრიდა. ჩვენი დელეგაციის ხელმძღვანელმა დარაჯს ჰკითხა, როგორი ამინდები იცისო, მასპინძელმა ალმაცერად შემოგვხედა: წვიმდა, წვიმს და მომავალშიც იწვიმებსო, - გვიპასუხა ერთგვარი გაჯავრებით.

მსოფლიოს პირველობის შემდეგ "აკადემიკოსთა ქალაქიდან" რომ მოვდიოდი, ის დარაჯი უშველებელი თაიგულით დამხვდა კარებთან და ჩემპიონობა მომილოცა. ეს, ალბათ, იმიტომ რომ ადამიანებთან ურთიერთობისას ძალიან უშუალო ვიყავი, კონტაქტების მოყვარული. ჭადრაკის დაფასთან პარტიების გარჩევას რომ მოვრჩებოდი, მერე მაგიდის ჩოგბურთს ან ბილიარდს ვთამაშობდი, ხალხში ვტრიალებდი. პირველ დღეს საბილიარდოში ჩემმა რიგმა რომ მოაღწია, ერთმა კაცმა მითხრა, თქვენ იმ მაგიდაზე უნდა ითამაშოთო. უარი ვთქვი. ეტყობა, ხათრი ვერ გამიტეხეს. რამდენიმე პარტიის მერე ყველა ცდილობდა, ჩემთან ეთამაშა.

ოთახის კუთხეში კარადა იდგა, რომელშიც აკადემიკოსების ბილიარდის სათამაშო სახელობითი ჯოხები ეწყო. ორი დღის შემდეგ ნება დამრთეს, ნებისმიერი კიი ამეღო. ჩვენს დასასვენებელ სახლში საბჭოთა კავშირის ნაკრებთან ერთად ბოტვინიკი და ფურმანი ჩამოვიდნენ. ერთ საღამოს ისინი საბილიარდოში შემოვიდნენ. წყვილებში ვითამაშეთ - მე და ბრონშტეინმა მოვუგეთ 2:1. მეორე დღეს ბოტვინიკს 8:0 ვაჯობე. მსოფლიოს ჩემპიონი მერე საბილიარდოში აღარ შემოსულა.

ერთი ფაქტიც მინდა გავიხსენო: ბიკოვას მატჩის მეთერთმეტე პარტია რომ გადაიდო, ჩვენთან თბილისის "დინამოს" ფეხბურთელები მოვიდნენ, რომლებმაც იცოდნენ ჩემი ფეხბურთისადმი სიყვარული. პარტიის დამთავრებას ვერ დაელოდნენ, რადგან მეორე დღეს ლენინგრადში "ზენიტს" უნდა შეხვედროდნენ. ის მატჩი ჩვენმა ბიჭებმა წააგეს, მაგრამ გულშემატკივრებს უკმაყოფილება არ გამოუთქვამთ, რომ გაიგეს, წინა დღეს ფეხბურთელები ჩემს ორთაბრძოლას ესწრებოდნენ: სამაგიეროდ, 1963 წლის სეზონის პირველ პაექრობაში, რომელიც თბილისში გაიმართა "ზენიტთან", ბურთი თამაშში მე შემაყვანინეს. იმ დღეს დინამოელებმა რევანში აიღეს, თანაც იმ წელიწადს ბრინჯაო დაიმსახურეს, ხოლო 1964 წელს სულაც საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა მოიპოვეს. ასე რომ, დინამოელებთან ერთად მილოცვებს მეც ვიღებდი.



ჩემს კუპეში სუფრა არ აშლილა

- მილოცვებს, როგორც ვიცი, მსოფლიოს ჩემპიონობის მოპოვების შემდეგ თვლა არ ჰქონდა.

- მოსკოვიდან მატარებლით წამოვედით. ლესელიძიდან მოყოლებული, მატარებელი ყველა სადგურზე დიდხანს ჩერდებოდა, რადგან ყველგან ზღვა ხალხი გვხვდებოდა. ჩემს კუპეში სუფრა არ აშლილა, ისე ჩამოვედით თბილისში. რკინიგზის სადგურზე ტევა არ იყო. მამაჩემმა იმ ჭეჭყვაში ცალი ფეხსაცმელი დაკარგა.

შინ დიდი სუფრა გაეშალათ, მაგრამ არაფრის თავი არ მქონდა, ისე ვიყავი დაღლილი. პირველ სადღეგრძელოს მაინც დაველოდე - მამაჩემმა მოლოცვის ნაცვლად გამაფრთხილა, ჩემპიონობა თავში არ აგივარდესო. მერე იყო ფანტასტიკური შეხვედრა ოპერის თეატში. ამის დავიწყება შეუძლებელია.

- ქალბატონო ნონა, თქვენ მსოფლიოს ჩემპიონობაზე ექვსი მატჩი ითამაშეთ, საიდანაც ხუთი მოიგეთ. მათ შორის სამჯერ ალა კუშნირს დაუპირისპირდით...

- ელიზავეტა ბიკოვას 9:2 ვაჯობე. კუშნირს კი სამიდან ორი მატჩი 1965 და 1969 წლებში ერთნაირი ანგარიშით - 8,5:4,5 მოვუგე, მესამე პაექრობა 1972 წელს კი 8,5:7,5 დამთავრდა. ერთ-ერთმა გულშემატკივარმა მაშინ მოლოცვის ნაცვლად ის მკითხა, ასეთი მინიმალური ანგარიშით რატომ მოიგეთო. რუმინელი მეგობარი მყავდა, ნიკოლაუ, ის მეუბნებოდა, პირველ ადგილს რომ გაინაღდებ, მერე მაინც დათანხმდი ყაიმებს, თავს რატომ იკლავ, ხალხს ნუ მიაჩვევ დიდი ანგარიშებით მოგებასო. რა ვქნა, ხალტურა არ მიყვარს, ქომაგებს სჯეროდათ ჩემი და იმედებს ვერ გავუცრუებდი.

- ხშირად მსმენია გულშემატკივრებისგან, კუშნირი ყოველგვარ ხრიკს მიმართავდა, რომ გაფრინდაშვილისთვის ნერვები მოეშალა და პაექრობა მოეგოო. მართალია?

- არ დაიჯეროთ, ჭორია. ჩვენ ერთმანეთს ახლოს ვიცნობდით და უდიდეს პატივს ვცემდით. ცხადია, მხოლოდ საჭადრაკო დაფასთან გვქონდა უკომპრომისო ბრძოლა. იყო ერთი საინტერესო ეპიზოდი: ბოტვინიკი, კოტოვი და გოტბელგი - სამი ცნობილი დიდოსტატი ებრძოდა მაშინდელ საბჭოთა კავშირის ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტ სეროვს. არადა, ნორმალური პიროვნება გახლდათ. შეცვლა მოუნდომეს და უნდოდათ, საამისოდ ჩემი და კუშნირის პაექრობა გაეხადათ საკამათო ორგანიზაციული თვალსაზრისით და ეჩვენებინათ, თითქოსდა, მისი უნიათობა. ეს იყო 1969 წელს. კუშნირი მეგობრობდა ბოტვინიკთან და, ეტყობა, ამ ფაქტმა იმოქმედა. ალამ მოითხოვა, რომ მატჩი მოსკოვში გაიმართოს, რადგან ჯანმრთელობის გამო ბალტიისპირეთში ვერ ვითამაშებო. ის ორთაბრძოლა ტალინში იყო დანიშნული და ყველაფერი მზად ჰქონდათ. მაშინ კუშნირს ვუთხარი: "ალა, ჩემთვის საქართველოში თამაში ორმაგად რთულია, რადგან გულშემატკივართა წნეხის გაძლება გამიჭირდება, ამიტომ ნებისმიერ ადგილას თამაში მირჩევნია. რატომ გგონია, რუსეთის რომელიმე ქალაქში ჩემზე მეტი ქომაგი გეყოლება?! უბრალოდ, ხალხი ვერ გაიგებს, მოქმედი ჩემპიონი პრეტენდენტის სურვილებს რატომ თანხმდება. გინდა, შეხვედრა სოჭში შედგეს, სიამოვნებით: მატჩის ნახევარი იქ ვითამაშოთ, ნახევარი - სოხუმში. გინდა მოსკოვი? არც ამაზე ვარ წინააღმდეგი, ოღონდ პაექრობის ნახევარი თბილისში გაიმართოს-მეთქი". რადგან განზრახვა ჩაეშალათ, იძულებული გახდნენ, მატჩის თბილისსა და მოსკოვში ჩატარებაზე დათანხმებულიყვნენ.

რა ეფეხბურთებაო
მატჩის პირველი ნახევარი საქართველოს დედაქალაქში გაიმართა. რუსთაველის თეატრში პირველი პარტია რომ წავაგე, ხალხთან შეხვედრას მოვერიდე და სათადარიგო გასასვლელით გავიპარე. სპორტკომიტეტის ხელმძღვანელობა "შემეჩეხა" - არ ინერვიულოთ-მეთქი, ვუთხარი. მეორე ხელი მოვიგე, მესამე ზავით დამთავრდა, მეოთხე პარტია კი ისევ დავთმე. ამის მერე ორი დღე დასვენება გვქონდა. მეგობრებთან ერთად ფეხბურთზე წავედი - თბილისის "დინამოს" თამაშს დავესწარი მოსკოვის "ტორბედოსთან". ვიხალისე, რადგან ჩვენებმა მოიგეს. ყურადღება არ მიმიქცევია ზურგს უკან გულშემატკივრთა ჩურჩულისთვის: "მსოფლიოს ჩემპიონობისთვის შეხვედრას აგებს და რა ეფეხბურთებაო". მეორე დღეს "რუსთაველის" კინოთეატრში კინოკომედიას ვუყურე. გაჭორვას იქაც ვერ ავცდი. ორდღიანი განტვირთვის შემდეგ კუშნირს ჯერ შავებით მოვუგე პარტია, მერე - თეთრებით და ქულით დავწინაურდი. მოსკოვში მატჩის მეორე ნახევარი ისე ჩავამთავრე, პარტიაც არ დამითმია. საბოლოოდ 8.5:4.5 გავიმარჯვე და მესამედ მოვიპოვე დაფნის გვირგვინი.

კუშნირი დარწმუნდა, რომ ჩემთვის ნებისმიერ ქალაქში თამაში, მართლაც, სირთულეს არ წარმოადგენდა, ამიტომ მესამე შეხვედრის ადგილის პრობლემა ორივემ ხუთ წუთში მოვაგვარეთ, ისე რომ გარეშე არავინ ჩარეულა. საგულისხმოა, რომ მოსკოვში პაექრობის დამთავრების შემდეგ კუშნირმა პირველმა მომილოცა ჩემპიონობა და მითხრა - ნონა, ნუ გგონია, ასე იოლად დაგნებდები, ჩვენ მესამედაც შევხვდებითო. მე მზად ვარ-მეთქი, ვუპასუხე. ალამ მართლაც შეასრულა პირობა.

- თქვენ მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადა თერთმეტჯერ მოიგეთ...

- მქონდა ასეთი ბედნიერება. განსაკუთრებით ის არის მნიშვნელოვანი, რომ ორჯერ საკავშირო ნაკრებში ქართველებთან ერთად მოვიპოვე ოქროს მედალი: პირველად მალტაში 1980 წელს, ორი წლის შემდეგ კი ლუცერნში. მაშინ ჩემთან ერთად იყვნენ გუნდში მაია ჩიბურდანიძე, ნანა ალექსანდრია და ნანა იოსელიანი. 1992 წელს მანილაში დამოუკიდებელი საქართველოს სახელით მოვიგეთ მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადა - ეს ჩემთვის დიდი პატივი იყო.

- ვაჟთა ტურნირებშიც ხშირად თამაშობდით წარმატებით.

- ბავშვობისას ძმებსა და მეზობლის ბიჭებთან ერთად ტყავის ბურთს დავდევდი. ერთხელ, როცა კარში ვიდექი, თერთმეტმეტრიანი დაინიშნა. ბიჭებმა ჩემი შეცვლა მოინდომეს. მაგრამ მეტოქეებმაც და მეც უარი ვთქვით. სწორედ ბიჭებთან თამაშისას ვცდილობდი, არაფერი დამეთმო მათთვის, მაშინ განვითარდა და გაძლიერდა ჩემში მძაფრი თავმოყვარეობა, ის ქალური სიამაყე, რომელიც მაიძულებდა, მამაკათა ტურნირებშიც მეთამაშა და განსაკუთრებულ სიამოვნებას ვგრძნობდი, როცა ძლიერი სქესის წარმომადგენლებს ვუგებდი.

- ქალბატონო ნონა, ისეთ პიროვნებას, როგორიც თქვენ ბრძანდებით, რა მოგცათ ჭადრაკმა?

- ჭადრაკმა შექმნა ნონა გაფრინდაშვილი. ჩემი უდიდესი ჯილდო და დოვლათი ხალხის სიყვარულია. ქომაგებისთვის ვთამაშობდი და ისინიც ყოველთვის სიყვარულით მპასუხობდნენ, და არა მარტო საქართველოში. ერთ ეპიზოდს გავიხსენებ: ბელგრადში საერთაშორისო ტურნირზე ქართველებიც მიგვიწვიეს. დასვენების დღეს ქალაქის ქუჩებში გავისეირნეთ, მაღაზიებში სუვენირებიც შევიძინეთ, მერე გოგოებს შევთავაზე, ბელგრადის ცენტრში ერთ-ერთი პატარა სასტუმროს მყუდრო რესტორანში წავიხემსოთ და ყავა დავლიოთ-მეთქი. უწინ ტურნირებისას ამ სასტუმროში რამდენჯერმე მიცხოვრია. წამოსვლა რომ დავაპირეთ და ანგარიში მოვითხოვე, ოფიციანტმა რესტორნის მეორე კუთხეში სტუმრებთან ერთად მჯდარი სასტუმროს მეპატრონეზე მიმითითა - დღეს თქვენ მისი სტუმრები ბრძანდებითო. უდიდესი სიამაყე ვიგრძენი.

[VIDEO] მანუჩარ კვირკველია: ოლიმპიადის წინ ინგამ მითხრა - 13 აგვისტოსაა ფინალი, შენთვის 13 ბედნიერია, იმიტომ, რომ...

საქართველოზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია - 1961 წლიდან, რაც ვრიაჩკა ბანიას საზონათშორისო ტურნირი მოვიგე, ჩემი ერის სიყვარული და პატივისცემა არ მომკლებია. ამის დავიწყება შეუძლებელია. ყველაზე დიდი ჯილდო და დოვლათი ხომ ხალხის სიყვარულია... მეც ვცდილობ, ეს ტვირთი ღირსეულად ვატარო... მთელი ცხოვრება საქართველოს სამსახურში ვიყავი და ბოლო ამოსუნთქვამდე მის სადარაჯოზე დავრჩები!..

ექვსი ათეული წელიწადია, ხუთგზის მსოფლიოს ჩემპიონი სხვადასხვა თაობის კერპია შინ თუ გარეთ. 75 წლის იუბილეზე სახელოვან დიდოსტატს ჭადრაკის სასახლის წინ ვარსკვლავი რომ გაუხსნეს (ესეც პირველი შემთხვევაა ქართული ჭადრაკის ისტორიაში), ფიდეს მაშინდელმა პრეზიდენტმა კირსან ილუმჟინოვმა მითხრა: "ნონა გაფრინდაშვილი არა მარტო მსოფლიოს ქალთა ჭადრაკის, არამედ საქართველოს სინონიმიცაა. იგი ნებისმიერ ქვეყანაში სასურველი სტუმარია. ქალბატონი ნონა ახსოვთ და პატივს სცემენ ყალმუხეთშიც. ელისტაში ყოველი სტუმრობისას იგი ახლომდებარე სოფლებს ეწვეოდა, ესაუბრებოდა ადგილობრივ მოსახლეობას, ახალგაზრდებთან ერთდროული თამაშის სეანსებს მართავდა. მოზარდები ცდილობენ, ნონას მიბაძონ. დიდი მადლობა საქართველოს, რომელმაც ასეთი პიროვნება შვა და აღზარდა".

"მოჭადრაკე ვაჟთა შორის დღესაც დავობენ, ვინ არის პირველი - ალიოხინი, ფიშერი თუ კასპაროვი? ქალთა შორის კი ნონა უკონკურენტოა, ის საუკეთესოა, ამიტომაც დაწესდა 1997 წელს მისი სახელობის თასი, რომელიც საჭადრაკო ოლიმპიადებზე ვაჟთა და ქალთა შორის საუკეთესო ჯამური შედეგის მქონე ქვეყანას გადაეცემა", - დასძინა "სოკარის პრეზიდენტმა მაჰირ მამედოვმა.

ხალხის უდიდესი სიყვარულის დასტურია ისიც, რომ გაზეთ "ლელოს" გამოკითხვით, ბოლო 80 წლის განმავლობაში საქართველოს საუკეთესო სპორტსმენ ქალად ქომაგებმა ნონა გაფრინდაშვილი დაასახელეს.

5118
მკითხველის კომენტარები / 1 /
maia
0
ლეგენდა.
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;