რომან რურუა: ოლიმპიადის ფინალში 3:0 გავიმარჯვე, მაგრამ ოქრო მაინც უნგრელს მისცეს


"როცა საქმე მოითხოვს, ორგანიზმს ავალდებულებ, შენს ჭკუაზე მოიქცეს, ასე ვთქვათ, აღანთებ და სტიმულს აძლევ, რომ დაიქოქოს. აღგზნების ამპლიტუდით განისაზღვრება შენი შესაძლებლობების დონე. რაც უფრო დიდია იგი, მით მეტის გაკეთება შეგიძლია, ოღონდ, ყოველივე ერთეულების ხვედრია", - ეს სიტყვები სახელოვან ქართველ ფალავან რომან რურუას ეკუთვნის, რომელიც მთელი სპორტული კარიერის განმავლობაში (მერეც) საკუთარ სხეულს მართავდა, ხშირად დროს უსწრებდა და ისეთ წარმატებებს მიაღწია, ჩვეულებრივი მოკვდავის ძალებს რომ აღემატება:

1968 წლის ოლიმპიადის გამარჯვებულმა 1964 წლის თამაშებზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ოთხგზის მსოფლიოს ჩემპიონმა (1966, 1967, 1969, 1970) სამ-სამჯერ საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადები (1963, 1967, 1971) და საკავშირო ჩემპიონატები (1964, 1965, 1970) მოიგო. იყო ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეთა საქართველოს და საკავშირო ნაკრები გუნდების მწვრთნელი, საქართველოს პარლამენტის წევრი. სპორტის დამსახურებული ოსტატი დაჯილდოებულია მრავალი ორდენითა და მედლით.

უკეთესს ვერც ინატრებ კაცი. ამ რეგალიების უკან დგას პიროვნება მიზანსწრაფული, შრომისმოყვარე, პირდაპირი, უშიშარი და ნიჭიერი, რომელმაც არაფრისგან გამოჭედა საკუთარი ბედი და ისტორია.

- ექვსი ათეული წლის წინათ "ლელოს" ფურცლებზე პირველად გამოჩნდა ჩემი გვარი. - გვითხრა ბატონმა რომანმა. - 1958 წლიდან სწორედ ამ გაზეთმა შემოუნახა შთამომავლობას ჩემი სპორტული ცხოვრება და არა მარტო ჩემი: ნებისმიერი ქართველი ათლეტი და, საერთოდ, მთელი ქვეყანა ვალშია "ლელოს" წინაშე.

ახლა კი საკუთარ თავზეც გეტყვით: ჩემი სასპორტო კარიერა მარტვილის რაიონის სოფელ მუხურჩაში დაიწყო, სადაც მდინარე აბაშის ნაპირას, ჭალაში, ბიჭებთან ერთად დილიდან საღამომდე დავდევდი ჭინჭებით გატენილ რეზინის ბურთს. მაშინ 8-10 წლის ვიქნებოდი. ისე ძალიან მომინდა ფეხბურთელობა, რომ 1955 წელს თბილისში ჩამომიყვანეს. პირველად ვნახე "დინამოს" სტადიონი - უზარმაზარი მრგვალი შენობა, რომლის ტრიბუნებზეც, ალბათ, ასამდე მუხურჩა დაეტეოდა. ცსკა - "დინამოს" თამაშს დავესწარი. მერე "ნორჩ დინამოელში" მოვხვდი გრიშა გაგუასთან. ურიგო პერსპექტივა არ მქონდა, მეც არაფერს ვიშურებდი. სოფლიდან ქალაქში რომ მოდიხარ, რაღაცის მიღწევა გსურს.

   [ლეგენდების კვალდაკვალ] ლევან თედიაშვილი: რამდენიც გადაიხადეთ იმდენისა ვიჭიდავე!

მეც მინდოდა, კაცი გავმხდარიყავი. ფეხბურთი ტრამპლინად გავიხადე. ვცდილობდი, მიზნის თამასა, რაც შეიძლება, მაღალი ყოფილიყო, იმის მიუხედავად, რომ ხელმოკლედ ვცხოვრობდი და სავარჯიშოდ ნახევრად მშიერ-მწყურვალი მივდიოდი. საკუთარ თავს ხვალ უფრო მეტს ვთხოვდი, ვიდრე დღეს. სხვაგვარად წინსვლა წარმოუდგენელი იყო. მიღწეულით არასდროს ვკმაყოფილდები.

ფეხბურთიდან ჭიდაობაში

"ერთ დღეს ჩემმა უფროსმა ბათუმელმა მეგობარმა ილია ტუღუშმა ჭიდაობის სამყაროსთვის ცნობილ "პეტრეს დარბაზში" წამიყვანა. კარგა ხანს ვუყურე ახალგაზრდა "კლასიკოსთა" ფანდების კორიანტელს. მონუსხული ვიდექი დარბაზის კუთხეში.

უცებ მამაკაცის ხმამ გამომაფხიზლა: "ჭაბუკო, რა შორიდან გვიყურებ, შემოდი ხალიჩაზე". ეს გახლდათ საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი ნერსეს აკოფოვი. თითქოს ხელი მკრესო, ნაბიჯი გადავდგი ოფლში გახვითქული ბიჭებისკენ და... მას მერე ფეხბურთისკენ აღარც გამიხედავს"...

აქაც დიდი ნიჭი და მონდომება აღმოაჩნდა მუხურჩელ ყმაწვილს. ქანცის გამოლევამდე ვარჯიშობდა. მწვრთნელს რომ ეგონა, მისი შეგირდი შხაპს გადაივლებდა და შინ წავიდოდა, რომან რურუამ ისევ დარბაზს უბრუნდებოდა და სხვასთან განაგრძობდა წვრთნას. მერე საღამოს სკოლისკენ გარბოდა, დილაუთენია კი სამუშაოსკენ ეჭირა გეზი. გარჯამ შედეგი გამოიღო. 1961 წელს ქუთაისში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში იასპარეზა. ცნობილ ფალავნებთან პაექრობისას მეხუთე ადგილი დაიკავა. იქვე საკავშირო ნაკრების წევრობის კანდიდატად დაასახელეს.

"ჩემთვის უფრო მნიშვნელოვანი იმავე წელს თბილისში გამართული გუნდური საკავშირო პირველობა იყო. საქართველოს ნაკრებში მერაბ ღუდუშაურის რეკომენდაციით ჩამრიცხეს. ფაქტობრივად, თავისი ადგილი დამითმო. არადა, წინა წელს მან საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი მოიგო".

დებიუტანტმა უფროსი მეგობარი არ გააწბილა: ერთიმეორის მიყოლებით დაამარცხა საქვეყნოდ აღიარებული ფალავნები, მათ შორის - ოლიმპიური ჩემპიონი ოლეგ კარავაევი, მსოფლიოს ჩემპიონი ვლადიმირ სტაშკევიჩი, ზუბკოვი და სხვები. ასე გაეხსნა გზა საერთაშორისო სარბიელისკენ.

"თბილისში კარავაევი დამექადნა, ჩვენ კიდევ შევხვდებითო ერთმანეთს. მაშინ ამ სიტყვებისთვის ყურადღება არ მიმიქცევია. მაგრამ გავიდა 2 წელიწადი და, მართლაც, კვლავ წარვდექით ერთმანეთის პირისპირ. ეს იყო 1963 წელს საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადაზე. ამ შეჯიბრებისთვის ბორჯომში ვემზადებოდით. მორიგი მოთელვისას სტადიონზე სამყურას ნაცვლად ოთხყურა ბალახს წავაწყდი. უფროსებისგან მსმენოდა, ბედნიერება მოაქვსო. მეც მოვწყვიტე და წიგნში შევინახე. მოსკოვში პირველ მეტოქედ კარავაევი რომ მერგო, უნებურად ოთხყურა ბალახი გამახსენდა. ჩემი ბედიც ეგ ყოფილა-მეთქი, გავიფიქრე და საჭიდაოდ გავედი"...

ქართველმა ჭაბუკმა შავი დღე აყარა ოლიმპიურ ჩემპიონს. მერე არც სხვები დაინდო. ფინალში ზაპოროჟიელ იური გრიგორიევს მოუგო და სპარტაკიადის ოქროს მედალი მოიპოვა. მაშინ მისი ჭიდაობა უნახავს მილან ერცეგანს, რომელიც მერე დიდხანს ჭიდაობის საერთაშორისო ფედერაციის პრეზიდენტი იყო. მას უთქვამს: "ვირუპაევის, სტაშკევიჩის და კარავაევის გვერდით გამოჩნდა კიდევ ერთი დიდი პოტენციალის ახალგაზრდა ოსტატი რომან რურუა, რომლის შესახებ მალე გაიგებს მთელი მსოფლიო".

- საკავშირო ნაკრებისკენ მიმავალ გზაზე ოლიმპიური და მსოფლიო ჩემპიონების მთელი ხერგილების გადალახვა მომიხდა, - წამით ჩაფიქრდა რომან რურუა. - ჩემს წონაში მაშინ შეუდარებელი "კლასიკოსები" გამოდიოდნენ: კარავაევი, ვირუპაევი, სტაშკეჩივი, საპუნოვი, გრიგორიევი... ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის მთელი თანავარსკვლავედი. ყველას ვუგებდი. თუ გინდათ, ტრაბახად ჩამითვალეთ: ჩემპიონი ვიყავი ჩემპიონთა შორის.



მსაჯებს ჩოქბჯენი "გამორჩათ"

"მართალია, მაშინ საბჭოთა კავშირში მომრევი არავინ მყავდა, მაგრამ ზოგჯერ დიდ სარბიელზე სხვები გაჰყავდათ... საკავშირო ნაკრების მწვრთნელები თავისიანის წაყვანას არჩევდნენ. მართალი გითხრათ, არც ის ბიჭები იყვნენ დასაწუნი. მაგალითად, საპუნოვი და გრიგორიევი, შესაბამისად, 1963 და 1965 წლებში მსოფლიო ჩემპიონები გახდნენ. სამაგიეროდ, 1964 წელს ტოკიოში ოლიმპიურ თამაშებზე მე ვიჭიდავე. მსაჯების უსამართლობას რა ვუთხარი, თორემ იაპონიიდან ოლიმპიური "ოქრო" უნდა ჩამომეტანა. შესანიშნავ სპორტულ ფორმაში ვიყავი. ფინალამდე ყველა მეტოქე დავამარცხე, მათ შორის - რომის ოლიმპიური ჩემპიონი თურქი მუზახირ სილე, რომელიც ორჯერ დავაწვინე "სუფთაზე".

გადამწყვეტ პაექრობაში განთქმულ უნგრელ მოჭიდავეს, სამგზის მსოფლიოს ჩემპიონ იმრე პოიიაკს შევხვდი. მეტოქე ნაკლები საჯარიმო ქულებით გავიდა ფინალში და ჩემპიონობისთვის ფრეც ხელს აძლევდა. ყველაფერი იღონა საამისოდ არბიტრების დახმარებით. სამჯერ გადავიყვანე ჩოქბჯენში, თუმცა მსაჯებმა ერთხელაც "ვერ შენიშნეს". ოლიმპიადის შემდეგ ლოზანაში - ჭიდაობის საერთაშორისო ფედერაციის შტაბ-ბინაში ამ ორთაბრძოლის ფირი ვნახეთ. ყველამ აღიარა, რომ მსაჯები შეცდნენ, 3:0 გავიმარჯვე, მაგრამ ოლიმპიადის შედეგი არავის შეუცვლია.

გული მაინც არ მწყდება. პოიიაკზე ალალი იყო ოქროს მედალი. მან ტოკიომდე სამჯერ იასპარეზა ოლიმპიადებზე. ჰელსინკში, მელბურნსა და რომში მხოლოდ მეორე ადგილებით დაკმაყოფილდა. მეოთხე ცდა მაინც ხომ უნდა დაგვირგვინებულიყო ოქროთი. ამიტომაც თანაუგრძნობდნენ მას არბიტრები. არც მიკვირს. სხვათა შორის, იმრე ტოკიოს ოლიმპიურ სოფელში მოვიდა ჩემთან, მომიბოდიშა და მითხრა: მე წარმავალი ვარ, შენ მომავალი, ჩემპიონი აუცილებლად გახდებიო.

2010 წლის ნოემბერში ჰოიიაკის დასაფლავებაზე მიმიწვიეს უნგრეთში. კათედრალური ტაძრის ეზოში დაკრძალეს სახელოვანი სპორტსმენების - ლასლო პაპისა და ფერენც პუშკაშის გვერდით, სადაც მადიართა ყველა დროის უდიდესი ადამიანები განისვენებენ".

4317
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები