როგორ ემზადებოდა ვიქტორ სანეევი პირველი დიდი ნახტომისთვის

ნაწილი I: [VIDEO] რატომ ახსენა ბრაზილიელმა ოლივეირამ ჟურნალისტების პროვოკაციულ შეკითხვაზე ვიქტორ სანეევი?

ნაწილი II: ვიქტორ სანეევი: წაგება თავმოყვარეობასა და პატივმოყვარეობას გვიცხოველებს

ნაწილი III: აი, მიზეზი, რატომ იკარგებიან უფროსებში გადასვლის შემდეგ მოზარდები, რომლებსაც დიდ მომავალს უწინასწარმეტყველებენ

ნაწილი IV: საკითხი ასე იდგა: შევძლებდი თუ არა შიშის დაძლევას და ვაიძულებდი თუ არა თავს მთელი ძალით ხტომას

ნაწილი V: ამ მეთოდს მაშინ იყენებენ, როცა ბრძოლის სიმძაფრის ხელოვნური განელება სურთ

ნაწილი VI: სწორედ წაგებები გახდა ჩემი დაოსტატების, ტაქტიკური სიმწიფის, ფსიქოლოგიური მომზადების კარგი სკოლა

ნაწილი VII: არჩევანის წინაშე ოლიმპიადის წინ: სიგრძეზე ხტომა თუ სამმხტომი?

ნაწილი VIII: ვიქტორ სანეევის ავტობიოგრაფია: ყოველთვის უნდა ელოდო \"მისტერ X-ის\" გამოჩენას

როგორც ცნობილია, მეხიკოში ჩვენი მძლეოსნების გუნდი საერთო ჯამში წარუმატებლად გამოვიდა, მხოლოდ სამი ოქროს მედალი მოიპოვა (ნაკლები მხოლოდ ჩვენი დებიუტის დროს იყო ჰელსინკში 1952 წელს) და საგრძნობლად წასწია წინ ამერიკელები. ასე რომ, უკვე ოლიმპიადის შემდგომ რამდენიმე პუბლიკაციაში ნაკრების ხელმძღვანელებს ამტყუნებდნენ: მეხიკოში გუნდის თამაშებამდე მთელი ერთი თვით ადრე გაგზავნა არ იყო სწორიო. სპორტსმენები დაძაბულები ელოდნენ სტარტს, გადაიღალნენ, ნერვიულობდნენ და ძალების მოკრება ვერ შეძლესო. თან ამერიკელების მაგალითს იმოწმებდნენ, რომლებიც ოლიმპიური თამაშების დედაქალაქში თითქმის ზედ სტარტის წინ გამოჩნდენ.

ძველი ამბავია და ამ დეტალებზე მხოლოდ იმიტომ ვამახვილებ ყურადღებას, რომ, როცა ხანგრძლივ ფსიქოლოგიურ მომზადებაზე ვსაუბრობთ, ისიც უნდა ვთქვათ, როგორ ვცხოვრობდით მეხიკოში. დღესაც დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენი ნაადრევი ჩასვლა მექსიკაში ყოველ მხრივ გამართლებული იყო. ჩვენ ხომ მარტო დროის საგრძნობ განსხვავებას (9 საათს) არ უნდა შევჩვეოდით, არამედ საშუალო სიმაღლის მთიანეთსა და ცხელ ამერიკულ კლიმატსაც. ამერიკელებთან შედარება ამ შემთხვევაში ვერავითარ კრიტიკას ვერ უძლებს. ამერიკელები მეხიკოს გრძედზე ვარჯიშობდნენ და საერთოდ ვერ გრძნობდნენ განსხვავებას დროში. ისინი ისეთ ადგილებში ემზადებოდნენ, რომლებიც მექსიკის კლიმატურ პირობებს ჰგავს. ამიტომ მათ შეეძლოთ ისეთი ფუფუნება მიეცათ თავისთვის, რომ ოლიმპიურ თამაშებზე ზედ სტარტის წინ ჩამოსულიყვნენ.

კაცმა რომ თქვას, ეს გაცილებით რთული პრობლემაა, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. იგივე ამერიკელები ევროპაში გამართულ ოლიმპიურ თამაშებზე ყოველთვის გაცილებით სუსტად გამოდიან, ვიდრე ოკეანისგაღმა, იმიტომ, რომ მათ იგივე პრობლემების გადაწყვეტა უხდებათ.
სხვა საქმეა, ოლიმპიურ სოფელში მისვლა ისე დაგეგმო, ისე გაითვალო ვარჯიშისა და საწვრთნელი შეჯიბრების რეჟიმი, რომ არათუ დააქვეითო, არამედ სტარტის მომენტისთვის აამაღლო კიდეც ათლეტთა მზადყოფნა. მეხიკოში ჩვენ ეს შევძელით.

პირველი ვარჯიშები ძალიან მშვიდად მიმდინარეობდა. მერე კი თანდათან ვზრდიდით დატვირთვას. ბატონმა ვიტოლდმა იცოდა, რომ ვარჯიშების ერთფეროვნება თრგუნავს სპორტსმენების ფსიქიკას და ამიტომ გადაწყვიტა, მეხიკოს ოლიმპიადის წინ ორ დასკვნით შეჯიბრებაში მიგვეღო მონაწილეობა. რა თქმა უნდა, ჩვენ წინ არ იდგა მაღალი შედეგების მიღწევის ან აუცილებლად გამარჯვების ამოცანა. უბრალოდ, ჩვენი სიამოვნებისთვის ვხტოდით. თუმცა კი ძალიან ფხიზლად გვადევნებდნენ თვალყურს მეტოქეები. პრუდენსიოს, ჯენტილეს, უოკერს ყოველთვის ერთსულოვნად შემოჰქონდათ განაცხადი მონაწილეობისთვის, მაგრამ ასევე ერთსულოვნებას როდი ინარჩუნებდნენ სექტორში გამოსვლის დროს. ეს კიდევ ერთი მიზეზი იყო იმისა, რომ ჩემი შესაძლებლობები არ გამომემზეურებინა.

მაგრამ ერთ-ერთი ცდის დროს თავი ვერ შევიკავე: კარგი ნახტომით "შემოვიჭერი". ძალიან შორს გავფრინდი, მაგრამ, საბედნიეროდ, ოდნავ შევეხე ძელს და ამიტომ ნახტომი არ გაუზომავთ, თუმცა მოვასწარი კი მენიშნებინა მსაჯის თანაშემწისთვის, რომ სახტომი ორმოს გვერდით აღენიშნა ნახტომის მიახლოებითი სიგრძე. ჩვენ მოგვიანებით გავზომეთ და – 17, 29 აღმოჩნდა! მართალია, ეს ოფიციალური შედეგი არ ყოფილა, და ნიშნულის სისწორეშიც ეჭვი გვეპარებოდა, მაგრამ მაინც დიდი თავდაჯერებულობა ვიგრძენი საკუთარ ძალებში.

საინტერესოა, რომ კოლია დუდკინი, რომელიც ასევე მონაწილეობდა ამ წინასაოლიმპიადო შეჯიბრებებში (იგი ის-ის იყო გამოკეთდა ტრავმის შემდეგ და თავს იქცევდა მსუბუქი ხტომებით, ამოწმებდა, უძლებდა თუ არა ფეხი), ეჭვობდა განაზომის სისწორეში. მას ვერაფრით დაეჯერებინა ჩემი პროგნოზი, რომ ოლიმპიურ თამაშებზე ბევრი შეძლებდა 17 მეტრს იქით გადახტომას. ამან მერე იჩინა თავი.

ამ შეჯიბრების შემდეგ და თამაშების დაწყებამდე ბატონმა ვიტოლდმა მკვეთრად შეცვალა დატვირთვის მოცულობა და ბოლო ვარჯიშების შინაარსი. ჩვენ ფორმას მსუბუქი მოთელვით ვინარჩუნებდით, თანაც მათში ჩართული იყო ის ვარჯიშები, რომლებიც ჩვენ მოგვწონდა და რითაც შეგვეძლო დაგვემყარებინა პირადი რეკორდები. ოლიმპიურ სტარტამდე რამდენიმე დღეღა რჩებოდა.

იმ ბოლო დღეებში ძალაუნებურად რაღაც კეთილისმომასწავებელს ვეძებდით, ბედნიერ ნიშანს, ერთი სიტყვით, ყველაფერს, რაც აძლიერებს შეჯიბრების წარმატებით დამთავრების რწმენას.

სტარტამდე ოთხი დღით ადრე, ვარჯიშზე ვხტები. ჩემ საყვარელ ტესტს ვასრულებ – მასში განსაკუთრებით ძლიერი ვარ – ხუთმაგი ნახტომი ექვსნაბიჯიანი გამორბენით. ვგრძნობ, რომ ერთ-ერთი ცდა იღბლიანი გამოდგა და რულეტს ვეცი. ასეც არის: პირადი რეკორდი, ნახტომი 23 მეტრს აჭარბებს. აჰა, გავიფიქრე, მაშასადამე, ყველაფერი რიგზეა. იმავე საღამოს კიდევ ერთი სიხარული მეწვია. ჩვენი ტურისტების ბოლო ჯგუფთან ერთად მეხიკოში კერსელიანი ჩამოფრინდა. შევხვდით, გადავეხვიეთ ერთმანეთს. მან ოთახში ტექტონას ჯოხი შემოგვიტანა. მას ასეთი ისტორია აქვს: ჯერ კიდევ ივლისში, ლენინგრადში, სპორტსმენებისა და მწვრთნელების სხვა ჯგუფთან ერთად კრეისერი "ავრორა" დავათვალიერეთ. გემბანზე სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა, ტექტონას ხით აწყობდნენ მას და ჩემმა მწვრთნელმა მატროსს ამ ხის პატარა ზომის ჯოხი სთხოვა. "ტექტონა თილისმაა და ამ თილისმით ლუსისთან ერთად გიქომაგებ – მითხრა ბატონმა აკოფმა – ამ ჯოხს თუ დავიჭერ ხელში, ბედი აუცილებლად გაგიღიმებთ".
და თუმცა იანისი და მე ცრუმორწმუნეები არა ვართ, მაინც გვესიამოვნა. იქნებ, ტექტონას მართლაც აქვს ჯადოსნური თვისებები. ისიც კი გავიფიქრე: "იანისი ჩემზე ერთი დღით ადრე ასპარეზობს, საინტერესოა, დაეხმარება თუ არა ეს თილისმა?"

16 ოქტომბერი საკვალიფიკაციო შეჯიბრებების დღეა. ყველა მონაწილე აქ იყრის თავს, ძირითადი ნახტომებისთვის კი მხოლოდ იმათ უშვებენ, ვინც საკვალიფიკაციო ნორმატივს შეასრულებს. ეს ნორმატივი 16, 10 მეტრს უდრის. ჩვენთვის ეს თითქოს უმნიშვნელოა, მაგრამ ღმერთმა ნუ ქნას, უგულისყუროდ მოეპყრო ამ შესარჩევ სტარტებს. ეტყობა, ბატონმა ვიტოლდმა სპეციალურად ბოლოსთვის შემოინახა ის ამბავი, რომ თურმე 10 წლის წინათ სტოკჰოლმში, ევროპის ჩემპიონატზე, მას ბედმა სწორედ საკვალიფიკაციო ნახტომის შესრულების დროს უმტყუნა.

ჩემპიონატამდე რამდენიმე ხნით ადრე კრეერი 16, 30-ზე გადახტა, ნორმატივი კი სტოკჰოლმში სულ რაღაც 14, 60 მეტრი იყო. თითქოსდა, რა უნდოდა ამის დაძლევას. პირველი ნახტომი ჩვენმა მწვრთნელმა მეტისმეტად თავისუფლად შეასრულა. ამის გამო არეკნის ხაზთან მიახლოებამდე რამდენიმე ზედმეტი ნაბიჯი გადადგა და ფეხიც დააბიჯა მას. ვითომ რა არის აქ საშიში – ნახევარი ნაბიჯი მოაკელი გამორბენს, იგივე რიტმში ირბინე და ყველაფერი რიგზე იქნება. მაგრამ კრეერმა მეორედაც დააბიჯა ნიშნულს. ადვილი მისახვედრია, რა მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა კრეერი: ბოლო ნახტომიღა დარჩა... და ნემსი აქლემად იქცა... წარმოიდგინეთ, ერთ-ერთი ფავორიტის როლში ჩამოდიხართ ჩემპიონატზე, პირველი ადგილისთვის საბრძოლებლად ემზადებით და უცებ, ჯერ კიდევ ბრძოლის დაწყებამდე დამარცხების ზღვარზე დგებით. სპორტსმენის მდგომარეობას ისიც ამძიმებდა, რომ მას უბრალოდ დაფიქრებისთვისაც კი აღარ რჩებოდა დრო. თითოეული ცდის შემდეგ ხომ "საკვალიფიკაციო" მონაწილეთა რიცხვი მცირდება – ის, ვინც ვერ შეასრულებს მას, სექტორიდან გადის. კრეერმაც თავი გადასდო: ჩვეულებრივზე მთელი ერთი მეტრით უკან გადაიტანა გამორბენი და იქიდან გამოიქცა – ოღონდ არ დაებიჯებინა! და თუმცა არ დაუბიჯებია, მხოლოდ 14, 50-ზე გადახტა... ასე დამთავრდა მისთვის ევროპის ჩემპიონატი.

ბატონმა ვიტოლდმა ამ ამბის მოყოლა წყნარი, დამრიგებლური ტონით დაიწყო. მაგრამ ეტყობა, ეს მოგონება ისეთი ძლიერი იყო (არ დაგავიწყდეთ, მას შემდეგ ათი წელი იყო გასული), რომ კაცს გული ყელში ებჯინებოდა და ჩვენც გაგვაჟრჟოლა მისი მოსმენისას. ამის შემდეგ აღარ გვჭირდებოდა სპეციალური გაფრთხილება "საკვალიფიკაციო" ნახტომისთვის. სხვათა შორის, ისე ღრმად ჩამებეჭდა მეხსიერებაში მწვრთნელის ეს ნაამბობი, რომ მას ყოველი საკვალიფიკაციო შეჯიბრების წინ ვიხსენებდი.

საკუთარი გამოცდილებით ვიცი, და სხვა მხტომელებისგანაც გამიგია, რამდენია უკმაყოფილო შერჩევის ასეთი ფორმის გამო. ამ შეჯიბრებას ბევრი ნერვები მიაქვს, არადა, ეს ნერვები ხომ მთავარი სტარტებისთვისაა საჭირო.

რაშია საკვალიფიკაციო სტარტების მთელი მთავარი სირთულე? უკეთეს შემთხვევაში, ნორმატივი პირველსავე ცდაზე ნერვული და ფიზიკური ენერგიის მინიმალური დახარჯვით უნდა შეასრულო. მაგრამ ხშირად ძალების შენახვის სურვილს იქამდე მივყავართ, რომ სპორტსმენი თითქოს უგულისყუროდ გადის მოთელვას, უგულებელყოფს გამორბენის რიტმის კიდევ ერთხელ შემოწმებას და (როგორც კრეერს მოუვიდა) ან ვერ ახვედრებს არეკნის ზოლს, ან ზედ აბიჯებს. დასკვნა ნათელია: კვალიფიკაციაში წვრილმანები არ არსებობს, ყოველი დეტალი ავტომატიზმამდე უნდა დაიყვანო. თუ სპორტსმენი ზერელედ მოეპყრო ამ საქმეს, იგი მკაცრად ისჯება, აკლდება ზედმეტი ცდები, ეხარჯება ნერვული ენერგია, რაც ასე საჭიროა ძირითადი შეჯიბრებისთვის. სხვათა შორის, ჯენტილეს მიერ "კვალიფიკაციის" დროს ნაჩვენები მაღალი შედეგი იმით აიხსნება, რომ პირველი ორი ნახტომი მან შეცდომით შეასრულა და მესამეზე უკვე მთელი ძალ-ღონის დაძაბვა დასჭირდა, შეეშინდა, არ დარჩენილიყო ფინალური შეჯიბრების მიღმა. მაგრამ უმჯობესია, ყველაფერი თანმიმდევრულად მოგახსენოთ.

კოლია დუდკინისა და ჩემთვის ყველაფერმა ნორმალურად ჩაიარა. პირველივე ცდიდან ნორმატივზე ოდნავ შორს გადავხტით და სტადიონიდან წასვლა დავაპირეთ. და უცებ ჯენტილეს ნახტომის შემდეგ ტრიბუნებიდან აპლოდისმენტები გაისმა. აპლოდისმენტები კი არა, სპორტსმენს ოვაცია მოუწყვეს. რა მოხდა? ტაბლოს შევხედეთ, უჩვეულო ციფრები აინთო – 17, 10. ახალი მსოფლიო რეკორდი. ასე დაიწყო ჩვენთვის ოლიმპიური თამაშები: იუზეფ შმიდტის მსოფლიო რეკორდი, რომელიც 1960 წლიდან ვერავინ შეცვალა, საკვალიფიკაციო ცდაზე დაამხო იტალიელმა ჯუზეპე ჯენტილემ. ხვალ რაღა იქნება?

ავტობუსში, ოლიმპიური სოფლისკენ მიმავალ გზაზე, ვდუმდით. ჩვენი სამხტომელების მცირერიცხოვან გუნდში ყველაფერი რიგზე არ იყო. ჩვენ შორის ყველაზე გამოცდილმა საშა ზოლოტარიოვმა ვერ შეძლო ნორმატივის შესრულება. მაგრამ ამაში მას ვერ დავადანაშაულებთ. შეჯიბრებამდე რამდენიმე დღით ადრე საშამ ტრავმა მიიღო და საერთოდ გაჭირვებით ხტოდა. ამით იგი ემშვიდობებოდა სპორტს. რა თქმა უნდა, საშა გულნატკენი იყო. მეხიკომდე ერთი წლით ადრე იგი ნამდვილად უძლიერესი იყო... დაამყარო საკავშირო რეკორდი, გადალახო შესარჩევი შეჯიბრებების "საცერი" და სულ ბოლო მონაკვეთზე მოწყდე... ისე რომ, საშა ვერც ერთ ოლიმპიურ თამაშებზე ვეღარ გავიდა. ბატონი ვიტოლდიც უგუნებოდაა. თუმცა ყველა ჩვენგანს ერთნაირად გვექცევა, არავინ ჰყავს გამორჩეული, მაგრამ, რა თქმა უნდა, ზოლოტარიოვი სულიერად უფრო ახლოსაა მასთან. ისინი ხომ ერთად გამოდიოდნენ, ამასთან, არც ასაკშია დიდი სხვაობა – რვა წელიწადი.

თანდათან გამოვცოცხლდით და საუბარიც, რასაკვირველია, ყველასთვის საინტერესო თემაზე წარიმართა: როგორ გადახტება ხვალ ჯენტილე?!
მწვრთნელი უფრო ცუდ დღეშია. იგი, თქმა არ უნდა, აღელვებული და შეშინებულია. მარტო იმით კი არა, "საკვალიფიკაციოში" რეკორდი რომ დაამყარა, არამედ იმითაც, თუ როგორ იმოქმედა ამ ამბავმა ჩვენზე. ეს შედეგი კალაპოტიდან ხომ არ ამოგვაგდებს, ხომ არ დაგვიქვეითებს შეჯიბრებისთვის საჭირო შემართებას? ბატონი ვიტოლდი ცდილობს, დაგვამშვიდოს და ასე გვეუბნება, საღამოს იტალიელი ვერ გაიმეორებს ამ შედეგსო, ფინალამდე "გადაიწვებაო". საღამოსო, ამ სიტყვას ჩვეულებით ამბობს კრეერი. თვითონ რომ შეჯიბრებაში მონაწილეობდა, მაშინ "კვალიფიკაცია" დილაობით იმართებოდა, ხოლო ძირითადი ასპარეზობა იმავე საღამოს. ამიტომაც ვამბობთ ასე მხტომელები, ძირითად შეჯიბრებებს "საღამოს" ვარქმევთ, არადა, ახლა ეს "საღამო" ხვალ იყო.

მართალი გითხრათ, ჩემზე ჯენტილეს ამ ნახტომმა მხოლოდ იმიტომ იმოქმედა, რომ იგი "საკვალიფიკაციოში" შესრულდა. მე ხომ შინაგანად ვიყავი დარწმუნებული, რომ მეხიკოში 17 მეტრზე შორეული ნახტომები იშვიათობა არ იქნებოდა. კოლია დუდკინზე კი, მე მგონი, ამ ამბავმა ცუდად იმოქმედა. ერთია, როცა ამ ნახტომებს ვარაუდობენ, და სულ სხვა, როცა ასე უცბად, თვალნათლივ რწმუნდები, რომ პროგნოზი რეალობად იქცევა.

ნერვული ენერგიის შენახვის მიზნით, იმ დღეს სტადიონზე არ წავსულვართ და გამოგიტყდებით, არც მინანია. რაც უნდა იყოს, ტელევიზიით რომ უყურებ ბრძოლას, ისე არ ღელავ, როგორც ტრიბუნაზე, და ისიც, ტემპერამენტიანი მექსიკელი გულშემატკივრების გარემოცვაში. არადა, სხვა ვინმემ კი არა, ჩემი ოთახის მეზობელმა იანის ლუსისმა გაგვანერვიულა. ამას კი უკვე აღარ ველოდით.

დავით ჭელიძე

გაგრძელება იქნება

355
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;