ლეგენდის შემოქმედი გურამ აბაშიძე: როგორ სძლია სამმა ქართველმა ხუთ ლატვიელს

მსოფლიო სპორტის ისტორიაში მრავლად მოიძებნება მოვლენები, თანამედროვეთათვისაც თითქმის დაუჯერებელი, ზღაპრად რომ მისვლიათ მომავალ თაობებს, მაგრამ ის, რაც 1959 წლის 10 აგვისტოს მოხდა ლუჟნიკების მცირე სასპორტო სარბიელზე, რეალობის საზღვრებს სცილდება და ფანტასტიკის სფეროში იკარგება.

აი, რას წერდა 59 წლის წინათ გაზეთი "ლელო": "ეს იყო ფანტასტიკური მატჩი, რომელსაც ვერ დაივიწყებს მაყურებელი. ყოველ შემთხვევაში, კალათბურთის ისტორიას მსგავსი რამ არ ახსოვს... - ცნობილი სპორტული მიმომხილველი იური ოზეროვი ამბობს: ყოველთვის არაჩვეულებრივი უნდა გააკეთონ თბილისელებმა. მინახავს, ოთხი კალათბურთელი გამკლავებოდეს ხუთს, მაგრამ სამის მიერ მოგებული მატჩი ხუთის წინააღმდეგ და ისიც ასეთ ბრძოლაში, გაუგონარია... ასეთი პროპორცია კალათბურთში იგივეა, რაც ერთი სამის წინააღმდეგ კრივში"...

სპორტის სტაჟიანი ქართველი გულშემატკივრების თვალწინ, ალბათ, უმალ გაიელვებს ამ მატჩის პერიპეტიები. ახალგაზრდებისთვის კი ვიტყვი: 1959 წელს საბჭოთა კავშირის ხალხთა მეორე სპარტაკიადაზე საქართველოს კალათბურთელთა ნაკრები ლატვიის ეროვნულ გუნდს დაუპირისპირდა. მატჩში ჯერ ბალტიისპირელები დაწინაურდნენ, შემდეგ - ქართველები. ძირითადი დრო რომ ამოიწურა, ტაბლოზე ტოლი რიცხვები ენთო - 64:64. გამარჯვებული ვერც პირველმა (72:72) და მეორე (80:80) დამატებითმა წუთებმა გამოავლინა. მესამე დამატებით ხუთწუთიანი მონაკვეთის დასაწყისშივე ვლადიმერ უგრეხელიძემ მე-5 პერსონალური საჯარიმო მიიღო და მოედანზე ოთხი ქართველი (გურამ აბაშიძე, ლევან მოსეშვილი, თამაზ კაკაურიძე და ვლადიმერ ალთაბაევი) დარჩა ხუთი ლატვიელის წინააღმდეგ.

ამის მიუხედავად, ჩვენებმა შეძლეს ჯერ ანგარიშის გათანაბრება და მერე დაწინაურება - 88:84. თამაშის დამთავრებამდე წუთზე მეტი იყო დარჩენილი, იანის კრუმინშმა ორ ქულამდე რომ შეამცირა ანგარიშში სხვაობა. მალევე მან და მოსეშვილმაც 5-5 საჯარიმოს გამო მოედანი დატოვეს. ლატვიელებმა სათადარიგო მოთამაშე შემოიყვანეს, ქართველთა რეზერვი ამოიწურა. თანაც აბაშიძე, კაკაურიძე და ალთაბაევი 4-4 საჯარიმოთი დარჩნენ სარბიელზე. ყოველივეს მიუხედავად, ჩვენმა სამეულმა დარჩენილ დროში ანგარიშის შენარჩუნება შეძლო და საქართველოს ნაკრები ნახევარფინალში გავიდა.

ამ წარმატებაში დიდი წვლილი მიუძღვის გურამ აბაშიძეს, რომელიც იმ წელიწადს შესანიშნავ სპორტულ ფორმაში იყო. საკავშირო ჩემპიონატის მორიგ ტურში ლენინგრადელებთან მოგების შემდეგ მატჩის საუკეთესო მოთამაშე აბაშიძე გულშემატკივრებმა მოედნიდან ხელში აყვანილი გამოიყვანეს. იმავე წელს საკავშირო ნაკრებშიც მიიწვიეს და მსოფლიოს ჩემპიონატზე ჩილეში გაემგზავრა და სხვა ცნობილი კალათბურთლების მხარდამხარ იბრძოდა საპრიზო ადგილებისთვის. საბჭოთა გუნდმა პირველი ეტაპი წარმატებით გადალახა, მეორეში თვით ამერიკელებსაც აჯობა და ბოლო მატჩში წაგების შემთხვევაშიც კი ჩემპიონობას მოიპოვებდა, მაგრამ საკავშირო ნაკრების ხელმძღვანელებმა, ზემდგომი ორგანოებიდან მიღებული დირექტივის შესაბამისად, ჩანკაიშის ტაივანთან თამაშზე უარი თქვეს. კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაციამ საბჭოელებს დისკვალიფიკაცია მისცა. გურამ მინაშვილისა და გურამ აბაშიძის ოქროს მედლები პოლიტიკურ ინტრიგას შეეწირა...

    [ლეგენდების კვალდაკვალ] როგორ წაართვა საბჭოთა მთავრობამ გურამ მინაშვილს მსოფლიოს ჩემპიონის ოქროს მედალი

- 1955 წელს საქართველოს ნაკრებმა სხვა რესპუბლიკებთან, მოსკოვისა და ლენინგრადის გუნდებთან ერთად სტალინგრადში საბჭოთა კავშირის პირველობაზე იასპარეზა. – იხსენებს განვლილ წლებს ბატონი გურამი. - მესამე ადგილზე გავედით. მაშინ საბჭოთა გუნდის მთავარმა მწვრთნელმა ტრავინმა მე და მინაშვილი ნაკრებში მიგვიწვია. ევროპის ჩემპიონატისთვის ვემზადებოდით, მაგრამ ბუდაპეშტში ვერ გავემგზავრე, რადგან იმ წელიწადს სკოლას ვამთავრებდი და შეჯიბრებაზე არ გამიშვეს. სამაგიეროდ, ცოტა მოგვიანებით ვარშავაში ახალგაზრდების მსოფლიო ფესტივალზე მოვხვდი და პირველი ადგილი დავიკავე. მეორედ ნაკრებში 1958 წელს მიხმეს, თუმცა მაირანოს თასის გათამაშებაზე არ წამიყვანეს, რადგან გუნდი უკვე დაკომპლექტებული იყო. მაშინ გურამ მინაშვილმა გამოიჩინა თავი - სპეციალური პრიზი დაიმსახურა, ნაკრებმა კი ყველას აჯობა. სტეპან სპანდარიანმა იმ გუნდში ჩამრთო, 1959 წელს იანვარში ჩილეს მსოფლიოს ჩემპიონატზე რომ იასპარეზა.

მაშინ ნაკრებში თამაშობდნენ კალათბურთის დიდოსტატები - მინაშვილი, ვალდმანისი, კრუმინში, ზუბკოვი, სემიონოვი, ბოჩკარიოვი, ტორბანი, ოზეროვი, კუტუზოვი, მუიჟნიეკსი და კორნეევი. მართალია, ქვეჯგუფში არცთუ ისე ძლიერ კანადასთან დავმარცხდით, მაგრამ მომდევნო ეტაპზე მაინც გავედით. იქ ზედიზედ ვძლიეთ პუერტორიკოელებს, ბულგარელებს, მასპინძლებს, ბრაზილიელებს, თვით ამერიკელებსაც და, ფაქტობრივად, ჩემპიონობისთვის ერთი ფორმალური მატჩი გვრჩებოდა ტაივანელებთან, რომლის დამარცხებაც არ გაგვიჭირდებოდა, მაგრამ საქმეში პოლიტიკა ჩაერია: მოსკოვიდან სასწრაფო ბრძანება მივიღეთ - ჩან კაიშის ქვეყნის წარმომადგენლებთან პროტესტის ნიშნად არ გვეთამაშა.

რა უნდა გვექნა, ასეც მოვიქეცით. კალათბურთის საერთაშორისო ფედერაციმ დისკვალიფიკაცია მოგვცა და ბოლო ადგილზე გავედით. ჩემპიონობა კი ბრაზილიელებმა მოიპოვეს, რომლებსაც იმ ტურნირზე ორჯერ ვძლიეთ და ორჯერვე მინაშვილის დამსახურებით. მოსკოვში დაბრუნებულებს საკავშირო სპორტკომიტეტის ხელმძღვანელობამ ჩემპიონის ოქროს მედლები დაგვირიგა, რომლებზეც 1959 წელია ამოტვიფრული, მაგრამ ამას რაღა ფასი აქვს, თუკი მსოფლიოში ჩემპიონად არავინ მიგიჩნევს. მაშინდელი პოლიტიკა დღეს არავის ახსოვს, ისტორიას, სამწუხაროდ, მხოლოდ სტატისტიკა შემორჩა".

ყველაფერი კი მძლეოსნობით დაიწყო. თბილისის მე-11 ვაჟთა სკოლის ტანმაღალ მოსწავლეს სიმაღლეზე ხტომაში ცნობილი მწვრთნელი გაბრიელ ათანელაშვილი ავარჯიშებდა. საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში ალმა-ატაში მოსწავლეთა საკავშირო სპარტაკიადაზე უნდა წასულიყო. ერთ დღეს ვარჯიშიდან შინ რომ ბრუნდებოდა, მშობლიურ სკოლასთან გამოიარა. მეთერთმეტესკოლელი კალათბურთელები რაიონის პირველობაზე მე-12 სკოლის გუნდს უნდა შეხვედროდნენ. მოთამაშე აკლდათ და გურამ აბაშიძეს უხმეს.

- სხვა დროსაც მითამაშია კალათბურთი სასკოლო პირველობისას, - გაიხსენა ყმაწვილობის პერიოდი ვეტერანმა სპორტსმენმა. - ეტყობა, ცუდად არ გავრჯილვარ, რადგან მეორე საღამოს "შრომითი რეზერვების" მთავარი მწვრთნელი ალექსანდრე ხუციშვილი, გუნდის წევრები - როლანდ ხომერიკი და თენგიზ ასიტაშვილი შინ მეწვივნენ და ჩემი გადაბირებაც მოახერხეს. ეს იყო 1951 წელს.

- თბილისის "დინამოში" როგორ მოხვდით?

- "შრომითი რეზერვების" შემადგენლობაში რამდენიმე ტურნირში წარმატებით ვითამაშე. ეტყობა, სახელოვანმა მწვრთნელმა გიორგი ავალიშვილმა დამადგა თვალი - 1952 წელს თბილისის "დინამოში" მიმიწვა, რომლის შემადგენლობაში ქართული კალათბურთის კორიფეები - ოთარ ქორქია, ნოდარ ჯორჯიკია, ალექსანდრე კილაძე, ლევან ინწკირველი, ვაჟა ჟღენტი, ჯუმბერ ნიჟარაძე, გურამ მინაშვილი, ვაჟა გვანცელაძე და სხვა ცნობილი ოსტატები თამაშობდნენ...

ერთი საინტერესო ეპიზოდი: კალათბურთელ ვაჟთა 1953 წლის საკავშირო ჩემპიონატს თბილისმა უმასპინძლა. შეხვედრები ვერის ბაღის ღია საკალათბურთო მოედანზე გაიმართა. დინამოელებმა ქომაგების აქტიური მხარდაჭერით ყველა ორთაბრძოლა მოიგეს და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდნენ. მოსკოველებთან მატჩის შემდეგ სახელოვანი მწვრთნელი შალვა დიასამიძე შეგირდებს მიუახლოვდა და წარმატება მიულოცა. განსაკუთრებით ერთ-ერთი გამოარჩია - ყოჩაღ, გურამ, შენ დღეს მოედანზე აპოლონივით იდექიო, უთხრა. იმ დღიდან თანაგუნდელებმა სიყვარულით "აპალონა" შეარქვეს და დღემდე შემორჩა ეს მეტსახელი საბჭოთა კავშირის ორგზის ჩემპიონსა და სოციალისტური ქვეყნების დინამიადების ხუთგზის გამარჯვებულ გურამ აბაშიძეს.

- თქვენ ორჯერ მოიპოვეთ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა...

- დიახ, 1953 წელს თბილისში ყველა მატჩი მოვიგეთ და ოქროს მედლები დავიმსახურეთ. მომდევნო წელს ჯერ ლვოვში მოვიგეთ სპორტსაზოგადოება "დინამოს" საკავშირო პირველობა, შემდეგ კიევში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატზე ვაჯობეთ ყველას. როგორც ჩემპიონები, ამხანაგური მატჩების გასამართავად ეგვიპტე-ლიბან-სირიაში გავემგზავრეთ. განსაკუთრებით ეგვიპტელებს ჰყავდათ ძლიერი გუნდები. 1949 წელს ხომ ამ ქვეყნის ნაკრებმა ევროპის ჩემპიონატი მოიგო. მის შემადგენლობაში ჯერ კიდევ თამაშობდა კალათბურთის ცნობილი ვარსკვლავი მონტასერი. ამის მიუხედავად, მასპინძლებს ხუთივე შეხვედრაში ვძლიეთ. ალექსანდრიასა და კაიროში მეორე ნაკრები, შესაბამისად, 62:34 და 57:37 დავამარცხეთ, პირველ ნაკრებს კი 67:47, 59:43 და 63:51 ვაჯობეთ. მახსოვს, ჯორჯიკიამ მონტასერს ხელი არ გაანძრევინა.

- მრავალ მატჩში გამოგიჩენიათ თავი. განსაკუთრებით რომელი ორთაბრძოლები დაგამახსოვრდათ?

- უპირველესად, ცხადია, 1959 წლის მატჩი ლატვიასთან. სამმა კაცმა როგორ მოვუგეთ ბალტიისპირელთა ვარსკვლავებით დახუნძლულ გუნდს, დღესაც მიკვირს. ტრაბახში ნუ ჩამითვლით და, ეს ფანტასტიკის სფეროდანაა. ასევე, დაუვიწყარია ჩემთვის 1955 წლის საერთაშორისო ამხანაგური მატჩები ჩეხოსლოვაკიის ნაკრებთან. იმ წელიწადს ვოლგოგრადში საკავშირო პირველობის ბრინჯაოს მედლები მოვიპოვეთ. ჩემპიონობის დაკარგვით მაინცდამაინც კარგ ხასიათზე არ ვიყავით. ამ დროს მოსკოვიდან შეგვატყობინეს, რომ ჩეხოსლოვაკიის ნაკრებს, რომელმაც საბჭოეთის დედაქალაქსა და ლენინგრადში საკავშირო ნაკრებს ზედიზედ ორჯერ სძლია, თქვენთან შეხვედრა სურსო. პაექრობისთვის მონდომებით მოვემზადეთ. მატჩებზე დასასწრებად კალათბურთის საკავშირო ფედერაციის ხელმძღვანელობაც გვეწვია. სტუმრები ორივე ორთაბრძოლაში დავჯაბნეთ, შესაბამისად, 59:53 და 74:55;

- თქვენ ნაადრევად ჩამოშორდით აქტიურ სპორტს...

- დიახ, 1959 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის შემდეგ კალათბურთს თავი დავანებე, მაგრამ 1960 წლის დასაწყისში, ოთარ ქორქიას თხოვნით, ისევ დავბრუნდი "დინამოში". ფაქტობრივად, მთელი წელიწადი ვითამაშე. ევროპის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში ვიასპარეზეთ, როგორც საკავშირო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორებმა. ორ-ორი მატჩი მოვუგეთ რუმინეთის კკა-ს, მსგავსი ტურნირების ორგზის ფინალისტ სოფიის "აკადემიკსა" და ვარშავის "პოლონიას". გადამწყვეტი პაექრობა კი "ვერცხლის კალათის" მფლობელ რიგის არმიელებთან დავთმეთ და მე-2 ადგილს დავსჯერდით. სამაგიეროდ, ორი წლის შემდეგ თბილისის "დინამოს" ვარსკვლავების თაობამ ჟენევაში მადრიდის "რეალი" დამარცხა და ევროპის ჩემპიონთა თასი მოიგო. იმ გუნდში მე არ მითამაშია, რადგან 1960 წლის მიწურულს დიდი სპორტიდან წავედი...
გურამ აბაშიძე წლების განმავლობაში სხვადასხვა ორგანიზაციაში მუშაობდა და იქაც გამორჩეული იყო.
დღეს... დღეს კი სახელოვან კალათბურთელს დაბადებიდან 85 წელი შეუსრულდა.

იუბილეს გილოცავთ, ბატონო გურამ!

1581
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები