ოთარ ქორქია, პირველი ქართველი, რომელმაც ევრობასკეტი მოიგო... გემი შუა ზღვაში გაჩერდა, ხალხი შიშმა შეიპყრო...

ქართველმა კალათბურთელებმა გასული საუკუნის 40-იანი წლებიდან ქართული სპორტის მატიანეში არაერთი სასახელო ფურცელი ჩაწერეს. ჩვენი ქვეყანა სამართლიანად ამაყობს ამ სახეობის ოლიმპიური, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონებითა და პრიზიორებით, ამერიკისა და ევროპის სხვადასხვა სახელმწიფოს ჩემპიონატებში ქართველთა გამარჯვებებით.

ამ წარმატებებს საფუძველი სამამულო კალათბურთის კორიფეებმა - ოთარ ქორქიამ და ნოდარ ჯორჯიკიამ ჩაუყარეს, რომლებიც 1947 წელს პირველად გახდნენ ევროპის ჩემპიონები.

მას შემდეგ უხვმოსავლიანი შვიდ ათეულ წელიწადზე მეტი მიილია. და აი, კიდევ ერთი სიმაღლე - 2021 წელს ევროპის ჩემპიონატს ვუმასპინძლებთ. ეს არის დიდი ნდობა და პატივი, სხვადასხვა თაობის მოთამაშეთა ღვაწლის აღიარება და დაფასება.

ჩვენში ასე პოპულარულ სპორტის ამ სახეობას, ვფიქრობთ, თავისი დღეც დაამშვენებდა - ქართული კალათბურთის დღე, რომლის სადარად 29 ივნისი მიგვაჩნია, როცა 57 წლის წინათ თბილისის დინამოელებმა ჟენევაში მადრიდის "რეალი" დაამარცხეს და ევროპის ჩემპიონთა თასი მოიპოვეს!

ვაჟა დანელია,

საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი

დღეიდან კი ჟენევაში გამარჯვების ორგანიზატორსა და სულიჩამდგმელ ოთარ ქორქიაზე ვრცელ ნარკვევს შემოგთავაზებთ.



ოთარ ქორქია - კაცი-ლეგენდა
სტუდენტობისას მუშტაიდის ბაღს ხშირად ვსტუმრობდი. არაერთხელ შემიმჩნევია, რომ იქ მოსეირნეთა შორის ყურადღებას ერთი ჭაღარა, ბრგე მამაკაცი იპყრობდა. ახალგაზრდები ცნობისმოყვარეობით აყოლებდნენ თვალს, თმაშევერცხლილები კი ფეხზე ამდგარნი ესალმებოდნენ თავიანთი ახალგაზრდობის კერპს და, ბატონო ოთარ, როგორ ბრძანდებითო, ეკითხებოდნენ. ისიც თბილი ღიმილით მადლობას უხდიდა და გზას განაგრძობდა. ვინ იცის, რამდენჯერ მომსურვებია, ახლოს გავცნობოდი ოთარ ქორქიას - ქართული კალათბურთის სიამაყეს, ორმოც-ორმოცდაათიანი წლების საბჭოთა სპორტის ერთ-ერთ უპირველეს ვარსკვლავს, რომლის სახელიც ჯერ კიდევ მაშინ იქცა ლეგენდად.

ოთარ ქორქია შესანიშნავი კალათბურთელისა და დიდი სპორტსმენის არაჩვეულებრივ სიმბიოზს წარმოადგენდა. თანამედროვეთა თქმით, საბჭოთა ნაკრების კაპიტანს მატჩებისას თავს არასდროს დაუზოგავს, რომ არაფრის ეშინოდა, მის გვერდით ნახევარი ძალით თამაში, უბრალოდ, სირცხვილი იყო. ისინი საბჭოთა კალათბურთში ვერც იხსენებდნენ ისეთი სპორტსმენს, რომელსაც მოთამაშეებსა და მწვრთნელებს შორის ოთარის მსგავსი ავტორიტეტი ჰქონოდა.

რუს სპეციალისტს - ალექსანდრ გომელსკის უთქვამს:

"ოთარ ქორქია კალათბურთელთა კაპიტნებს შორის ერთ-ერთი სახელგანთქმულია. მის სახელს მეგობრები და თაყვანისმცემლები ყოველთვის პატივისცემით წარმოთქვამდნენ, მეტოქენი კი - თრთოლვით. მისი 105 კილოგრამის მიუხედავად, ფიზიკურად ძალიან ძლიერი, კარგად მხტომელი და სწრაფი ოთარ ქორქიას ფარქვეშ შეჩერება შეუძლებელი იყო.

ვილნიუსში, არ მახსოვს, ვისთან თამაშობდნენ თბილისელები, მაგრამ ის კი შემორჩა მეხსიერებას, რომ ოქროს მედლების ბედი წყდებოდა და ქართველები შეხვედრას ქულით აგებდნენ. ქორქიამ მეტოქის ფარქვეშ მიიღო ბურთი, მხრებზე ჩამოკიდებულ სამ მეტოქესთან ერთად ჰაერში აიტოტა და ბურთი კალათში ჩატენა.

ჩვენს მოედნებზე ქორქია ყოველთვის ბრწინავდა სარბიელზე პირველი გამოჩენიდანვე. ომის დამთავრების შემდეგ კი ის საკალათბურთო ევროპამაც აღმოაჩინა. საბჭოთა ნაკრების კაპიტანმა სამჯერ მიიყვანა გუნდი კონტინენტის ოქროს მედლებამდე. მაშინ ფავორიტებად ჩეხოსლოვაკიელებს მიიჩნევდნენ. წლების შემდეგ კალათბურთის ისეთმა ასებმა, როგორებიც იყვნენ ივან მრაზეკი და ირჟი შკერჟიკი, აღიარეს, რომ, უბრალოდ, ოთარ ქორქიასი ეშინოდათ. ის მეტოქეებს იმდენად თრგუნავდა ფიზიკური ძალით, ძლიერი ნებისყოფითა და ბრძოლისუნარიანობით, რომ მოწინააღმდეგეებს მატჩი დაწყებამდე ჰქონდათ წაგებული. ოთარ ქორქიას მონაწილეობით პაექრობების მომსახურე მსაჯებიც კი კრთოდნენ მის წინაშე...

ცენტრებიდან ოთარ ქორქია იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც საკუთარ თავზე აიღო გამთამაშებლის ფუნქცია. მანამდე და დიდხანს მის შემდეგაც ცენტრებს საკუთარი ფარის დაცვა და მეტოქის კალათზე შეტევა ევალებოდათ. ოთარი კი გუნდის ტაქტიკას განსაზღვრავდა. ის თამაშობდა გუნდისთვის, მაგრამ მიეცემოდა თუ არა საშუალება, მომენტალურად ტყორცნიდა შესაშური სიზუსტით როგორც ერთი, ისე ორივე ხელით. კაუჭისებრი ტყორცნა კი, მგონი, ჩვენთან მან გამოიყენა პირველად"...

დაუჯერებელი გმირობის ამბავი: რატომ წამოუდგა ფეხზე ოთარ ქორქიას მთელი ამერიკის ნაკრები? [VIDEO]

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კი სულაც არ არის გასაკვირი, რომ გასული საუკუნის ოთხმოციანი წლების მიწურულს "სოვეტსკი სპორტის" მიერ ჩატარებული გამოკითხვისას სპეციალისტებმა და ჟურნალისტებმა ქართველი კალათბურთელი ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ცენტრალურ თავდამსხმელად აღიარეს...

ათ წელზე მეტ ხანს გამოდიოდა ქუთაისელი ჭაბუკი დიდ სარბიელზე და ყველგან - საბჭოთა კავშირში თუ მის ფარგლებს გარეთ - აღტაცებას ჰგვრიდა ურიცხვ გულშემატკივარს. მოგვიანებით მერგო ბედნიერება, ახლოს გავცნობოდი ბატონ ოთარს. ენაწყლიანი მოუბარი გახლდათ.

არჩეული გზისთვის არასდროს უღალატია. ჯერ ქუთაისის "დინამოში" (1943-1946), შემდეგ კი თბილისის "დინამოს" (1947-1958) შემადგენლობაში თამაშობდა. იყო სსრკ ნაკრების წევრი (1947-1955) და მისი კაპიტანი (1953-1955), დაძაბული შრომისა და ოფლის ფასად ბევრი ჯილდო მოიხვეჭა. მის კოლექციას ამშვენებს 1952 წლის ჰელსინკის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის მედალი, ევროპისა და საბჭოთა კავშირის პირველობათა სამ-სამი ოქროს ჯილდო. სამჯერ გაიმარჯვა სტუდენტთა მსოფლიო თამაშებში, ორჯერ მოიგო საკავშირო თასი. ერთხელ ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი ხვდა. იყო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატების ვერცხლისა და ბრინჯაოს (ორჯერ) მედალოსანი. 1954 წელს თბილისის "დინამო" მესამედ გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი. საკავშირო ჩემპიონატების ისტორიაში პირველად იმ წელს დააწესეს საუკეთესო მოთამაშეების პრიზები. ამ ჩემპიონატში მთავარი ჯილდო ოთარ ქორქიას ერგო. 1962 წელს მისი ხელმძღვანელობით თბილისის "დინამომ" მიაღწია ყველაზე დიდ წარმატებას - ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასი დაისაკუთრა. 1968-1970 წლებში კამბოჯის ქალთა და ვაჟთა ეროვნულ გუნდებს წვრთნიდა. სპორტის დამსახურებულ ოსტატს ჭაბუკობისას ბადროს ტყორცნაში დამყარებული აქვს საკავშირო



რეკორდი
დღეს თუ ვინმე იტყვის, საქართველოში სპორტის ბევრი ვარსკვლავი ჭინჭის ბურთზე გაიზარდაო, სასაცილოდ არ ეყოფა ახლანდელ თაობას. ვერ წარმოიდგენენ ასეთ რამეს. არადა, კალათბურთის აღიარებულმა დიდოსტატმა ოთარ ქორქიამ და მისი თაობის ბიჭებმა, უფროსებმაც, სწორედ რომ ჭინჭის ბურთით დაიწყეს სასპორტო კარიერა.

ერთი თავშეყრის ადგილი ჰქონდათ ქუთაისში, "სემეინი ბაღს" ეძახდნენ, სადაც კალათბურთის ფარებიც იდგა. ოთარ ქორქია, ჯუმბერ ნიჟარაძე, ლევან არღანაშავილი, ოთარ სულაბერიძე, ბოჩიკო ქუთელია და ბევრი მათი თანატოლი დიდი ინტერესით ადევნებდნენ თვალს გივი კილაძის, სულიკო თორთლაძის, ძმების - ალეკო და შოთა მესხების, ბეკა ჩოგოვაძის, გივი სვანიძის, გოგი გოგსაძის, შოთა ქორქაშვილისა და სხვების თამაშს. უფროსების შემდეგ თავად დასდევდნენ ჭინჭის ბურთს გვიანობამდე. ნამდვილი კალათბურთელებიდან მათთან ყველაზე ახლოს შოთა ქორქაშვილი იყო. ერთ დღეს მან მწვრთნელ გივი კილაძეს წარუდგინა ოთარი - ამ ბიჭს კალათბურთის თამაში სურს და რა ვუყოთო, უთხრა. თუ გულით გინდა, ხვალ "ტაპოჩკები" მოიტანე და დარბაზში მოდიო, იყო მწვრთნელის პასუხი.

ასე დაიწყო ოთარ ქორქიას გზა დიდ კალათბურთში. სავარჯიშოდ სტადიონზეც დადიოდნენ, სადაც მძლეოსნებიც მეცადინეობდნენ. ერთხელ ცნობილი სპორტსმენის - ჯაჯა მამრიკიშვილის ნატყორცნი ბადრო კალათბურთის მოედანზე შეგორებულა. ოთარს ხელი უტაცია და პატრონისთვის "დაუბრუნებია". ბადრომ თურმე იმდენი იფრინა, არათუ ბიჭები, ჯაჯაც გაუკვირვებია. კიდევ ერთხელ გაიმეორეო, უთხოვიათ ახალგაზრდა კალათბურთელისთვის. "მოჯადოებული იარაღი" ამჯერად უფრო შორს გაფრენილა. "სპორტის დედოფლის" წარმომადგენლებმა თურმე შეაქეს და მძლეოსნობაშიც დააწყებინეს ვარჯიში. ათი დღის შემდეგ თბილისში მოსწავლეთა რესპუბლიკურ პირველობაზე სასწაული მოუხდენია - ბადრო 44 მეტრზე უტყორცნია და თანატოლთა შორის საკავშირო რეკორდი დაუმყარებია.

ოთარ ქორქიამ მძლეოსნობაში კიდევ ერთხელ გამოიჩინა თავი - 1939 წელს ხარკოვში გამართულ მოსწავლეთა საკავშირო პირველობაზე. აქ მან ბადრო 50-მეტრიან ნიშნულს გადააცილა და საკავშირო რეკორდი გააუმჯობესა. დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებდნენ, მაგრამ მძლეოსნობაში მაინც არ დარჩა - ბავშვობის სიყვარულმა გადასძალა.



მწვრთნელი
ქუთაისმა ქართულ სპორტს ბევრი ვარსკვლავი აღუზარდა. ათლეტთა ერთ-ერთ სამჭედლოს ხელმძღვანელობდა კაცი, რომლის სახელს დღესაც დიდი სიყვარულით იხსენიებენ მადლიერი ქუთათურები. ეს პიროვნება გახლდათ სახელმოხვეჭილი სპორტსმენი, მუსიკოსი, გულისხმიერი აღმზრდელი და დიდებული მოქალაქე გივი კილაძე.

კარიერა ფეხბურთით დაუწყია. 1925 წელს ქართული დივიზიის პირველ სპარტაკიადაზე თბილისელებთან შეხვედრაში შვიდი ბურთი გაუტანია.
მწერალი დავით კვიცარიძე რომან "მწვანე ქალაქში" გივი კილაძის ცხოვრებიდან რამდენიმე საინტერესო ეპიზოდს აღწერს: 1932 წელს ქუთაისელი ფეხბურთელები ბაქოში ჩასულან ამხანაგური მატჩის გასამართავად. თურმე სტადიონზე აზერბაიჯანის სპარტაკიადა მიმდინარეობდა. შეჯიბრებაში გივისაც მიუღია მონაწილეობა და გადაურევია მაყურებელი - 100 და 200 მეტრზე რბენაში, სიგრძესა და სიმაღლეზე ხტომებში, ბირთვის კვრაში პირველი ადგილები დაუკავებია.

ოცდაათიან წლებში გივი კილაძე უფრო კალათბურთით ყოფილა გატაცებული. მთელ ქალაქში შეუგროვებია და თავის გუნდში ჩაურიცხავს განსაკუთრებული მონაცემების მქონე ბიჭები - სულიკო თორთლაძე, გივი სვანიძე, შოთა ქორქაშვილი, კარლო ხურციძე, ძმები - ალეკო და შოთა მესხები, ოთარ ქორქია, ჯუმბერ ნიჟარაძე, ოთარ სულაბერიძე და სხვები, რომლებმაც შორს გაიტანეს ქართული კალათბურთის სახელი.

გივი კილაძე შეგირდებს მარტო სპორტსმენებად როდი ზრდიდა, პიროვნებად ჩამოყალიბებაშიც უწყობდა ხელს, თვითონ აძლევდა კაცობის მაგალითს. თავხედობასა და ყოყოჩობას ვერ იტანდა, სუსტებს არავის დააჩაგვრინებდა, უმცროსებს თანატოლივით ექცეოდა.

ურუგვაელებმა ზურაბ საკანდელიძის მაისურა დაკუწეს და... [VIDEO]

ერთი დიდი გატაცებაც ჰქონია გივი კილაძეს - მუსიკა ჰყვარებია ძალიან, განსაკუთრებული სმენისა და ნიჭის პატრონი ყოფილა თურმე. თავდავიწყებით უკრავდა პიანინოზე, თუმცა მუსიკალური განათლება არასდროს მიუღია.

ოთარ ქორქიამ ერთხელ ჩემთან საუბრისას ასეთი ეპიზოდი გაიხსენა: 1939 წელს ქუთაისელი კალათბურთელები ოდესაში მიემგზავრებოდნენ ამხანაგური შეხვედრების ჩასატარებლად. ნავსადგურს კარგა მანძილით რომ გასცდნენ, გაშლილ ზღვაში გემი რაღაც მიზეზით გაჩერდა, მგზავრები შიშმა აიტანა. ჩოჩქოლი ატყდა, გივი კი მშვიდად იყო. მან ერთ ოდესელ მსაჯს, რომელიც თან ახლდათ, რაღაც გადაულაპარაკა. ცოტა ხანში მათ მოიტანეს კოვზები და ბოთლები, რომლებშიც სხვადასხვა სიმაღლეზე წყალი ესხა და უცებ ისეთი მუსიკა აჟღერდა, მგზავრების ყურადღება მიიპყრო. რამდენიმე წუთში მთელი გემბანი თავდავიწყრებით ცეკვავდა. მოსალოდნელი საფრთხე ყველას გადაავიწყდა, ვერავინ შენიშნა, როდის დაიძრა გემი.

"მწვანე ქალაქში" ერთი საინტერესო ამბავიცაა მოთხობილი: ქუთაისში ედი როზნერის ჯაზ-ორკესტრი ჩამოსულა საგასტოროლოდ. გივი კილაძეს მთელი გუნდი წაუყვანია თეატრში. კონცერტიდან მეგობრებთან ერთად პოეტების "ცისფერ დუქანში" შესულა. ცოტა ხანში ვიღაცას როზნერის მუსიკოსები იქ მიუწვევია. მცირე ესტრადაზე ჯაზ-ორკესტრის პიანისტის შემდეგ გივი ასულა და დაუკრავს... ორი საათის წინ თეატრში მოსმენილი მელოდია; მთელი ანსამბლი გაშეშებულა. თურმე ის მუსიკა იმ პიანისტის შეთხზული ყოფილა და პირველად ქუთაისში შეუსრულებია...

ნაადრევად წავიდა ამ ქვეყნიდან ცხოვრებისაგან გზაარეული გივი კილაძე, მაგრამ იმდენი კეთილი საქმე დატოვა, თაობებს ეყოფათ საამაყოდ და გასახსენებლად.

გაგრძელება მომდევნო კვირაში

5354
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;