ფორმულა 1. გარდაიცვალა ნიკი ლაუდა... ლეგენდა ცეცხლმოდებული ფერარიდან

20 მაისს ლეგენდარული ავსტრიელი ავტომრბოლი ნიკი ლაუდა 70 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

ავსტრიელი ავტომრბოლი და სხვადასხვა სპორტული გუნდების აგრეთვე ავიაკომპანიის ბოსი ნიკი ლაუდა წინააღმდეგობრივი, შეუპოვარი და მებრძოლი ხასიათის ადამიანი გახლდათ. როგორც ავტომრბოლმა, მან რამდენჯერმე შეძლო მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულის მოპოვება, ისევე, როგორც სპორტიდან წასვლა და წარმატებით დაბრუნება, აგრეთვე მიმოსვლა სხვადასხვა გუნდებში ხელმძღვანელ თანამდებობაზე. ლაუდას ყოველთვის უჭირდა დიდხანს სადმე გაჩერება და როგორც იტყვიან ადგილის პოვნა... მებრძოლი სულის პიროვნება იყო.

1976 წელს ფორმულა 1-ს სეზონი მაშინდელმა მოქმედმა ჩემპიონმა, ნიკი ლაუდამ შესანიშნავად დაიწყო. "ფერარის" საჭესთან მჯდომი ავსტრიელი დასაწყისიდან ზედიზედ ხუთი ეტაპის გამარჯვებული გახდა. მეექვსე ეტაპზე, გერმანიაში "ნიურბერგრინგზე" ბუნებრივია კვლავაც პირველობის უმთავრეს ფავორიტად მიიჩნეოდა, მაგრამ მეორე წრეზე საშინელ ავარიაში მოჰყვა. მოულოდნელად გზიდან გადასული ლაუდა ღობეს შეასკდა, საიდანაც ისევ ტრასაზე გადმოვარდა და უკნიდან მომავალი ბრეტ ლანჯერი შეეჯახა.

ცეცხლმოდებულ "ფერარისთან" მალევე გაჩნდნენ მრბოლები, თუმცა გაუჭირდათ კოკპიტში გაჭედილი ლაუდას დროულად ამოყვანა და ამასობაში პილოტმა თავის არეში სერიოზული დამწვრობა მიიღო, ამასთან ვიდრე ბოლიდიდან გამოიყვანდნენ დიდხანს მოუწია ტოქსიკური გამონაბოლქვის სუნთქვამ და მოგვიანებით კომაშიც ჩავარდა. საავადმყოფოში გადაყვანის მერე ექიმები ზუსტად ვერ ამბობდნენ ცოცხალი გადარჩებოდა თუ არა სპორტსმენი.

ნიკი არა მხოლოდ გადარჩა, ოდენ ორი ეტაპის გამოტოვებამ მოუწია და ბოლო ეტაპზე იაპონიის გრან პრიზე სველ ტრასაზე უსაფრთხოების პრობლემების გამო თავად რომ არ ეთქვა უარი რბოლის გაგრძელებაზე - ჩემპიონიც გახდებოდა. სეზონი ავსტრიელმა ერთადერთი ქულით წააგო ჯეიმს ჰანტთან.

საშინელი ავარიის შემდეგ ნიკიმ ერთი პლასტიკური ოპერაცია გაიკეთა, ისიც იმის გამო, რომ თვალების კარგად გახელა უჭირდა. დანარჩენი მისთვის მეასეხარისხოვანი იყო, ასე ნაიარევი სახით განაგრძო ცხოვრება და რბოლა ავსტრიელმა ჩემპიონმა.

ბრძოლის ჟინით და შემართებით ნიკი ლაუდა გამორჩეული გახლდათ ყოველთვის. ფორმულა 1-ში კი თავიდან პირველ ყოვლისა სიჯიუტის და მიზანმიმართული ხასიათის დამსახურებით მოხვდა.

1949 წელს ვენაში, საკმაოდ მდიდარ ოჯახში დაბადებული ეს ბიჭი ჯერ კიდევ უმცროს ასაკში მყოფი გაიტაცა ავტორბოლამ. მშობლები შვილის ინტერესს თავიდანვე არ შეხვედრიან აღფრთოვანებით, თუმცა არც დიდად გამოუდვიათ თავი ასაკრძალავად, რადგან მიიჩნევდნენ რომ ჭაბუკური სიჯიუტე მალე გაუვლიდა და სერიოზულ საქმეს მოკიდებდა ხელს. ლაუდასთვის კი სარბოლო მანქანზე სერიოზული არაფერი იყო.

საქმეში მთელი არსებით იყო ჩართული - მონაწილეობას იღებდა სერიებში "მინი", "პორშე" და "შევრონი". ოჯახმა ბიჭის სიჯიუტეს მისთვის ფინანსური თანადგომაზე უარის თქმით უპასუხა. მაშინ ნიკიმ აიღო კრედიტი ბანკიდან, იყიდა ადგილი სარბოლო გუნდში "მარშ" და ჩაერთო ფორმულა 2-ის შეჯიბრებაში. აღმასვლა სწრაფი ტემპით არ დაწყებულა, მაგრამ ავსტრიელმა ნელ-ნელა შეძლო რბოლებში ფეხის მოკიდება. გადაიყვანეს ფორმულა 1-შიც, ხოლო 1974 წელს ენცო ფერარიმ ის "ფერარიში" დააწინაურა. ეს პირველი წელი იყო, ლაუდა საკუთარი ჯამაგირით საბანკო კრედიტის დაფარვასაც რომ შეუდგა.

"ფერარის" მაშინ ჩავარდნა ჰქონდა, შესაბამისად დებიუტანტისთვის ამხელა ნდობის გამოვლენა დიდ რისკად ჩაითვალა და გუნდს ცუდი დროების გაგრძელებას უწინასწარმეტყველებდნენ, რასაც ახალგაზრდა ავსტრიელმა პილოტმა სეზონში საბოლოოდ დაკავებული მეოთხე ადგილით უპასუხა. მომდევნო წელს კი მიუხედავად საწყისი ოთხი რბოლის ჩაგდებისა, შესანიშნავად განაგრძო ასპარეზობა და ჩემპიონი გახდა!

1976 წელს ზემოთ აღნიშნული ავარიის "დამსახურებით" მეორე ადგილით დაკმაყოფილებამ მოუწია. ოღონდ ისე, რომ ორი ეტაპი ავარიის შემდეგ გამოტოვა და ბოლოს რბოლა იაპონიაში სულაც საკუთარი ნებით აღარ ჩაამთავრა. 1977 წელს "ფერარის" შეფობასთან ურთიერთობის გაფუჭების გამო ლაუდამ ჯერ კიდევ შუა სეზონში განაცხადა, რომ ახალ ჩემპიონატს სხვა გუნდში დაიწყებდა, მაგრამ საბოლოოდ იქამდეც აღარ მოიცადა და სეზონის უკანასკნელ ორ ეტაპზე საასპარეზოდ აღარც გასულა.

მიუხედავად ამისა, ნიკი ქულების იმხელა სხვაობით უსწრებდა მდევრებს - კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურს გაკარებას ვერც ოცნებობდნენ. ავსტრიელს ღირსეულ კონკურენციასაც ვერავინ უწევდა.

მომდევნო ორი წელი მოტივაციადაკარგულმა ლაუდამ ურიგოდ ჩაატარა და ახალ გუნდს, ბერნი ეკლსტოუნის "ბრებემს" წარმატება ვერ მოუტანა.

1979 წელს პილოტმა გადაწყვიტა ავიაკომპანია დაეარსებინა და ეს ოცნებაც აიხდინა. თუმცა ვერ ვიტყვით, თითქოს Lაუდა Aირ ციდან ვარსკვლავებს წყვეტდა. სარბოლო მანქანის საჭეს მონატრებული ყოფილი პილოტი 1982 წელს ფორმულა 1-ის რომელიმე გუნდში ადგილის ძებნას შეუდგა. მისი მიწვევის სურვილი "მაკლარენმა" გამოთქვა და ორგზის ჩემპიონთან კონტრაქტიც გაფორმდა.

მაგრამ ტრასაზე დაბრუნებულ ყოფილ ჩემპიონს საქმე ძველებურად აღარ მისდიოდა. იგი ადრინდელივით რბოლების არათუ ერთპიროვნული ლიდერი, არამედ ცალკეულ ეტაპებზე საუკეთესო სამულის ხშირი სტუმარიც აღარ იყო. გარკვეული ხნის ხელისმოცარვის შემდეგ 1984 წელს ავსტრიელმა იპოვა საკუთარ თავში ძალა იმისა, რომ ხელახლა დაბრუნებოდა კვარცხლბეკის მწვერვალს. ამ წელიწადს ლაუდა მესამედ გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი. ერთ წელიწადში კი საბოლოოდ გავიდა პენსიაში.

სპორტსმენის კარიერის უკვე საბოლოოდ დამთავრების შემდეგ ლაუდა ავიაკომპანია Lაუდა Aირ-ს დაუბრუნდა, ოღონდ ამჯერად "ბოინგის" მართვა შეისწავლა და კომპანიის ხელმძღვანელთან ერთად პილოტის ფუნქციასაც ითავსებდა. ერთხანს "ფორდის" ინიციატივით ნიკი ფორმულა 1-ში "იაგუარის" სპორტულ დირექტორად მუშაობდა. დიდ ხანს არც იქ გაჩერებულა და მერე "მერსედეს ფორმულა 1-ს" დირექტორთა საბჭოს ხელმძღვანელობდა.

ლაუდა დიდი ხანი მუშაობდა გერმანულ ტელეარხ RTL -ის კომენტატორად, აგრეთვე ექსპერტად. მის გამონათქვამებს, პოზიციას ცალკეულ თემებთან დაკავშირებით ყოველთვის დიდ ყურადღებას უთმობენ მედიასაშუალებები.

ნაიარევი სახე - ლაუდას სავიზიტო ბარათად იყო ქცეული. საინტერესოა, რომ უშუალოდ მსოფლიოს ჩემპიონი ხშირად ხუმრობდა ამ თემაზე. ერთხელ თქვა: "მას შემდეგ, რაც ავარიის შედეგად ნახევარი ყური აღარ მაქვს ტელეფონს უფრო მარჯვედ ვხმარობ და ყურმილიდან ხმა უკეთ მესმისო". ნიკის ცინიზმი იქამდეც მივიდა, რომ ფორმულა 1-ში მოპოვებული ყველა ჯილდო მანქანების სამრეცხაოს მფლობელს გადასცა, სანაცვლოდ კი სიცოცხლის ბოლომდე მის მანქანას იქ ყოველთვის უფასოდ რეცხდნენ.

თავის არეში არსებული სერიოზული დამწვრობის შედეგად მიღებული დაზიანებების გამო ლაუდას თითქმის ოთხი ათეული წელი კეპის ტარება უწევდა. ამას მისთვის ფინანსური შემოსავლის გარეშე არ ჩაუვლია და თუ უშუალოდ სპორტსმენობისას კეპზე ამა თუ იმ ფირმის რეკლამის კეთება ყოველთვის ფული ღირს, ნიკის კარიერის შემდეგაც არ უჭირდა კეპებზე რეკლამის გაკეთებისთვის ფირმების დაინტერესება.

ნაირევ სახეს ბოლოს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული სხვა პრობლემებიც მოუხშირდა. ექიმებს მოუწიათ თირკმელის, ფილტვის გადანერგვა. 20 მაისს ლეგენდარული სპორტსმენი წავიდა ამ ქვეყნიდან...

6635
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;