როგორ წავართვით საბჭოეთის თასი ერევნის 'არარატს' [ჟურნალისტიკის კლასიკა]

1976 წლის 3 სექტემბერს თბილისის "დინამომ" საბჭოთა კავშირის თასის გათამაშების ფინალში მოუგო ერევნის "არარატს" და არსებობის ისტორიაში პირველად დაისაკურთა სანუკვარი ჯილდო, იმ შეხვედრის შემდეგ გვარიანი დრო გავიდა. ხელთ გვაქვს "ლელოს" 7 სექტემბრის ნომერი, რომელშიც ამ შეხვედრას ვრცელი და ძალიან საინტერესო წერილი ეძღვნება. ვფიქრობთ, ის ერთობ საინტერესო უნდა იყოს ჩვენი მკითხველისათვის. წერილის ავტორი გახლავთ ღვაწლმოსილი ქართველი ჟურნალისტი, ბიჭიკო ქორქია.

ორმოცი წლის მოლოდინი

"40 წელი ბევრია, ძალიან ბევრი. ოთხი ათეული წლის მანძილზე იცვლებიან თაობები, იცვლება ცხოვრება, მოდის ახალგაზრდობა, რომელიც ენერგიულ ხმაურსა და ყოველდღიურ საქმიანობაში თავადაც ვერ ატყობს, ისე შეუმჩნევლად უერთდება ჩრდილში მიმდგარ ვეტერანებს და თავისდა უნებურად, უნებლიედ იმეორებს იმ სიტყვებს, რომლებიც ათასჯერ უთქვამთ მამებს და პაპებს - ეჰ, ძველი დრო ჯობდა, წინათ გოგონებიც უფრო ლამაზები იყვნენ და საზამთროც უფრო ტკბილიო.

მერე, თუ ლაპარაკი ფეხბურთზე მიდგა, საქმე შეიძლება ხელჩართული ბრძოლითაც დამთავრდეს. აბა, რომელი გულშემატკივარი დათმობს უჩხუბრად თავისი დროის ფეხბურთს, მისი თაობის მოთამაშეებს და ასე ხელაღებით გაალანძღვინებს თავის კერპებს, რომელთა გულისთვისაც, ვინ იცის, რამდენჯერ გადამძვრალა სტადიონის ღობეზე უბილეთობის "დუხჭირ" ჟამს? თვით ის დროც, როცა სტადიონზე ბილეთის შოვნა ისევე ჭირდა, როგორც ახლა ნამდვილი კოვბოური, გაქონილი და გაჭუჭყიანებული ჯინსებისა, თავისთავად ძნელი გასაგებია მათთვის, ვინც მატჩის დაწყებამდე 15 წუთით ადრე მოდის სტადიონზე, უშფოთველად ყიდულობს ბილეთს სალაროში და უკვე დაწყებული თამაშის დროს მიალაჯებს რიგებს შუა, ნერვებს აწყვეტს მაყურებლებს.

1979 სსრკ-ს თასის ფინალის გმირი ოთარ გაბელია: პირჯვარი გადავიწერე და... ჟიული შარტავამ გადამარჩინა [VIDEO]

40 წელი მთელი ეპოქაა ფეხბურთში. ვინ იცის რამდენნაირი ცვლილება განიცადა ამ უკვდავმა თამაშმა, სანამ პრიმიტიული ტაქტიკური ნახაზიდან, რომელსაც "ხუთი ხაზზე" ერქვა, მიაღწია ურთულეს სამოქმედო სქემამდე, სადაც კაცი ვერ მიხვდება, ვის რა აკისრია მინდორზე და ვის რა მახე აქვს დაგებული მეტოქისათვის. რამდენი გუნდია, იმდენიც სქემაა, საქმე ლაბორატორიულ გამოკვლევებამდე მივიდა.

რა დარჩა ფეხბურთში უცვლელი 40 წლის მანძილზე? თქვენ იტყვით: არაფერი! ყველაფერი იცვლება, ყველაფერი წინ მიდის.

არა! უცვლელი დარჩა ერთი რამ: 40 წელია უკვე დაუღლელი მოლოდინით, მარადიული იმედით ველით თასს, საბჭოთა კავშირის თასს ფეხბურთში, ბროლის ლამაზ ნაკეთობას, რომელმაც თითქმის მთელი ქვეყანა მოიარა, თბილისში კი არც ერთხელ, არც ერთი წლით არ ჩამოიხედა, თუმცა მრავალჯერ იყო მოპატიჟებული ჩვენს ქალაქში და თითქმის კარის ზღურბლთანაც ჰქონდა ფეხი შემოდგმული.

რატომ გვაქვს ჩვენ, თბილისის "დინამოს" გულშემატკივრებს, ასეთი კატეგორიული პრეტენზიები, რომ თასი აუცილებლად ჩვენად ვიხილოთ? რატომ ვამბობთ, რომ ბროლის ლარნაკს ველით არა, ვთქვათ 23 ან 38 წელი, არამედ ზუსტად 40?

საამისო უფლება გვაქვს და კანონიერიც. თბილისის "დინამოს" ავტორიტეტი ჩვენს ფებურთში ისეთია, რომ მას დღემდე უნდა გაეკეთებინა ის, რაც მრავალგზის გააკეთეს მოსკოვის "დინამომ" და "სპარტაკმა", ცდსა-მ და "ტორპედომ", "ლოკომოტივმა" და ლენიგრადის "ზენიტმა", დონეცკის "შახტიორმა" და ერევნის "არარატმა", კიევის "დინამომ", თვით ლვოვის "კარპატმაც" კი, რომელიც იმხანად უმაღლესი ლიგის თამაშებს შორიდან, მარტოოდენ ტელევიზიით და გაზეთებით თუ იცნობდა.

მაინც, რა შეულოცეს ამ თასს თბილისის "დინამოს" საწინააღმდეგოდ, რომ გუნდმა ხუთჯერ ილაშქრა მისი დაპყრობისათვის ფინალში და ვერა და ვერ დაძლია თავისი ბოლო კონკურენტის წინააღმდეგობა? მეორე სტრიქონი თასის ისტორიის ანალებში მას ხუთჯერ ეკავა, მაგრამ ხუთჯერ მეორედ ყოფნას ერთხელ პირველი იყო ის ჯობს.

თანაც როდის არ უბრძოლიათ დინამოელებს თასის გათამაშების ფინალში: 30-იან წლებში, 40-იან წლებში, 60-იან წლებში, 70-იან წლებში. რაღაც ფატალური უიღბლობა. მერე, არ დაგავიწყდეთ, ხუთივე ფინალში ჩვენი მეტოქეები მოსკოველები იყვნენ, რომლებიც მასპინძელთა რანგში არაფრით არ თმობდნენ ამ 4-კილოგრამიან ბროლს.

მოსკოვის ცენტრალურ სტადიონზე რომ შეხვალთ, ლუჟნიკში, ლამაზად გაფორმებულ სტენდს ნახავთ, რომელსაც ფერადი ასოებით აწერია: "სსრ კავშირის თასის მფლობელები ფეხბურთში". თბილისის "დინამო" იქ მოხსენიებული არაა. ჩამომწკრივებული არიან მხოლოდ პირველები, მეორეები, ამ შემთხვევაში, ალბათ, არავის აინტერესებს.

განა ტრავმირებული მაყურებელი რამით სჯობს ტრავმირებულ ფეხბურთელს? ფეხბურთელს ფიზიკური ტრავმა გაცილებით ადრე ურჩება, ვიდრე გულშემატკივარს ღრმად ჩაბეჭდილი ურწმუნობა. 

მაშ, რატომ ველით თასს საქართველოში ეს 40 წელი?

იმიტომ რომ ზუსტად 40 წლის წინათ, 1936 წლის 28 აგვისტოს, პირველად გვქონდა რეალური შესაძლებლობა მოგვეპოვებინმა პრიზი ფინალურ მატჩში მოსკოვის "ლოკომოტივთან", მაგრამ ხელი მოგვეცარა. პირველი წარწერა ვერცხლის ხუფზე რკინიგზელთა სასარგებლოდ ამოკვეთა გრავიორმა.

მერე იყო მოსკოვის "დინამო", "სპარტაკი", "ტორპედო", კვლავ "დინამო". ჩვენი გამარჯვების პრობლემა კი სულ სამერმისო, შემდგომი წლების საქმედ გადადიოდა. ახალი ფეხბურთელებისა და ახალი მწვრთნელების ხელში. ისტორია ულმობლად გვედგა ჯიბრში და მეორდებოდა საოცარი თანმიმდევრობით.

და აჰა, დადგა ჩვენი ჯერიც: 1976 წლის 3 სექტემბერი. მოსკოვი, ლუჟნიკის სტადიონი, მოზეიმე ტრიბუნები, ცენტრალურ ადგილას თასს იბარებს თბილისი "დინამო". ურიცხვ ფოტორეპორტიორთა წინაშე დგანან გუნდის უფროსი მწვრთნელი ნოდარ ახალკაცი, გუნდის უფროსი ნიაზ ძიაპშიპა, მწვრთნელი სლავა მეტრეველი, გუნდის კაპიტანი მანუჩარ მაჩაიძე, ექიმი ზაქრო თელია, ფინალური მატჩის მონაწილეები - დავით გოგია, ნოდარ ხიზანიშვილი, ფირუზ კანთელაძე, შოთა ხინჩაგაშვილი, ზორბეგ ებრალიძე, ალექსანდრე ჩივაძე, რევაზ ჩელებაძე, ვლადიმერ გუცაევი, დავით ყიფიანი, ვახტანგ კოპალეიშვილი, ზურაბ წერეთელი, აქვე არიან სხვა დინამოელებიც - ვახტანგ ქორიძე, დავით მუჯირი, გოჩა მაჩაიძე, მალხაზ გაგოშიძე. მატჩი მოგებულია, თასი ხელიდან ხელში გადადის, შემდეგ ფეხბურთელები გამარჯვებულთა ტრადიციულ წრეზე მირბიან, ტაში ტალღასავით გადადის ტრიბუნიდან ტრიბუნაზე.

უკან დარჩა შეუპოვარი ბრძოლით აღსავსე 90 წუთი, უკვე საფეხბურთო ისტორიაში ჩაიწერა ყიფიანის, კანთელაძის და ჩელებაძის სამი გოლი...

თასის გათამაშების ფინალური მატჩი მუდამ განუმეორებელი სანახაობაა. იგი სეზონის კულიინაციაა. შეიძლება, ჩემპიონატის გზა უფრო რთული და დახლართულია, მაგრამ მის მარათონულ დისტანციაზე ბრძოლა უფრო თანმიმდევრულად და მეთოდურად ვითარდება, აქ კი მთავარი და გადამწყვეტია. აქ სახვალიოდ ვერაფერს გადადებ, ყველაფერი უნდა გაკეთდეს ახლავე, ამ წუთს, დაუყოვნებლივ. ერთი შეცდომაც კი იმას ნიშნავს, რომ გამოსასწორებელი დრო აღარა გაქვს, შეცდომა წაგებაა.

The Guardian: \'დინამომ\' არაამქვეყნიური ფეხბურთი უჩვენა - \'ვესტ ჰემი\' 4:1 დაამარცხა! [VIDEO+PHOTO]

წლევანდელ ფინალში ტიტულიანი მეტოქეები შეხვდნენ ერთმანეთს: ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი - ერევნის "არარატი" და ბრინჯაოს პრიზიორი - თბილისის "დინამო". რაიმე შემთხვევითს წარმატებაზე ლაპარაკიც ზედმეტია, როცა საქმე ეხება ასეთი რანგისა და კატეგორიის კლუბებს. ხუთჯერ იბრძოლეს თბილისელებმა ფინალში და ხუთჯერვე დამარცხდნენ, სამჯერ გავიდა ფინალში "არარატი" და ორჯერ ერევანში წაიღო თასი. სტატისტიკა აშკარად ჩვენს საწინააღმდეგოდ მეტყველებდა, ამიტომ საჭირო იყო ძალების საგანგებო მობილიზება, ყოველური რეალური თუ სავარაუდო შესაძლებლობის მაქისმალური გამოყენება, რათა გაუთვალისწინებელი არაფერი დარჩენილიყო.

მეექვსე დამარცხება ფინალში მძიმე ფსიქოლოგიური ტრავმა იქნებოდა თვით ფეხბურთელებისთვისაც და გულშემატკივრებისთვისაც. განა ტრავმირებული მაყურებელი რამით სჯობს ტრავმირებულ ფეხბურთელს? ფეხბურთელს ფიზიკური ტრავმა გაცილებით ადრე ურჩება, ვიდრე გულშემატკივარს ღრმად ჩაბეჭდილი ურწმუნობა.

სხვათა შორის, ფინალური მატჩის წინა დღეს ვიზიტი გავუკეთე "სოვეტსკი სპორტისა" და "ფუტბოლ-ჰოკეის" მოსკოველ კლეგებს, ფეხბურთის განყოფილების მუშაკებს და სიტყვა ჩამოვუგდე ხვალინდელ თამაშზე, მაინტერესებდა, ვინ რას ფიქრობდა, როგორ აფასებდა მეტოქეთა შანსებს. ვიცი, რომ ფეხბურთის სპეციალისტები, მწვრთნელები, პრაქტიკული მომუშავეები ერთი თვალსაზრისით აფასებენ მოვლენებს, მიმომხილველები კი ხშირად სხვა საზომით უდგებიან პროგნოზის საკითხს. მე სწორედ ამ უკანასკნელთა აზრი მაინტერესებდა.

დავიწყე ოლეგ კუჩერენკოთი ("სოვეტსკი სპორტი"):
- რას ფიქრობ, რას ელი ხვალინდელ მატჩში?
- მე ორი აზრი არა მაქვს, თუკი რამე მესმის ფეხბურთში, თბილისის "დინამომ" უნდა მოიგოს.
- რატომ ?
- პირველ ყოვლისა, იმიტომ, რომ დონეცკში "შახტიორთან" მოგებულმა მატჩმა დამარწმუნა ამაში. ეს ჩემი პროფესიული შეხედულებაა და მერე - არ შეიძლება მეექვსედ დამარცხება. ასეთი რამ იშვიათად ხდება.

ახლა სხვა თანამშრომლებს დავუყევი: ვ. ბერეზოვსკი, ვ.ზამოვი, ი. სეგენევიჩი, ვ. ვინოკუროვი...

ტყუილად დადიხარ, ჩემო ძმაო - მითხრა კუჩერენკომ - ჩვენ ამ საკითხზე ვიდავეთ, ავწონ-დავჭონეთ "დინამოსა" და "არარატის" შანსები. ყველა იმას გეტყვის, რაც მე გითხარი.

"სოვეტსკი სპორტის" რედაქციიდან ისე გამოვედი, თითქოს ქაღალდში გახვეული თასი იღლიაში მქონდა ამოჩრილი, დიდი საქმეა იმედი!

იმ დღეს მოსკოვის ზეცა დილიდან საეჭვოდ იმუქრებოდა, შუადღისას ცოტა წამოჟინჟღლა კიდეც, მაგრამ მუქარა მხოლოდ მუქარად დარჩა: ამინდი იდეალური იყო ფეხბურთისათვის.

3 ოქტომბერს \'დინამომ\' \'ლივერპული\' დაამარცხა: ოთარ გაბელიას ემოცია 39 წლის შემდეგ [VIDEO]

და აი, 19 საათი, პ. კაზაკოვი, ვ. რუდნევი, ვ. ჟარკოვი მიემართებიან მინდვრის ცენტრისაკენ. კაზაკოვი უხმობს ორივე გუნდს, 32 ფოტორეპორტიორი ძველი "ბერდანკის" სისტემის თოფივით აჩხაკუნებს საკეტებს, ცერემონიალი, ყვავილები, ხმაური.

ბოლოს ყველაფერი მიწყნარდა და არბიტრმა პირველი სასტვენი მისცა.

დაიწყო.

მე გეკითხებით: აქვს ახლა აზრი ფეხდაფეხ მივყვეთ მატჩის მსვლელობას, გავარჩიოთ მისი ცალკეული პერიოდები და მონაკვეთები, კომბინაციები, რგოლების ურთიერთმოქმედებანი და სხვა "წვრილმანები", რასაც ჩვეულებრივ ვაკეთებთ ყოველი მატჩის შემდეგ? ყველაფერი თქვენც მშვენივრად ნახეთ, გარკვეული შთაბეჭდილებაც შეგექმნათ და არ მინდა ისინი დავარღვიო ჩემი მოსაზრებით. ასეთი "პოსტ-ფაქტუმ" მხოლოდ დისონანს შეიტანს ჩვენს საერთო სადღესასწაულო განწყობილებაში. ზეიმი უნდა შეირგო ერთიანად, მთელი მისი სისრულით, დეტალებისა და დანაწევრების გარეშე. გაშლილი სუფრა მთლიანად უფრო ლამაზი და შთამბეჭდავია, ვიდრე შემწვარი გოჭის ახლეჩილი ბარკალი. 

ცოტა ზევით მინდოდა მეთქვა, მაგრამ გამომრჩა, რომ ზოგიერთი მიმომხილველი მატჩის წინ წერდა, "არარტს" დიდი დანაკლისი აქვს დაშავებული ანდრეასიანის სახითო. ანდრეასიანი, რა თქმა უნდა, სერიოზულ ძალას წარმოადგენს მის გუნდში, მაგრამ თბილისელთა იმ დანაკლისზე რაღა ვთქვათ, რომელიც ჭელიძეს, მუჯირს და დარასელიას შეეხება? სამი ასეთი მოთამაშე არ გყავდეს ფინალში, ეს ნიშნავს სრულფასოვან კომპენსაციაზე ადრევე ჩაიქნიო ხელი.

მაგრამ, როგორც იცით, კომპენსაციაც სრულფასოვანი გამოდგა, თამაშიც და მოგებაც: 3 ბურთის განსხვავებით სულ 6 ფინალური მატჩია დამთავრებული 35 გათამაშებაში.

შესანიშნავად იცავდა კარს გოგია. ეს 3:0 მისი დიდი დამსახურებაცაა, ვინაიდან ძნელი ბურთების აღება მას არაერთხელ მოუხდა.

ძალების უკიდურესი დაძაბვით იბრძოდნენ დაცვაში ხიზანიშვილი, კანთელაძე, ხინჩაგაშვილი, ებრალიძე. ერევნელებმა ვერაფერი გააწყვეს ჩვენს საჯარიმო მოედანზე.

ჩივაძე, მ. მაჩაიძე, კოპალეიშვილი ნახევარდაცვაში მოქმედებდნენ დაუღალავად, ვრცელ დიაპაზონზე, კარგი დაზღვევით.

თავდასხმის ხაზში წუნი არ დაედებოდათ გუცაევს, ყიფიანს და ჩელებაძეს. ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, თავისი საქმე ყველამ გააკეთა: ყიფიანმა და ჩელებაძემ გოლები გაიტანეს, ხოლო გუცაევმა 11-მეტრიანი საჯარიმო დარტყმის უფლება მისცა გუნდს. მადლობის მეტი რა გვეთქმის ყიფიანის მიმართ, რომელიც მტკივანი ნაკერებიანი ფეხით თამაშობდა ფინალში და ღირსეულად უდგა სათავეში მის იერიშებს. მხოლოდ მაშინ დაუთმო მან ადგილი წერეთელს, როცა გამარჯვება პრაქტიკულად მოპოვებული იყო და წერეთელმაც ყველაფერი გააკეთა ამ წარმატების შენარჩუნებისათვის.

გავიმარჯვეთ! გავიმარჯვეთ ღირსეულად, დამსახურებულად, დარწმუნებულად, დიდი ანგარიშით, ყოველგვარი სათუო და საჭოჭმანო ვარიაციების გარეშე. თუ რა ხდებოდა თბილისელ ფეხბურთელთა გასახდელში მატჩის დამთავრების შემდეგ, რა აუწერელი აჟიოტაჟი სუფევდა, ამისი წამოდგენა მკითხველის ფანტაზიისათვის მიმინდვია.

ყველამ, ვისაც კალამი აუღია ხელთ, იცის რომ ძნელია დამარცხებაზე წერა, მაგრამ არანაკლებ ძნელია წერა გამარჯვებაზეც. ვერ ერევი ემოციებს, თავს ვერ უყრი დეტალებს, ფიქრი ხან სადღაც შორს, მომავლისაკენ გარბის, ხანაც ლუჟნიკის მწვანე მინდორს უბრუნდება კვლავ და კვლავ.

ძნელია ასე იოლად გაართვა თავი ასრულებულ ხანგრძლივ მოლოდინს, ორმოცი წლის ნანატრ, საოცნებო მოლოდინს. ყველამ, ვისთვისაც ძვირფასია ქართული ფეხბურთის ბედი, საკუთარი თვალით ნახა ყველაფერი, რაც 3 სექტემბერის ფინალურ მატში მოხდა და კვლავ იხილავს იმ ფაქტობრივ მასალას, რასაც მას საქართველოს ტელევიზია და კინოქრონიკა მიაწვდიან. ჩვენ კი ჯერჯერობით ამ მოკრძალებული წერილით შემოვიფარგლებით."

12076
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;