1979 სსრკ-ს თასის ფინალის გმირი ოთარ გაბელია: პირჯვარი გადავიწერე და... ჟიული შარტავამ გადამარჩინა [VIDEO]

1979 წლის საბჭოთა კავშირის თასის ფინალი ოქროს ასოებით წერია ქართული ფეხბურთის ისტორიაში. თბილისის "დინამომ" თერთმეტმეტრიანების სერიაში მოახერხა მოსკოვის "დინამოს" დამარცხება და სანუკვარი ჯილდო მეორედ დაისაკუთრა. 

დინამო (მოსკოვი)
0 /4
დინამო (თბილისი)
0 /5
0:0 (4:5 პენ)
დინამო მოსკოვი: გონტარი, ლოვჩევი, ნიკულინი, მახოვიკოვი (კ), ბუბნოვი, პეტრუშინი, კოლესოვი (პავლენკო 80), მინაევი, ტოლსტიხი, მაკსიმენკოვი, გაზაევი

მწვრთნელი: ვიქტორ ცარევი

დინამო თბილისი: გაბელია, სულაქველიძე, ჩივაძე, ხინჩაგაშვილი, მუჯირი (კაკილაშვილი 61), დარასელია, მ. მაჩაიძე (კ), ქორიძე (ყიფიანი 46), გუცაევი, გ. მაჩაიძე, შენგელია

მწვრთნელი: ნოდარ ახალკაცი

გაფრთხილება: ტოლსტიხი 112"

მსაჯი: მიროსლავ სტუპარი (ივანო-ფრანკოვსკი, უკრაინა)

ამ შეხვედრის დეტალების გახსენება - აღდგენაში დაგვეხმარება ჩვენი უფროსი მეგობრისა და კოლეგის, გია ტუხაშვილის ვრცელი და ამომწურავი წერილი. მერე კი თამაშის მთავარ გმირს, ოთარ გაბელიას შეგახვედრებთ.

"1979 წელს თბილისის დინამო მეორედ ხდება სსრკ ბროლის თასის მფლობელი. ფინალში თბილისელების მეტოქე მოსკოველი თანაკლუბელები იყვნენ.

11 აგვისტოს მოსკოვში გამათული შეხვედრის ძირითადი და დამატებითი დრო უგოლოდ დასრულდა. პენალტების სერიაში კი ქართველებმა მეტოქეს 5:4 აჯობეს. ჩივაძემ, დარასელიამ, შენგელიამ, მაჩაიძემ და სულაქველიძემ ზუსტად შეასრულეს 11 მეტრიანი დარტყმები, მეკარე გაბელიამ კი სამჯერ მოახერხა მოსკოველთა დარტყმულის მოგერიება.

   3 ოქტომბერს \'დინამომ\' \'ლივერპული\' დაამარცხა: ოთარ გაბელიას ემოცია 39 წლის შემდეგ [VIDEO]

ფინალური მატჩის წინ, თბილისის დინამოს ერთდროულად ორი რევანშის სურვილი ჰქონდა. ამ შეხვედრამდე ექვსი დღით ადრე ლუჟნიკებზე საბჭოთა კავშირის ხალხთა მეშვიდე სპარტაკიადის ფინალში საქართველოს ნაკრები დამარცხდა მოსკოვის ნაკრებთან - 1:2. მთელი ტურნირი საქართველოს ნაკრები (ანუ, თბილისის დინამო) ორი წამყვანი ფეხბურთელის გარეშე ასპარეზობდა - დავით ყიფიანსა და რამაზ შენგელიას ტრავმები აწუხებდათ. ამის მიუხედავად, ფინალში მაინც გავედით, თუმცა, სამწუხაროდ, დავმარცხდით: ალექსანდრ მაქსიმენკოვის ორ გოლს მხოლოდ გოჩა მაჩაიძის ერთი ბურთით ვუპასუხეთ. მაქსიმენკოვის გარდა, გამარჯვებულთა შორის კიდევ სამი ფეხბურთელი იყო მოსკოვის დინამოდან: ალექსანდრ მახოვიკოვი, ალექსანდრ ბუბნოვი და სერგეი ნიკულინი.

აი, რაც შეეხება მეორე რევანშის მიზეზს, ეს უფრო ძველი წყენა იყო: 1970 წელს ჩვენი დინამო მეხუთედ გავიდა საბჭოთა კავშირის თასის ფინალში და კვლავაც ხელმოცარული დარჩა! ამჯერად, მოსკოვის დინამოსთან წავაგეთ (1:2), თუმცა მთლიანად იმ ფინალური მატჩის მშვენება იყო, თბილისელთა 19 წლის დებიუტანტის, შოთა ხინჩაგაშვილის ზღაპრული სილამაზის გოლი 42 წლის ლევ იაშინის კარში! ისე კი, მართლაც, უცნაურია - ქართული ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო მცველის, შოთა ხინჩაგაშვილისათვის, ეს იყო პირველი და... უკანასკნელი გოლი ოფიციალურ შეხვედრებში!



გზა ფინალამდე

1979 წელს საკავშირო ფეხბურთის მესვეურებმა თასის გათამაშების ფორმატი შეცვალეს: 48 გუნდი 8 ჯგუფში გადანაწილდა და გამარჯვებულები მეოთხედფინალში გადიოდნენ. ერთ-ერთ ჯგუფურ ტურნირს თბილისმა უმასპინძლა და დინამოს მეტოქეები იყვნენ: ქუთაისის ტორპედო, ვოროშილოვგრადის ზარია, სვერდლოვსკის ურალმაში, როსტოვის სკა და ლენინგრადის დინამო. როგორც ფავორიტს შეეფერებოდა, დინამომ დამაჯერებლად ჩაატარა ჯგუფური ეტაპი და ხუთივე მატჩი მოიგო.

ეს შეხვედრები საკავშირო ჩემპიონატისათვის მზადების ერთ-ერთ ეტაპად განიხილებოდა და დინამოს მთავარი მწვრთნელი ნოდარ ახალკაციც ხშირად ენდობოდა ახალგაზრდა ფეხბურთელებს. ამას გარდა, წამყვანი ფეხბურთელების (ყიფიანი, ხინჩაგაშვილი) ტრავმების გამო ზოგ მოთამაშეს ამპლუის შეცვლამაც მოუწია და დრომ გვიჩვენა, რომ ახალკაცის თითქმის ყველა გადაწყვეტილება მართებული იყო! რაღა შორს მივდივართ და მხოლოდ ერთი კონკრეტული მაგალითი გავიხსენოთ: მანამდე მარჯვენა ნახევარმცველად მოასპარეზე ალექსანდრე ჩივაძე ცენტრალურ მცველად გადაიყვანა; სულ მალე კი ჩივაძე ჯერ გუნდის ერთ-ერთი ლიდერი გახდა, მერე კი - კაპიტანი; აღარაფერს ვამბობთ იმ ფაქტზე, რომ წლების განმავლობაში ევროპის ერთ-ერთ საუკეთესო მცველადაც მიიჩნეოდა!

   1964, \'ლელოს\' რეპორტაჟი ტაშკენტიდან: დინამოელები ნიაღვარივით ანგრევდნენ \'ტორპედოს\' დაცვის ყველა ჯებირს [VIDEO]

იგივე შეგვიძლია ითქვას თენგიზ სულაქველიძეზეც, ვინც უპრობლემოდ დამკვიდრდა ძირითად შემადგენლობაში; თანაც, სულაქველიძე უნიკალური უნივერსალიზმითაც გამოირჩეოდა: დაცვასა და ნახევარდაცვაში ნებისმიერ პოზიციაზე ერთნაირი წარმატებით თამაშობდა.

...თასის მეოთხედფინალში დინამოს ერთობ უხერხული მეტოქე ელოდა - კუიბიშევის კრილია სოვეტოვი. თუმცა, ეს ეტაპიც უპრობლემოდ გავიარეთ - ვახტანგ ქორიძისა და მანუჩარ მაჩაიძის გოლებით ნახევარფინალის საგზური მოვიპოვეთ.

ნახევარფინალი 9 ივნისს იყო დანიშნული; ამასობაში კი ჩემპიონატში დინამომ, მართლაც, ბრწყინვალე სტარტი აიღო: ექვს მატჩში ექვსი გამარჯვება! მოკლედ, დინამო ორივე ფრონტზე წარმატებით მიიწევდა, პლუს სპარტაკიადის მატჩებიც კარს იყო მომდგარი. ნახევარფინალური შეხვედრა მოსკოვში ჩატარდა და დინამომ უშეღავათო ბრძოლაში შეძლო არანაკლებ ძლიერი მეტოქის - ცსკა-ს დამარცხება.

პირველად მასპინძლებმა გაიტანეს - გოლი ჩვენი გუნდის მცველებისა და მეკარის შეუთანხმებელ მოქმედებას მოჰყვა. მეორე ტაიმში ვიტალი დარასელიამ ანგარიში გაათანაბრა და მალე მეორეც უნდა გაგვეტანა, მაგრამ დავით ყიფიანის წაქცევისათვის დანიშნული პენალტი ვლადიმერ გუცაევმა ვერ გამოიყენა. მატჩის ძირითადი დრო ფრედ დამთავრდა, დამატებითში კი დავით ყიფიანმა მაინც შეძლო გოლის გატანა და თავისი არსებობის ისტორიაში დინამო მეშვიდედ გავიდა თასის ფინალში.

როგორც უკვე მოგახსენეთ, ფინალური მატჩი 11 აგვისტოს იყო დანიშნული. მანამდე კი, თბილისის დინამოს ბაზაზე დაკომპლექტებულ საქართველოს ნაკრებს სპარტაკიადის საფეხბურთო ტურნირზე ელოდა ასპარეზობა. ურთულესი გრაფიკი იყო - ჩვენ გუნდს 16 დღეში 7 მატჩის ჩატარებამ მოუწია; ანუ, ფაქტობრივად, დღე-გამოშვებით თამაშობდნენ.



ნერვების ომი

და აი, ფინალის დღეც მოვიდა. ივანო-ფრანკოვსკელი არბიტრის მიროსლავ სტუპარის სასტვენისთანავე მოედანზე უშეღავათო ბრძოლა გაჩაღდა; თბილისელი და მოსკოველი თანაკლუბელები ერთმანეთის სათამაშო სტილს საკმაოდ კარგად იცნობდნენ და ამიტომაც არ იყო გასაკვირი, რომ გამოკვეთილ უპირატესობას ვერც ერთი გუნდი ფლობდა. მეორე ტაიმში მოედანზე ტრავმამოშუშებული დავით ყიფიანი გამოჩნდა, ამას კი დინამოს შემადგენლობაში გარკვეული ტაქტიკური გადაადგილებები მოჰყვა და მოედანზეც ჩვენი უპირატესობა გამოიკვეთა.

მეორე ცვლილებაც შეტევის გაძლიერებას ემსახურებოდა: მარცხენა მცველ დავით მუჯირის ნაცვლად მოედანზე 19 წლის ნუკრი კაკილაშვილი შემოვიდა. კაკილაშვილმა ნახევარდაცვის მარჯვენა ფლანგზე დაიკავა ადგილი, მარცხნივ - ვიტალი დარასელია გადავიდა, ხოლო გოჩა მაჩაიძემ დაცვის მარცხენა ფლანგი ჩაიბარა. ჰო, მაშინდელ დინამოში ნებისმიერ ფეხბურთელს წარმატებით შეეძლო სხვადასხვა პოზიციაზე ეთამაშა; ხშირად უთქვამთ და ჩვენც სიამოვნებით გავიმეორებთ: ნოდარ ახალკაცმა დროს გაუსწროო; მართლაც, ასე იყო - 70-80-იანი წლების დინამო ისეთ ფეხბურთს თამაშობდა, მერე, რამდენიმე წლის შემდეგ, უკვე სხვა ელიტური კლუბებისა თუ ნაკრებების შესრულებით მოდურად თუ თანამედროვედ რომ ფასდებოდა...

...მეორე ტაიმის მიწურულს მოსკოველებიც გააქტიურდნენ, მაგრამ ვალერი გაზაევისა და ალექსანდრ მაქსიმენკოვის დარტყმებს ჩვენმა მეკარემ ოთარ გაბელიამ საიმედო თამაში დაუპირისპირა. საერთოდაც, ის წელიწადი გაბელიას ხანგრძლივ კარიერაში უდავოდ გამორჩეული იყო და ამიტომაც არ იყო შემთხვევითი, რომ სეზონის მიწურულს საბჭოთა კავშირის საუკეთესო მეკარედ აღიარეს!

...ფინალური მატჩის ძირითადი და დამატებითი დრო უგოლოდ დასრულდა. პენალტების სერია იმდენად დრამატულად და უცნაურადაც დაიწყო, რომ საბოლოო წარმატებისა... ყველაზე ოპტიმისტ ქართველ ქომაგსაც აღარ სჯეროდა! პირველ დარტყმას დავით ყიფიანი ასრულებდა, მაგრამ მოსკოველთა გამოცდილ მეკარეს ნიკოლაი გონტარს ვერ აჯობა; ახლა უკვე გაბელიას ჯერი დადგა, ვინც მახოვიკოვის დარტყმა მოიგერია;

ჩვენებიდან მეორე დარტყმას ვლადიმერ გუცაევი ასრულებდა და... კვლავაც უშედეგოდ, აი, მაქსიმენკოვმა კი ზუსტად დაარტყა და მოსკოველები დაწინაურდნენ. ჩვენებიდან მესამე პენალტს ალექსანდრე ჩივაძე ურტყამდა და, როგორც იქნა, გოლიც გავიდა. ამას კი, ოთარ გაბელიას მორიგი გმირობა მოჰყვა, როცა ლამაზ ნახტომში ალექსეი პეტრუშინის დარტყმა მოიგერია! დარჩენილი ორ-ორი დარტყმა მეტოქეებმა ზუსტად შეასრულეს: ვიტალი დარასელიამ, ვადიმ პავლენკომ, რამაზ შენგელიამ და ალექსანდრ ბუბნოვმა.

ახლა უკვე პირველ გაფუჭებამდე მიდგა საქმე: ჩვენმა კაპიტანმა მანუჩარ მაჩაიძემ ისეთი სიძლიერით დაარტყა, გონტართან ერთად მისი დუბლიორი, ვლადიმერ პილგუიც რომ კარში მდგარიყო, ორივე ერთად ვერაფერს გახდებოდა! არც ნიკოლაი ტოლსტიხს უმტყუნა ნერვებმა და მისი დარტყმაც ზუსტი იყო. მომდევნო დარტყმას თენგიზ სულაქველიძე ასრულებდა, ვისაც არც მანამდე და არც მერე... ოფიციალურ მატჩებში პენალტი არ დაურტყამს! ჭომამ იშვიათი ცივსისხლიანობით შეასრულა პენალტი: გონტარი ერთ კუთხეში გადახტა, ბურთი კი საპირისპირო კუთხეში გავიდა!

და აი, იმ ორსაათნახევრიანი დრამატული მატჩის კულმინაციაც: მოსკოველთა ლიდერი და საუკეთესო ფეხბურთელი ვალერი გაზაევი ოთარ გაბელიას წინააღმდეგ. სანამ გაზაევი დარტყმას შეასრულებდა, გაბელიამ პირჯვარი გადაიწერა და ყველაფერი ეს ტელეკამერებმაც დააფიქსირეს. როგორ ფიქრობთ, კომუნიზმისკენ მიმავალ ქვეყანაში, საბჭოთა სპორტსმენის ასეთ შეუფერებელ საქციელს შესაბამისი სანქციები არ მოჰყვებოდა? თანაც, საქმე მხოლოდ დისკვალიფიკაციაში არ იყო და რომ არა ცხონებული ჟიული შარტავას უდიდესი მცდელობა, გაბელიას სერიოზული პრობლემები არ ასცდებოდა. რას ვიზამთ, დრო და წყობილება იყო ასეთი...

...გაზაევის მოკლე გამორბენა და... ბურთი ოთარ გაბელიას ხელთაა! ეს კი, იმას ნიშნავს, რომ თბილისის დინამომ არსებობის განმავლობაში, მეორედ მოიპოვა საბჭოთა კავშირის თასი! ღირსეული გუნდის ღირსეული გამარჯვება - იმ წლებში ასეთი სიტყვებით ნამეტნავად ვიყავით განებივრებულნი.."

 

სამ საათამდე დავბოდიალობდი დერეფანში

ახლა სიტყვა მივცეთ ამ შეხვედრის მთავარ გმირს, თბილისის "დინამოს" კარის დარაჯს, ოთარ გაბელიას.

"შეიძლება ითქვას, რომ ამ მატჩის წინ მთელითვე მოსკოვში ვიყავით. მიმდინარეობდა საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტალიადა. თბილისის "დინამო" წარმოადგენდა საქართველოს ნაკრებს. ფინალამდე მივედით და იქ მოსკოვის უძლიერეს ნაკრებთან წავაგეთ, რომელიც პრაქტიკულად რუსეთის ნაკრები გახლდათ. სპარტაკიადაზე კი ვითამაშე, მაგრამ ამის შემდეგ ჩემპიონატის კალენდარული თამაში გვქონდა ისევ მოსკოვში, "ტორპედოსთან". იმ შეხვედრაში დათო გოგიამ ფეხი იტკინა.

ფინალის წინა დღეა. ვცხოვრობთ მოსკოვის "ლოკომოტივის" სტადიონზე მდებარე სასტუმროში. ვიცი, თადარიგში ვიქნები. შედარებით მშვიდად ვარ. ოთახში ვართ და დომინოს ვთამაშობთ ბიჭები - მე, ვიტალი, დათო მუჯირი, ნოდარ ხიზანიშვილი... ტელეფონი რეკავს. ავიღე და სერგო კუტივაძის ხმა მესმის, ხვალ ძირითად შემადგენლობაში ხარო.

როგორი საქმეა, ახალგაზრდა ვარ და არავინ მიცნობს თითქმის. რომ ჩამივარდეს ეს შეხვედრა, ხომ მორჩა მთელი ჩემი კარიერა, ხომ დავრჩი მუდმივ სათადარიგოდ?! რას ვიზამდი, მეცა ელდა, დავყარე ცივად დომინოს კენჭები. ბიჭებს ვუთხარი, სასწრაფოდ გადით, უნდა დავიძინო - მეთქი. საქმეში ხარ? სამ საათამდე დავბოდიალობდი დერეფანში, ვერაფრით დავიძინე, მერე ჩამეძინა მხოლოდ.

ზოგადად, უფრო რთულია თამაშის წინა ღამე. ავტობუსში რომ ავედი და მითუმეტეს, თამაშზე რომ გავედი, გადამიარა შედარებით ნერვიულობამ. თამაშს რაც შეეხება, ძალიან დაძაბული გამოვიდა. იმ დროს მოსკოველებს შესანიშნავი გუნდი ჰყავდათ. საგოლე მომენტები აქეთაც იყო და იქეთაც, მაგრამ საბოლოოდ ფრედ, 0:0 მორჩა შეხვედრა. საგანგებოდ უნდა აღვნიშნო არბიტრ სტუპარის შესანიშნავი მსაჯობა, რომელმაც მართლაც დიდებულად გაართვა თავი ამოცანას.

ერთ ეპიზგში ვალერი გაზაევმა გოლი გაიტანა. აშკარა თამაშგარე იყო, მაგრამ მსაჯს ის ბურთი რომ ჩაეთვალა, ვინ რას ეტყოდა? თამაში ხომ "ლიჟნიკების" გადაჭედილ სტადიონზე მიდიოდა, სადაც, ბუნებრივია, მასპინძელი ქომაგები ჭარბობდნენ.

თერთმეტმეტრიანების სერიაში მოვიგეთ. ვალერი გაზაევს ავუღე. იქ ერთი ძალიან სახასიათო რამ მოხდა. ჩვენი ჩელე და ანზორ გაბიტაშვილი მედგნენ კარს უკან. ხშირად ვაკეთებდი ასე - ერთ მხარეს გავიშვერდი ხელს, როცა ფორვარდი აპირებდა დარტყმას, თითქოს წინასწარ ვიცოდი მისი ჩანაფიქრი და იქეთ ვხტებოდი. ახლაც ასე გავაკეთე და გაჭრა.

თერთმეტმეტრიანების სერიის დროს მოხდა ეპიზოდი, რომელმაც მართლა კინაღამ დაასრულა ჩემი კარიერა. ცნობილი ფაქტია, პირჯვარი რომ გადავიწერე. რა დრო იყო მაშინ, ყველამ ვიცით. ძალიან მკაცრი წერილი მოვიდა თბილისში. ცხონებულმა ჟიული შარტავამ გადამარჩინა მაშინ. ძალიან წუხდა, ხანგრძლივ დისკვალიფიკაციას მოგცემენ, ხომ არ იქნება უმჯობესი, რომ თქვა, ოფლს იწმენდდიო? საბოლოო ჯამში ისე მოეწყო საქმე, რომ გადავრჩი...

თასი რომ მოვიგეთ, უზომოდ ბედნიერები ვიყავით. არის კიდეც შემორჩენილი ერთი ძალიან კარგი სურათი - პირველი ვიტალი დარასელია დამეცა თავზე. მერე იყო ბანკეტი. თასიდან ცოტა ჩვენც დავლიეთ. ყველაზე მთავარი მიღწეული იყო: საქართველო "დინამოს" დიდი გამარჯვებით ხარობდა."

5218
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები