ლერი ხაბელოვი: ფლაგშტოკზე რუსეთის დროშაა, თუ არ შეცვლით კვარცხლბეკზე არ ავალ! [VIDEO]

ის იყო, ბოლო ორთაბრძოლაც დასრულდა და მედალოსნებს დასაჯილდოებლად უხმეს. კვარცხლბეკზე ამსვლელები კი აგვიანებდნენ. შეშფოთდნენ ორგანიზატორები. ყველაფერი წამებშია გათვლილი, ფალავნები კი პოდიუმზე არ ჩანან.

- რა ხდება? - იკითხა ერთ-ერთმა მაღალჩინოსანმა.

- მე საქართველოდან ვარ, ფლაგშტოკზე კი რუსული დროშა ჰკიდია. თუ არ შეცვლით, დასაჯილდოებლად არ გავალ, - ისე მტკიცედ თქვა ბრგე ვაჟკაცმა, რომ აშკარა იყო, პირობას თუ არ შეუსრულებდნენ, იგი სიტყვას არ გადათქვამდა.
რამდენიმე წუთში ყველაზე მაღლა საქართველოს სამფეროვანი დროშა მიფრიალებდა. ის ფალავანი კი ლერი ხაბელოვი გახლდათ.

ვანო ნიკოლაძისა და ლადო მესტვირიშვილის აღზრდილმა თბილისელმა ჭაბუკმა, რომელიც ბარსელონის ოლიმპიურ თამაშებზე ოთხ-ოთხგზის მსოფლიოს (1985, 1987, 1990, 1991) და ევროპის (1985, 1987, 1988, 1992) ჩემპიონის, სეულის ოლიმპიადისა ვერცხლისა და მსოფლიოს თასის მფლობელის (1991), საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადასა (1986) და საკავშირო ჩემპიონატების სამგზის (1985, 1987, 1988) გამარჯვებულის ტიტულით ჩავიდა, ზედიზედ დაამარცხა თურქი ალი ქაიალი (2:0), სამხრეთაფრიკელი იოჰანეს პერმანუს როუსკი (8:1), ბულგარელი მიროსლავ მაკავეევი, უნგრელი განდორ კიში (6:0), პოლონელი ანჯეი რადომსკი (5:0), გერმანელი ჰეიკო ბალცი (2:1) და ოლიმპიური ოქროს მედალი დაიმსახურა.

[ლეგენდების კვალდაკვალ] დავით ყიფიანისა და ზიკოს სპექტაკლი... [VIDEO]

ყველაფერი კი 1974 წელს დაიწყო. 12 წლის ავჭალელი ყმაწვილი, რომელიც მშობლების სურვილით მუსიკაზე დადიოდა და ჩასაბერ ინსტრუმენტებზე უკრავდა, ბიჭებმა ერთ დღეს საჭიდაო დარბაზში წაიყვანეს. მოეწონა თანატოლების მიერ ხალიჩაზე დანთებული ცეცხლი, ელვისებური ფანდები. თავადაც მოუნდა, მოჭიდავე გამხდარიყო. მეორე დღეს დამალული ფორმით დარბაზს ეწვია.

- წელიწადიც არ მქონდა ნავარჯიშები, თბილისის მოსწავლეთა პირველობაზე მეორე ადგილი რომ დავიკავე. ის ერთი შეხვედრა შემთხვევით წავაგე. მაშინ ვთქვი, ასეთ ბავშვურ შეცდომას აღარ დავუშვებ-მეთქი, მაგრამ პირობა სამჯერ დავარღვიე.

- პირველად 1985 წელს...

- დიახ, ერევანში, საბჭოთა კავშირისა და ამერიკის თავისუფალი სტილით მოჭიდავეთა ამხანაგური შეხვედრისას. მაშინ უკვე ჭაბუკებსა და ახალგაზრდებში მსოფლიოს ჩემპიონი ვიყავი, გამოცდილებაც მქონდა. ოკეანისგაღმელ სევერინს შევხვდი, რომელსაც ჭიდაობაში არც მანამდე და არც იმ შეჯიბრების შემდეგ მნიშვნელოვანი არაფერი გაუკეთებია, მხოლოდ წესების გარეშე ორთაბრძოლაში გახდა ორჯერ მსოფლიოს ჩემპიონი. ჰოდა, ამ სევერინს ზედიზედ შვიდი ქულა ავართვი და საქმე მომთავრებულად მივიჩნიე. სწორედ მაშინ დამიცდა ფეხი - მეტოქე გააქტიურდა და 8:7 მომიგო. დაუდევრობისთვის ნაკრების მწვრთნელები გამიბრაზდნენ - ეს უნდა იყოს საბჭოთა გუნდის წევრობის კანდიდატიო?! თბილისში დაბრუნებული ისეთი გულგატეხილი ვიყავი, ჭიდაობისთვის თავის დანებება მინდოდა. მამასთან თავი ვიმართლე - შემთხვევით წავაგე-მეთქი. თუ ასეა, თბილისის ტურნირზე დაამტკიცეო შენი ძალა, - შემაგულიანა. დრო ცოტა იყო დარჩენილი, მაგრამ მწვრთნელებთან - ვანო ნიკოლაძესა და ლადო მესტვირიშვილთან დღე და ღამეს ვასწორებდი.

- და თბილისის საერთაშორისო ტურნირიც ტრიუმფით ჩაამთავრეთ.

- დიახ, პირველ წრეში სახელოვან ფალავან ასლან ხადარცევს ვძლიე, მერე კიდევ ოთხ ძლიერ მოჭიდავეს ვაჯობე, ფინალში კი პიოტრ ნანიევი დავამარცხე. ტურნირზე გამარჯვებამ საკავშირო ნაკრებისკენ გამიხსნა გზა...
გერმანელთა ხრიკები

იოლი არ ყოფილა ლერი ხაბელოვისთვის პირველი ნაბიჯები საერთაშორისო სარბიელისკენ, რადგან მაშინ 100 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ერთმანეთს ეცილებოდნენ საბჭოთა საჭიდაო სკოლის კორიფეები - ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი ილია მატე, ტიტულოვანი ფალავნები - პიოტრ ნანიევი, ასლანბეკ ბისულთანოვი, ასლან ხადარცევი და სხვები, რომლებიც თბილისელ ჭაბუკზე უფროსებიც იყვნენ და გამოცდილებიც. ხაბელოვს სწორედ მათთან ჭიდილში უნდა დაემტკიცებინა საკუთარი ამბიციების საფუძვლიანობა და გზა გაეკვლია ნაკრებისკენ იქ ადგილის დასაბევებლად.

თბილისის საერთაშორისო ტურნირზე მიღწეული წარმატების შემდეგ საკავშირო ნაკრების მწვრთნელებმა ლერი ხაბელოვი უყოყმანოდ წაიყვანეს ევროპის ჩემპიონატზე, რომელსაც ლაიპციგმა უმასპინძლა.

- თბილისის ტურნირში ისეთ მეტოქეებს ვძლიე, რომ გერმანიაში ჩემპიონობის ამბიციებით ჩავედი, - ამბობს ბატონი ლერი. - 100 კილოში ორთაბრძოლები 8 მაისს, ხოლო მძიმეში პაექრობები მეორე დღეს უნდა გამართულიყო. რადგანაც დათო გობეჯიშვილი უცილობელი ფავორიტი იყო, ასპარეზობის ორგანიზატორებმა გადაწყვიტეს, მძიმეწონოსანთა შეხვედრები 8 მაისს გაემართათ, 9-ში ფაშისტურ გერმანიაზე გამარჯვების დღეს კი თავად უნდოდათ წარმატება ეზეიმათ - დარწმუნებული იყვნენ, რომ მათს კერპ უვე ნოიპერტს ვერავინ აჯობებდა. რვაში გობეჯიშვილი მართლაც შეუდარებელი გახლდათ და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა, მეორე დღეს კი ჩემი ჯერი დადგა...

ცხადია, საბჭოთა ნაკრების მესვეურებმაც კარგად იცოდნენ, თუ რას ნიშნავდა მასპინძელთა ხრიკები, ამიტომ ლერი ხაბელოვს აგრძნობინეს - მომავალ შეჯიბრებებში მონაწილეობა თუ გინდა, ევროპის ჩემპიონატი უნდა მოიგოო. იქ, "ზემოთ", საერთაშორისო სარბიელის ვერცხლი არ აკმაყოფილებდათ (ასეთი იყო მაშინდელი პოლიტიკა: საბჭოთაა, ე.ი. საუკეთესო უნდა იყოს). დებიუტანტმა იმედები გაუმართლა მწვრთნელებს.

[ლეგენდების კვალდაკვალ] დავით კვაჭაძე: ღარიბი ოჯახიდან ვიყავი, ორთაჭალაში მკერავთა უბნის ერთ პატარა ოთახში მარტოხელა დედა სამ ძმას გვზრდიდა

აი, რას წერს 1985 წლის გაზეთი "სოვეტსკი სპორტი": იმ დღეს ლაიპციგში თავისუფალი სტილით მოჭიდავეთა ევროპის ჩემპიონატის ბოლო ოქროს მედლის ბედი წყდებოდა. ხალიჩაზე ერთმანეთის პირისპირ იდგნენ ახალგაზრდა ლერი ხაბელოვი და ტიტულოვანი გერმანელი უვე ნოიპერტი. საბჭოთა სპორტსმენი თავიდანვე დაჯერებულად აგროვებდა ქულებს. მერე სიტუაცია შეიცვალა - მასპინძელი გააქტიურდა, მშვილდივით მოღუნა მეტოქე, მარწუხებში მოიქცია და სადაცაა, ბეჭებზე უნდა დაეცა. საბჭოთა ნაკრების მთავარი მწვრთნელი ივან იარიგინი, რომელსაც სახეზე იშვიათად შეატყობ აღელვებას, შეშფოთდა და ემოციებს ვერ იოკებდა. უცებ სასწაული მოხდა: ხაბელოვმა არაადამიანური ძალა მოიკრიბა, თოვლჩამობერტყილ ნაძვის შტოსავით წელში გაიმართა და ნოიპერტი ხალიჩაზე დაანარცხა. ელვისებური ფანდის მხილველმა დარბაზმა იხუვლა. ჩემპიონმა სარბიელი მშვიდად დატოვა. ხალიჩიდან რომ გადმოვიდა, იარიგინს ჩაულაპარაკა - მგონი, ნეკნი გამიტყდაო. მართლაც, მეტოქეს შებოჭვისას ხაბელოვისთვის ორი ნეკნი ჩაემტვრია.

- 1985 წელს თქვენ მსოფლიოს ჩემპიონატიც მოიგეთ. რეაბილიტაცია როგორ მოასწარით?

- ორი თვე არ მივარჯიშია. ტრავმა მოვიშუშე თუ არა, წვრთნა განვაგრძე. მსოფლიომდე საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი უნდა მომეგო. ეს შეჯიბრება იაკუტიაში გაიმართა. თავისუფალი ჭიდაობა იქ ძალიან უყვართ, ამიტომ ორთაბრძოლები ფეხბურთის სტადიონზე გაიმართა. 35ათასამდე გულშემატკივარი დაესწრო. დილით თბილოდა, დღის მეორე ნახევარში, ორთაბრძოლების განახლებამდე, ხვავრიელად მოთოვა, ტემპერატურა მინუს ერთ გრადუსამდე დაეცა. პაექრობების დაწყებამდე პატარა ოთახებში ვიყავით გამომწყვდეული. ყველა მეტოქეს ვძლიე, მათ შორის ფინალში ასლან ხადარცევს მოვუგე. მერე ბუდაპეშტში მსოფლიოს ჩემპიონატის კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ასვლა არ გამჭირვებია.

მწვრთნელებმა თქვეს, უპერსპექტივოაო

- ამგვარი ტრიუმფის შემდეგ 1986 წელს ნაკრებს მიღმა რატომ აღმოჩნდით?

- როგორც იცით, მაშინ ნაკრებში მოსახვედრად მძაფრი კონკურენცია იყო. გუნდში მეექვსე ნომერიც რომ დაეყენებინათ, ნებისმიერი საერთაშორისო ტურნირის მოგება შეეძლო. 1986 წელს თბილისის საერთაშორისო ტურნირზე გამარჯვების შემდეგ ევროპის ჩემპიონატის ნაცვლად ამერიკაში წამიყვანეს მსოფლიოს თასის გუნდურ გათამაშებაზე. ასპარეზობის წინა დღეს ჩავედით შეჯიბრების ადგილას და აკლიმატიზაციის გაუვლელად ჩავებით ტურნირში. სუსტი მეტოქე შემხვდა და თავიდან რამდენიმე ქულა ავიღე. მერე, სევერინთან პაექრობისა არ იყოს, მოვდუნდი და დავმარცხდი. ნაკრების მწვრთნელებმა თქვეს, უპერსპექტივოაო. რატომღაც მგონია, გაეხარდათ კიდეც ჩემი წაგება. ნაკრების მთავარი მწვრთნელის - ივან იარიგინის რჩეული შეგირდი იყო ასლან ხადარცევი, რომელიც მაშინ სარბიელზე უზბეკეთის სახელით ჭიდაობდა. არადა, 1986 წლის ევროპის ჩემპიონატის ფინალი მან ბულგარელ იანჩევთან დათმო. მე კი 21 წლისამ მსოფლიოს ჩემპიონატი მოვიგე. მანამდე ჩემს წონაში ასე ახალგაზრდას ეს ტიტული არავის მოუპოვებია. ასეთ სპორტსმენს უპერსპექტივო მიწოდეს. ამან გამაღიზიანა და დამატებითი სტიმულიც მომცა, რომ ნაკრების მესვეურებისთვის ჩემი ამბიციები დამემტკიცებინა. მსოფლიოს ჩემპიონატზე წამსვლელის ვინაობა ორჯონიკიძეში უნდა გარკვეულიყო საკავშირო პირველობაზე. მე და ხადარცევმა ფინალამდე უპრობლემოდ გავიკვლიეთ გზა. გადამწყვეტ პაექრობაში ასლანს ორი ქულა ავართვი, მას კი ფანდი არ ჩაუტარებია, ისე აჩუქეს 2 ქულა იარიგინის დასტურით. ჩემთვის ყველაფერი ნათელი გახდა. ბოლო ქულა ხადარცევს მიაწერეს, გამარჯვებაც მას ჩაეთვალა და მსოფლიოზეც წაიყვანეს. იქ კი მან პირველობა არავის დაუთმო, თუმცა იმ შეჯიბრების შემდეგ მძიმე წონაში გადაინაცვლა, რადგან იცოდა, 100 კილოში ნაკრებში ადგილს ვერ შეინარჩუნებდა.

- და თქვენ ახალი მეტოქე მოგევლინათ - კრასნოიარსკელი ახმედ ატავოვი, რომელიც დიმიტრი მინდიაშვილის მოწაფე იყო.

- ალბათ, გახსოვთ, იარიგინსაც მინდიაშვილი ავარჯიშებდა. ყოველივეს მიუხედავად, 1987 წელს მწვრთნელებისთვის დაეჭვების საბაბი არ მიმიცია - ჯერ თბილისის საერთაშორისო ტურნირი მოვიგე. მერე - ევროპის, საბჭოთა კავშირისა და მსოფლიოს ჩემპიონატები. თანაც მსოფლიოზე რუმინელ ვასილე პუშკაშუს 12 წამში ვძლიე. ამ გამარჯვებებმა გზა გამიხსნა სეულის ოლიმპიადისკენ. ტრაბახად ნუ ჩამითვლით და 1988 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე ფავორიტად მიმიჩნევდნენ. მართლაც, იქ ოქროს მედალს ვერავინ უნდა შემცილებოდა...

სანამ სეულში გადავინაცვლებდეთ, ერთი საგულისხმო ეპიზოდიც მინდა გავიხსენო: 1987 წელს საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატზე ლერი ხაბელოვი კრასნოიარსკელ ატავოვს დაუპირისპირდა. თბილისელმა ფალავანმა მე-15 წამზე ჰაერში აიტაცა ციმბირელი და ხალიჩაზე დაანარცხა. ატავოვს სიმწრისგან სახე დაემანჭა. სხვები ამ შემთხვევით ისარგებლებდნენ და მეტოქეს შებოჭავდნენ სუფთა გამარჯვების მისაღწევად. ხაბელოვმა კი დამნაშავესავით ხელები გაშალა - რა ჩემი ბრალიაო. მიხვდა, რომ მეტოქემ მუხლი დაიზიანა. ატავოვს მიუახლოვდა, წამოდგომასა და ხალიჩიდან გამოსვლაში დაეხმარა. გულშემატკივრებმა ავჭალელი ჭაბუკი მქუხარე ტაშითა და ოვაციებით დააჯიდოვეს.



პუშკაშუ და გაწყვეტილი კუნთი

1988 წლის სეზონში თითქმის ყველაფერი გადაწყვეტილი იყო, მაგრამ ნაკრების ხელმძღვანელებმა კიდევ ერთხელ შეამოწმეს ლერი ხაბელოვის საოლიმპიადე მზადყოფნა - ევროპის ჩემპიონატზე წაიყვანეს. მანაც ტრიუმფით განვლო ეს შეჯიბრება - ქულაც არ დაუკარგავს, ისე მოიპოვა ოქროს მედალი, თანაც ნახევარფინალში პუშკაშუს დამარცხებას მხოლოდ 14 წამი მოანდომა. არადა, სწორედ, პუშკაშუსთან ჭიდაობა გახდა ლერი ხაბელოვისთვის სეულის ოლიმპიადაზე ყველაზე დიდი იმედგაცრუება.

- კორეის დედაქალაქში ასპარეზობის დაწყებამდე სამი საათით ადრე საკავშირო ნაკრების ერთ-ერთმა მწვრთნელმა არტემიევმა მოსათელავად ხალიჩაზე მიხმო, - იხსენებს ოლიმპიური ჩემპიონი. - თუმცა, ვფიქრობ, ამის საჭიროება სულაც არ იყო. მეც დავთანხმდი და მოხდა ის, რასაც ვერავინ წარმოიდგენდა: ვარჯიშისას დაცვარულ ხალიჩაზე ფეხი გამისრიალდა და ბარძაყის კუნთი გავიწყვიტე. დამაყუჩებლებით გავდიოდი საჭიდაოდ. საშინელ ტკივილს ვგრძნობდი, მაგრამ ჯგუფში ყველა მეტოქეს ვძლიე, მათ შორის - უვე ნოიპერტს და ფინალში გავაღწიე. იქ კი წინა დღეს პირველი ჯგუფის გამარჯვებული რუმინელი პუშკაშუ მელოდებოდა. მან პროგრამა მაქსიმუმი შეასრულა. გახარებული იყო. როგორც მითხრეს, მეგობრებთან კათხა ლუდიც დაულევია და ფინალში ჭიდაობას არც აპირებდა. არც არის გასაკვირი - მგონი, რვა შეხვედრა მქონდა მოგებული საერთო ანგარიშით 65:0, თანაც ორჯერ გასამარჯვებლად 12 და 14 წამი ვიკმარე. ასე რომ, ვერც ერთი კრიტერიუმით კარპატელი ვერც მომიახლოვდებოდა. ეტყობა, ამან ფსიქოლოგიურად ცუდად იმოქმედა ჩემზე, გაუსაძლისმა ტკივილმაც შემიშალა ხელი, თუმცა მიმაჩნია, რომ ტრავმაზე მეტად მეტოქის შეუფასებლობამ დამაღალატა. რომ ნახა, ნოიპერტთან ჭიდაობის შემდეგ ცალი ფეხით გამოვედი ხალიჩიდან, პუშკაშუს იმედი მიეცა და თავისი შანსი გამოიყენა. ერთ-ერთ მომენტში ქულა ამართვა, რაც ჩემპიონობისთვის საკმარისი აღმოჩნდა.

- და მაინც, ოთხი წლის შემდეგ ოცნება აისრულეთ...

- დიახ. ბარსელონაში 1992 წელს. იქ ფინალური შეხვედრა გერმანელ ბალცს მოვუგე. მთელი ორთაბრძოლის განმავლობაში რაციონალურად გავანაწილე ძალები და მინიმალური ანგარიშით ვძლიე მეტოქეს. ხშირად მეკითხებიან, იმ ორთაბრძოლისას ასე რატომ ფრთხილობდიო. ოლიმპიური ჩემპიონობის მოპოვების შანსი ერთხელ ხელიდან გავუშვი სეულში საბედისწეროდ შევცდი, ბარსელონაში რისკისა და შეცდომის დაშვების უფლება აღარ მქონდა...

9147
მკითხველის კომენტარები / 8 /
დეა
0
ღმერთმა გვიმრავლოს თქვენისთანა ხალხი...
Komble
0
Me da leri xabelovi 1968 tsels ertad mivedit sabavshvo bagshi, avchalashi, 118-e skolis mopirdapire mxares iko, zmk- as dasaxlebashi.
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;