ნუგზარ ასათიანი: მუშკეტერი რკინის ხელითა და ხასიათით

56 წლის წინათ - 1964 წლის 10-24 ოქტომბერს იაპონიის დედაქალაქმა ტოკიომ ზაფხულის XVIII ოლიმპიურ თამაშებს უმასპინძლა. სპორტის 19 სახეობაში მედლების 163 კომპლექტი გათამაშდა. საპრიზო ადგილებისთვის 93 ქვეყნის 5149 სპორტსმენი (683 ქალი) იბრძოდა. მოასპარეზეთა შორის საქართველოს 18 წარმომადგენელიც გახლდათ...

...ტოკიოს თამაშებში ჩემპიონობა მოიპოვეს საბჭოთა კავშირის ხმლით მოფარიკავეებმა. ამ წარმატებაში უდიდესი წვლილი შეიტანა ნუგზარ ასათიანმა. ქართველთაგან მე-2 ოქროს მედალი ფრენბურთელთა საკავშირო ნაკრების წევრმა ვაჟა კაჭარავამ დაიმსახურა. სპორტის ეს სახეობა, როგორც ძიუდო, იაპონელთა თხოვნით შეიტანეს თამაშების პროგრამაში. ჩვენმა ძიუდოისტებმა - ანზორ კიკნაძემ და ფარნაოზ ჩიკვილაძემ ოლიმპიური დებიუტი მძიმე წონაში მოპოვებული ბრინჯაოს მედლებით აღნიშნეს.

ქართველმა სპორტსმენებმა ტოკიოში სულ 2 ოქროს, 4 ვერცხლისა და 5 ბრინჯაოს მედალი მოიხვეჭეს. როგორც აღვნიშნეთ, კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდნენ ნუგზარ ასათიანი (ფარიკაობა) და ვაჟა კაჭარავა (ფრენბურთი); რომან რურუას (კლასიკური ჭიდაობა), გურამ საღარაძეს (თავისუფალი ჭიდაობა), შოთა ქველიაშვილსა (ტყვიის სროლა) და ლევან მოსეშვილს (კალათბურთი) ვერცხლის მედლები ერგოთ, ხოლო გურამ კოსტავა (ფარიკაობა), ნოდარ ხოხაშვილი (თავისუფალი ჭიდაობა), დავით გვანცელაძე (კლასიკური ჭიდაობა), ანზორ კიკნაძე (ძიუდო) და ფარნაოზ ჩიკვილაძე (ძიუდო) მესამე ადგილებზე გავიდნენ. დანარჩენ ჩვენებურთა მიღწევები ასეთია: ალექსანდრე ტუტაკაევი (ცურვა) - IV, რობერტ შავლაყაძე (მძლეოსნობა) - V, როსტომ აბაშიძე (კლასიკური ჭიდაობა) - V, ბორის პოლულიახი (წყალში ხტომა) - VI, ზარბეგ ბერიაშვილი (თავისუფალი ჭიდაობა) - VI, შოთა ლომიძე (თავისუფალი ჭიდაობა) - IX, ომარ ფხაკაძე (ველოსპორტი) - მეოთხედფინალი.

დღეს ტოკიოს 1964 ოლიმპიადის ერთ-ერთ გმირზე - ნუგზარ ასათიანზე მოგიყვებით.

არიან ადამიანები, რომლებმაც თავიანთი საქმიანობით ცხოვრების გზაზე ღრმა კვალი დატოვეს. ასეთი პიროვნება გახლდათ ნუგზარ ასათიანი, რომელმაც ქართულ სპორტს სახელი და დიდება მოუტანა: გუნდურ ფარიკაობაში ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების (1964) ჩემპიონმა ოთხი წლით ადრე რომის ოლიმპიადაზეც მოსინჯა ძალები. ასევე, გუნდურში 1965 წლის მსოფლიოს ჩემპიონმა ამ რანგის შეჯიბრებებში ორჯერ ვერცხლისა (1961, 1963) და ერთხელ ბრინჯაოს მედალი (1962) დაიმსახურა, სტუდენტთა მსოფლიოს თამაშების მეორე პრიზიორმა (1961) და სპორტის დამსახურებულმა ოსტატმა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა მოიპოვა პირად (1961) და გუნდურ ასპარეზობებში (1960-1964), საკავშირო თასს ოთხჯერ ფლობდა.

საფარიკაო კარიერა რაპირით დაიწყო ტრიფონ მესხის ხელმძღვანელობით, მოგვიანებით უფრო ხმალმა გაიტაცა. ოსტატისა და შეგირდის დაუღალავმა გარჯამ შედეგიც მალე გამოიღო: 1954 წელს კიშინიოვში ჭაბუკთა საკავშირო პირველობაზე მეორე ადგილი დაიკავა. მომდევნო წელს სარატოვში 18-წლამდელთა საბჭოთა კავშირის პირველობის მოგების შემდეგ საკავშირო ნაკრებში მიიწვიეს. პირველი დიდი გამოცდაც მაშინ ჩააბარა: 1955 წელს ლენინგრადმა მოფარიკავეთა სოლიდურ საერთაშორისო ტურნირს უმასპინძლა. მოხმალავეთა ასპარეზობა ორგზის ოლიმპიურმა და სამგზის მსოფლიოს უნგრელმა ჩემპიონმა რუდოლფ კარპატიმ მოიგო. ამ შეჯიბრებაზე მან ერთადერთი შეხვედრა დათმო და ის მარცხი (4:5) სწორედ 18 წლის ნუგზარ ასათიანისგან იწვნია.

ქართველმა მუშკეტერმა მომდევნო წლებშიც წარმატებით იასპარეზა, მათ შორის - საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადაზე, მაგრამ ოლიმპიურ ნაკრებში მოსახვედრად ეს არ იყო საკმარისი. კანდიდატები საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატს უნდა დაესახელებინა. საუკეთესო ხუთეულში (ოლიმპიადაზე გუნდურში სწორედ ხუთეული მიდიოდა) ადგილის დასაბევებლად 42 მოხმალავე იბრძოდა. ქართველმა მუშკეტერმა საბოლოოდ პირად პირველობაში მეოთხე ადგილი დაიკავა და, ფაქტობრივად, საოლიმპიადედ გამზადებული საბჭოთა ნაკრები „გადაახალისა“. მერე გუნდური ასპარეზობის ფინალში გავიდა. არმიელთა ღირსებას, ფაქტობრივად, საბჭოთა ნაკრების ძირითადი ბირთვი იცავდა. სტუდენტურ ნაკრებში გამოდიოდნენ ნუგზარ ასათიანი, მორის სახვაძე, ევგენი ჩერეპოვსკი და ვალერი ჟიტნი. ამჯერად გამოცდილებას ახალგაზრდულმა ჟინმა აჯობა. „ბურევესტნიკი“ საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გახდა. ასათიანმა საკავშირო ნაკრების ოთხივე წევრს აჯობა.

  • მარცხნიდან: ნუგზარ ასათიანი, არჩილ გოგელია, მორის სახვაძე


თბილისური ტრიუმფი


ნუგზარ ასათიანმა ხმაურიანი ტიტულების ათვლა 1960 წლიდან დაიწყო. მაშინ საქართველოს დედაქალაქში საბჭოთა კავშირის თასი გათამაშდა. თბილისში უძლიერესმა მოფარიკავეებმა მოიყარეს თავი. მასპინძელთა ტრიუმფს იური ოსიპოვმა ჩაუყარა საფუძველი - რაპირაში მოიპოვა მთავარი პრიზი, დაშნაში გურამ კოსტავამ დაიმსახურა საპატიო ჯილდო, ჯერი მოხმალავეებზე მიდგა. ნახევარფინალში ასათიანმა მოსკოველ რაკიტას 10:7 მოიგო, გადამწყვეტ ორთაბრძოლაში ვეტროვს სძლია 10:6 და კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ავიდა. სამივე დისციპლინაში საბჭოთა კავშირის თასმა თბილისში დაიდო ბინა. ეს ქართული საფარიკაო სკოლის დიდი გამარჯვება იყო.

საბჭოთა კავშირის 1961 წლის ჩემპიონატს, რომელიც ლენინგრადში ჩატარდა, უნდა დაესახელებინა ის ხუთეულები, რომლებიც მსოფლიოს ჩემპიონატისთვის საკავშირო ნაკრებ გუნდებში მოხვდებოდნენ. მოხმალავეთა პირველობაზე 80-მდე სპორტსმენმა მოიყარა თავი. დილით დაწყებული ორთაბრძოლები ღამის ორ საათამდე გაგრძელდა. ნუგზარ ასათიანი ფინალამდე უდანაკარგოდ მივიდა. ხუთი გამარჯვებით ლევ კუზნეცოვს გაუთანაბრდა. ჩემპიონის გამოსავლენად დამატებითი ორთაბრძოლა დაინიშნა. ასათიანმა 5:3 გაიმარჯვა და საბჭოთა კავშირის ჩემპიონობა მოიპოვა. იმავე წელს იტალიაში მსოფლიოს ჩემპიონატზე ნუგზარ ასათიანმა და მისმა თანაგუნდელებმა ფინალური პაექრობა პოლონელებთან წააგეს 5:9 და მეორე ადგილზე გავიდნენ.


„თქვენი დედაც ვატირე!


1962 წელს მოხმალავეთა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატს უკრაინის დედაქალაქმა უმასპინძლა. მედლების მფლობელთა გარდა, იქ უნდა გარკვეულიყო, თუ ვინ წავიდოდა ბუენას-აირესის მსოფლიოს ჩემპიონატზე.

„მოხმალავეთა შეხვედრები ღამის თორმეტ საათამდე გაგრძელდა, - იგონებს კიევურ ბატალიებს მსოფლიოს ჩემპიონი იური ოსიპოვი, რომელმაც იმ ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი დაიმსახურა. - ის-ის იყო, ნუგზარმა მორიგი ორთაბრძოლა მოიგო და დასასვენებლად ჩამოჯდა, რომ ისევ ბილიკზე უხმეს. არადა, სულ მცირე სამი წუთი დასვენების უფლება ჰქონდა. მსაჯები საჯარიმო ქულით დაემუქრნენ, ქართველმა მოხმალავემ მიკროფონი მოითხოვა და რაც ძალი ჰქონდა, იყვირა: ცოტა მაცალეთ, устал, თქვენი დედაც ვატირე! - დაამატა ქართულად. ჩვენ გადავიხარხარეთ. ორგანიზატორები ნუგზარს მისცვივდნენ - ქართულად რა თქვი, გადაგვითარგმნეო. მან კი იგივე გაიმეორა ისევ ქართულად. ამასობაში დროც გავიდა, ნუგზარმაც სული მოითქვა და ისევ საფარიკაო ბილიკს დაუბრუნდა, ის შეხვედრა კი მოიგო, მაგრამ ფინალი მარკ რაკიტასთან წააგო და ვერცხლის მედალი ერგო. ბუენოს-აირესში მსოფლიოს ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. წლის მიწურულს საკავშირო თასი ზედიზედ მეორედ დაისაკუთრა“.

1963 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატი პოლონეთში გაიმართა. მოხმალავეთა გადამწყვეტ მატჩში მასპინძლები საბჭოთა მოფარიკავეებს დაუპირისპირდნენ. პაექრობა დამთავრდა ფრედ - 8:8. ჩხვლეტათა რაოდენობაც თანაბარი აღმოჩნდა. ოქროს ბედი დამატებით ორთაბრძოლას უნდა გადაეწყვიტა. პოლონელებმა ოთხგზის მსოფლიოს ჩემპიონ ეჟი პავლოვსკის მიანდეს ბედი, საბჭოელებმა - უმარ მავლიხანოვს. ის შეხვედრა პოლონელმა 5:0 მოიგო და თავისიანებს ჩემპიონობა მოუტანა. ასათიანი და მისი თანაგუნდელები ვერცხლის მედალს დაყაბულდნენ. სამაგიეროდ, ორი წლის მერე აისრულეს ოცნება: პარიზში პიერ დე კუბერტენის დარბაზში ნახევარფინალური ორთაბრძოლა მოუგეს მასპინძლებს 9:5, გადამწყვეტ პაექრობაში კი უნგრელების მძლეველ იტალიელებთან გაიმარჯვეს 9:7 და მსოფლიოს ჩემპიონობა მოიპოვეს.


ჯანპაულოს ცრემლი და ოლიმპიური ოქრო


სპორტსმენისთვის ნებისმიერი შეჯიბრება და გამარჯვება მნიშვნელოვანი და დაუვიწყარია, თუმცა ოლიმპიურ თამაშებს მაინც ვერაფერი შეედრება, მით უმეტეს, თუ ამ უდიდესი ფესტივალის ტრიუმფატორი ხარ. ნუგზარ ასათიანმა ეს სიხარული 1964 წელს ამომავალი მზის ქვეყნის დედაქალაქში განიცადა.

საბჭოთა მოხმალავეებმა 1964 წლის ოლიმპიური თამაშების სტარტზე იაპონელები ჩამოიშორეს (9:2) გზიდან, მერე აშშ-ის ნაკრებს 9:4 აჯობეს, ნახევარფინალში პოლონელები დაამარცხეს და ფინალში იტალიელებს დაუპირისპირდნენ. როგორც ცნობილი ჟურნალისტი არჩილ გოგელია აღნიშნავს, „ასათიანის -რკინის ხელმა“ წერტილი დაუსვა - „საუკუნის მატჩს“ - ნუგზარმა გაიმარჯვა დამამთავრებელ ბრძოლაშიც, რითაც ფარიკაობის ისტორიაში პირველად მსოფლიოს უძლიერესი გუნდის სახელი მოუხვეჭა საბჭოთა ხმლით მოფარიკავეებს“. გადამწყვეტ პაექრობაში საბჭოელებმა 15 ორთაბრძოლიდან რვა მოიგეს და 8:7 დაწინაურდნენ. ბოლო შეხვედრაში ასათიანმა აპენინელ ჯანპაულო კალანჩინის 5:3 სძლია, საბჭოთა ნაკრებმა 9:7 გაიმარჯვა და ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა. აი, როგორ იგონებს იმ ბედნიერ წუთებს 1974 წელს გამოქვეყნებულ წიგნში („მოფარიკავის ჩანაწერები“) ბატონი ნუგზარი: „იმდენად ვღელავდი, რომ შეხვედრის მსვლელობა დაწვრილებით არ მახსოვს... ჩვენი გუნდის წევრები სარბიელზე გადმოცვივდნენ, მეხვევიან, მილოცავენ. ჩემს ბედნიერებას საზღვარი არა აქვს. ვიყურები მოწინააღმდეგისკენ. მას საფარიკაო ნიღაბი მოუხსნია, ისმენს თანაგუნდელების დამამშვიდებელ სიტყვებს, თვალები ცრემლით აქვს სავსე. მე მესმის მისი... ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი... რამდენჯერ მიოცნებია ამ უდიდეს პატივზე ბავშვობაში, რა მიუწვდომლად მეჩვენებოდა იგი. ამიტომ ტოკიოს ოლიმპიადა საუკეთესო ფურცელია ჩემს სპორტულ ბიოგრაფიაში“...

სწორუპოვარი სპორტსმენი და გულისხმიერი პიროვნება ნუგზარ ასათიანი ნაადრევად წავიდა ამ ქვეყნიდან - 1992 წლის 2 აპრილს გარდაიცვალა.

1340
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;