უცნობი ისტორიები ლაშა ტალახაძეზე... თვითმფრინავის ბილეთი დავკარგე, მწვრთნელს გაუხარდა!

რიოში დაბადებული ლეგენდა

ქართული ძალოსნობის ისტორიას მრავალი ლეგენდა ახსოვს, ბევრი დაუჯერებელი ამბავიც, მაგრამ ის, რაც 2016 წლის 16 აგვისტოს მოხდა ოლიმპიურ თამაშებზე, ახალი ფურცელია ქართული სპორტის მატიანეში. როიში ახალი ლეგენდა დაიბადა - საჩხერელმა გოლიათმა ლაშა ტალახაძემ ოლიმპიური ჩემპიონობა ორჭიდში მსოფლიოს რეკორდით მოიპოვა.

მასთან ერთად იდგა კვარცხლბეკზე ჩაქველი მძიმეწონოსანი ირაკლი თურმანიძე, რომელსაც ბრინჯაოს მედალი ხვდა. 1964 წლის ოლიმპიადის (მაშინ ტოკიოს თამაშებზე ძიუდოისტები - ანზორ კიკნაძე და ფარნაოზ ჩიკვილაძე გახდნენ ბრინჯაოს პრიზიორები მძიმე წონაში) შემდეგ ეს იყო პირველი შემთხვევა, როცა ერთბაშად ორმა ქართველმა ათლეტმა ერთი სახეობის ერთ წონაში მოიპოვა მედლები.

და აი, კიდევ ერთი დიდი აღზევება - ამას წინათ ამერიკულ ანაჰაიმში ლაშა ტალახაძემ მეორედ მოიპოვა მსოფლიოს ჩემპიონობა, თანაც ორი მსოფლიოს რეკორდით - 220 კილო აიტაცა და ორჭიდში 477 კილოს მოუყარა თავი.

ყველაფერს კი საფუძველი 11 წლის წინ ჩაეყარა. ყოფილი ძალოსნის - კობა ტალახაძის 13 წლის ვაჟი (ლაშა1993 წლის 2 ოქტომბერს დაიბადა საჩხერეში) შტანგას გაუშინაურდა. არადა, ბავშვობისას ჯერ ფეხბურთმა გაიტაცა, მერე ორი წელიწადი ჭიდაობაზე დადიოდა, ბოლოს გენმა მაინც თავისი გაიტანა.

- ოლიმპიადაზე მძიმე წონაში ერთბაშად ექვსი ათლეტი აცხადებდა ოქროსთვის პრეტენზიას, - მითხრა შარშან ბრაზილიიდან დაბრუნებულმა ლაშა ტალახაძემ. - უპირველეს ფავორიტად ირანელ ოლიმპიურ ჩემპიონ ბეჰდად სალიმ კორდასიაბს მიიჩნევდნენ. არცთუ უსაფუძვლოდ. მართალია, ჩვენ რიომდე შეჯიბრებებზე არ შევხვედრივართ ერთმანეთს, მაგრამ ვიცოდი, რომ ლონდონის ოლიმპიადის გამარჯვებული მაღალი შედეგებისთვის მზად იყო, რაც ატაცში დაადასტურა კიდეც...

ქართველების დოპინგი

მაგრამ ოლიმპიადამდე იყო პატარა გოლიათის დიდი სამიზნეები, გამარჯვების სიხარული და გაუგებრობით გამოწვეული სინანულიც.

- საერთაშორისო სარბიელზე პირველ დიდ წარმატებას 2010 წელს ესპანურ ვალენსიაში მივაღწიე: 17-წლამდელთა ევროპის პირველობა სამი ოქროს მედლით მოვიგე. მაშინ 158 კილოგრამი ავიტაცე და 188 კილოგრამი ავკარი. ეს შეჯიბრება იმითაც დამამახსოვრდა, რომ მადრიდიდან სანამ ვალენსიაში გავემგზავრებოდით, თვითმფრინავის ბილეთი დავკარგე.

ჩემს მწვრთნელ ავთანდილ გახოკიძეს, რომელსაც ფრენის ეშინია, ეს გაუხარდა კიდეც. ბიჭები თვითმფრინავით გავუშვით, მე და ბატონი ავთო კი ტაქსით ჩავედით ვალენსიაში. გამოსვლამდე ხუთი დღე მრჩებოდა, ასე რომ, ამ შემთხვევას ხელი არ შეუშლია. ის კი არა, ესპანეთის დედაქალაქში რომ ვბრუნდებოდით, ბატონმა ავთომ იხუმრა, ნეტავ, ახლაც დაკარგავდე თვითმფრინავის ბილეთსო.

ლაშამ 2011 წელს რუმინეთშიც მოიგო ევროპის ჩემპიონატი - იქაც სამი ოქროს მედალი დაიმსახურა. ოღონდ მაშინ 185 კილო აიტაცა და 217 კილო აკრა. 2013 წელს ისრაელში 20-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე მე-3 ადგილი დაიკავა (საგულისხმოა, რომ შარშან უკვე ოლიმპიურმა ჩემპიონმა ეილათში 23-წლამდელთა ევროპის პირველობაზე სამი ოქროთი დაიმშვენა მკერდი), იმავე წელს პერუს მსოფლიოს პირველობიდან სამი უმაღლესი ჯილდოთი დაბრუნდა. მერე იყო ახალგაზრდებში ევროპის პირველობა ესტონეთში...

- იქაც სამი ოქრო მოვიპოვე, მაგრამ დოპინგთან დაკავშირებით მომხდარი გაუგებრობის გამო მედლებიც ჩამომართვეს და ჩემპიონის წოდებაც. დღემდე ვარ დარწმუნებული, რომ მაშინ არაფერი გამომიყენებია, უბრალოდ, არ მჭირდებოდა.

სამწუხაოდ, ორწლიანი დისკვალიფიკაცია მივიღე. ამის მიუხედავად, ფიცარნაგი არ მიმიტოვებია - ინტენსიურად ვვარჯიშობდი. ოღონდ ეს იყო, რომ შეჯიბრებებზე გამოსვლის უფლება არ მქონდა. ვერ წარმოიდგენთ, როგორ მწყდებოდა გული, როცა მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონატებს ტელეეკრანზე ვუყურებდი და ვხედავდი, რომ ჩემ მიერ ვარჯიშებზე ნაჩვენები შედეგები ტურნირების მედალოსანთა მაჩვენებლებზე უკეთესი იყო.

ორი წლის შემდეგ ლაშა ტალახაძემ მთელ მსოფლიოს დაუმტკიცა, რომ, როგორც სახელოვანმა ძალოსანმა, 1952 წლის ოლიმპიურმა ჩემპიონმა რაფაელ ჩიმიშკიანმა ბრძანა, ქართველ ათლეტებს კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე ასასვლელად და მსოფლიოს რეკორდების დასამყარებლად სტიმულატორები არ სჭირდებათ - მათთვის დოპინგი სამშობლოს სიყვარულია.

- ლაშა ტალახაძეს ნებისმიერ შეჯიბრებაში უმაღლესი ხარისხის ჯილდოსთვის ბრძოლა და ფენომენალური შედეგების ჩვენება შეუძლია, - მითხრა ორი წლის წინათ ოლიმპიურმა ჩემპიონმა, საქართველოს ძალოსანთა ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა გიორგი ასანიძემ.

ასფურცელას გზით

სახელოვანი ათლეტისა და აწ უკვე ჩემპიონთა აღმზრდელი ალღოიანი მწვრთნელის სიტყვები მალევე გამართლდა.

- ლაშა, შენზე ამბობენ, ასფურცელასავით დღიდან დღემდე იზრდებაო. საერთაშორისო სარბიელზე ნაჩვენები შედეგებიც ამას მოწმობს. თავად რას გრძნობ?

- აბა, რა გითხრათ. ჩვეულებრივი სპორტსმენის ცხოვრებით ვცხოვრობ: დილით საუზმე, მერე - ვარჯიში, სადილი, ისევ ვარჯიში, საღამოს აქტიური დასვენება და ძილი. მწვრთნელების ყველა მითითებას ვასრულებ. არ მიყვარს რეჟიმის დარღვევა, ისედაც მთელი დღე რკინასთან შეჭიდებულს ან რისი თავი უნდა გქონდეს.

სამაგიეროდ, გარჯის ნაყოფს რომ იმკი, გიხარია. 18 წლის ვიყავი, მწვრთნელებმა პატივი რომ დამდეს და უფროსებში ანტალიის მსოფლიოს ჩემპიონატზე წამიყვანეს გამოცდილების შესაძენად, მომდევნო წელს კი საფრანგეთში სალიცენზიო მსოფლიოს ჩემპიონატზე ჩვენს გუნდს ქულები შევძინე. ნელ-ნელა ვზრდიდი მაჩვენებლებს.

ეს იმის შედეგია, რომ ძალოსნებს ყურადღებას არ გვაკლებენ ფედერაციის პრეზიდენტი, სამგზის ოლიმპიური ჩემპიონი კახი კახიაშვილი და ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი, ოლიმპიური ჩემპიონი გიორგი ასანიძე. ქართული ძალოსნობის ლეგენდების ჩვენდამი ასეთი დამოკიდებულება, რა თქმა უნდა, უდიდესი პატივიცაა და მოტივაციაც, ხოლო მათი შედეგები - ორიენტირი და სტიმული. ჩემს პირად მწვრთნელ ავთანდილ გახოკიძეზე ხომ აღარაფერს ვამბობ.

- და მაინც...

- ოლიმპიადაზე მოპოვებულ ოქროს არაფერი შეედრება.

- მაშინ, შარშანდელი ბატალიები გავიხსენოთ: რიომდე ატაცში 200 და აკვრაში 238 კილოზე მეტი საწყის წონად არასდროს შეგიკვეთავთ. ოლიმპიადაზე კი საკმაოდ მაღალი წონებით დაიწყე შეჯიბრება.

- ვარჯიშებისა თუ ასპარეზობისას წონას მწვრთნელები განსაზღვრავენ, რადგან მათ უკეთ იციან, რა ტაქტიკით იმოქმედონ. შეჯიბრებისას ბევრი რამ უნდა გათვალო და გაითვალისწინო, მარტო საკუთარი შესაძლებლობები არ კმარა. სპორტსმენს კი საამისოდ არ სცალია - იგი ასაწევ წონაზეა ორიენტირებული და კონცენტრირებული. ამიტომ მწვრთნელები განსაზღვრავენ, რომელ ცდაზე რა წონაზე მიხვიდე, როდის უნდა გარისკო.

ატაცში შეჯიბრების დაწყებამდე ირანელს 206 კილო ჰქონდა შეკვეთილი. მწვრთნელებს ვთხოვე, ჩემი საწყისი წონა გაეზარდათ, რომ ფიცარნაგზე ირანელის შემდეგ გავსულიყავი. მათ კი შეჯიბრების დაწყება 205 კილოთი მირჩიეს და მეც დავთანხმდი. მოგეხსენებათ, ირანელი ატაცში ძალიან ძლიერია, მას ეკუთვნოდა მსოფლიოს რეკორდი - 214 კილო. მესამე ცდაზე ეს შედეგი კილოგრამით გავაუმჯობესე, მაგრამ ჩემმა მსოფლიოს რეკორდმა მხოლოდ რამდენიმე წუთი იარსება, რადგან სალიმმა მესამე ცდაზე 216-კილოგრამიანი შტანგა დაიმორჩილა.

მართალი გითხრათ, ამისთვის დიდი მნიშვნელობა არ მიმინიჭებია, რადგან დარწმუნებული ვიყავი, აკვრაში ვაჯობებდი ოლიმპიურ ჩემპიონს.

პირველსავე ცდაზე 242 კილო ავკარი და ვერცხლის მედალი გავინაღდე. ფიცარნაგიდან რომ ჩამოვედი, მწვრთნელებს ვთხოვე, სალიმი სამივე მისვლას რომ გამოიყენებს, მეორე ცდაზე მერე მიმიშვით-მეთქი. გიორგი ასანიძესა და ავთანდილ გახოკიძეს ჩემი თქმა არც სჭირდებოდათ, რადგან უკვე ასე ჰქონიათ ჩაფიქრებული, ისინი ხვდებოდნენ, რომ ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურადაც მზად ვიყავი დიდი სიმძიმეების ასაწევად. მეორე ცდის შემდეგ ოლიმპიური ჩემპიონი გავხდი, რადგან მეჰდადმა საწყისი წონა - 245 კილო ვერ დაძლია.

აგრესია სამოტივაციოდ

- მსაჯებმა და ჟიურიმ ირანელს ორი ცდა არ ჩაუთვალეს, რამდენად სამართლიანი იყო მათი გადაწყვეტილება, რომელსაც სალიმის ქომაგთა გულისწყრომა მოჰყვა.

- მხოლოდ შტანგის აწევა არ არის საკმარისი. მას თავისი წესები აქვს - ირანელ სპორტსმენს ორივე ცდისას ხელი მოხრილი ჰქონდა და მერე გამართა. მსგავსი შეცდომისას ნებისმიერ სპორტსმენს გაუუქმებდნენ მოძრაობას.

2015 წელს ჰიუსტონში მსოფლიოს ჩემპიონატზე მეც ამიტომ არ ჩამითვალეს მეორე ცდა 247 კილოგრამით. ასე რომ, ირანელი გულშემატკივრების აგრესია მსაჯების მიმართ უსაფუძვლო იყო. ადამიანურად გული დამწყდა, ასეთმა დიდმა სპორტსმენმა ასპარეზობა ნულოვანი შეფასებით რომ დაასრულა.

- ირანელი ქომაგების აგრესია ახსენე...

- რომელმაც მსაჯებიდან ჩემზე გადმოინაცვლა. სალიმის მწვრთნელმა საჯად ანუშირავანიმ თქვა, ჩემს შეგირდს ოქროს მედალი მსაჯებმა წაართვესო. ინტერნეტით კი ხმა გაავრცელეს - ქართველებმა მსაჯები მოისყიდესო. როცა მორიგი წონების ასაწევად გავდიოდი ფიცარნაგზე, დარბაზში ხმაური იყო, რაც წესებით დაუშვებელია. თუმცა იმ სიტუაციისთვის ყურადღება არ მიმიქცევია.

- ორი ცდის შემდეგ ოლიმპიური ჩემპიონი იყავი. უმოტივაციომ რატომ გადაწყვიტე, ახალ წონას შესჭიდებოდი?

- ეს აუცილებელი იყო, რომ ირანელი ქომაგებისა და ზოგიერთი ურწმუნო თომასათვის დამემტკიცებინა ჩემი შესაძლებლობები. 258 კილოგრამის აწევით ორჭიდში 473 კილო მოვაგროვე, რაც კილოგრამით მეტია 16 წლის წინათ, 2000 წელს, ირანელი ჰოსეინ რეზა ზადეს მიერ დამყარებულ მსოფლიოს და ოლიმპიურ რეკორდებზე.

- ირანელმა გულშემატკივრებმა ანაჰაიმშიც სცადეს შენთვის ხელის შეშლა...

- დიახ, ხშირად ხმაურობდნენ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა სარეკორდო სიმძიმეებზე მივდიოდი. აბა, რას წარმოიდგენდნენ, რომ მათს წიოკს ყურადღებას არ ვაქცევდი, ირანელი ქომაგების საქციელი ახალი წონების დასაძლევად ძალას მმატებდა და მოტივაციას მიზრდიდა.

- როგორ ფიქრობ, ეს ხელშეშლა იმით ხომ არ იყო განპირობებული, რომ შენი ახალი მიღწევები მათს სპორტსმენებზე სამომავლოდ დამთრგუნველად იმოქმედებდა.

- არა მგონია, ეს გააზრებული ჰქონოდათ. თანაც, რასაც თქვენ ბრძანებთ, პირობითია: მეტოქის რეკორდები ზოგს თუ თრგუნავს, ზოგისთვის, შესაძლოა, სტიმულიც იყოს. პიროვნებას გააჩნია. მე, მაგალითად, როგორც გითხარით, იმ ხმაურისთვის ყურადღება არ მიმიქცევია, რადგან კონკრეტული ამოცანა და მიზანი მქონდა და ისინი უნდა შემესრულებინა. მთავარი იყო, შტანგა წამომყოლოდა. საბედნიეროდ, ის ამჯერადაც დამჯერი და მორჩილი გამოდგა.

- ისევ რიოს დავუბრუნდეთ: მწვრთნელების შემდეგ ოლიმპიური ჩემპიონობა ვინც მოგილოცა, სალიმი იყო...

- ირანელი ძალოსანი არა მარტო ტიტულოვანი სპორტსმენი, არამედ დიდი ადამიანიცაა. კაცურად მოიქცა - ჯერ ჩემს გამოსვლას უყურა, მერე გამარჯვება მომილოცა. ისე, მეჰდადმა 216 კილო რომ აიტაცა და მოსათელ დარბაზში შემოვიდა, მეც მივულოცე მსოფლიო რეკორდის დამყარება. ადამიანი ბოღმიანი და შურიანი არ უნდა იყო - პატივი უნდა სცე შენზე ძლიერ მეტოქეს და ეცადო, პატიოსან ბრძოლაში აჯობო მას.

ხატებთან დგას და ლოცულობსო

- რიოში მესამე ცდისას გრიფს რომ ხელი შეახე, რა გაიფიქრე?

- მართალი გითხრათ, არაფერი მახსოვს, ისე ვიყავი ემოციით სავსე: მე ოლიმპიური ჩემპიონი ვარ, ირაკლი ბრინჯაოს პრიზიორი - მეტი რიგორ უნდა გაგვეხარებინა ქომაგები და გვესახელებინა სამშობლო. თვალწინ მედგა ჩემი კუთხე, მშობლები, მეზობლები, ახლობლები, მეგობრები. ვიცოდი, რომ საჩხერეში ჩემს გამოსვლას სპეციალურად დამონტაჟებულ დიდ ეკრანზე უყურებდნენ. ესეც ერთგვარი მოტივაცია იყო ჩემთვის. ყველაფერი გავაკეთე, რომ ქომაგებისთვის გული არ დამეწყვიტა. შტანგასთან მიახლოებისას იმის განცდა არ მქონია, რომ ამ წონას ვერ დავიმორჩილებდი. უფლის ნებით, ყველაფერი კარგად დასრულდა. ფიცარნაგზევე მწვრთნელები და ექიმი გადამეხვივნენ. იმდენად ბედნიერი ვიყავი, რომ სიხარულისგან მინდოდა მეყვირა, მაგრამ ემოციების გამოხატვა ნაკლებად შემიძლია და რიოშიც ასე იყო.

- ყველა ტურნირზე ყოველი ცდისას შტანგასთან მისვლამდე და წონის დაძლევის შემდეგ პირჯვარს იწერ...

- მორწმუნე ადამიანი ვარ. მწამს და მჯერა, რომ რიოს და ანაჰაიმის ფიცარნაგებზე, ასევე, სხვა ტურნირებზეც ჩემს გამარჯვებაში უფლის ნებაც ურევია.

- თბილისის აეროპორტში თბილ შეხვედრებს გიწყობენ ხოლმე. შინ დაბრუნებისას თქვენებს რას ეუბნები?

- დღე და ღამ რკინასთან ჭიდილი ღირს ამდენი ხალხის გასახარებლად. აეროპორტში ემოციის პირველი ტალღა რომ გადაივლის, დედას ვეკითხები, შეჯიბრებას თუ უყურე-მეთქი, თუმცა მისი პასუხი წინასწარ ვიცი - შენ ხომ იცი, ჩემი ადგილი სად იქნებოდაო.

დედა ტრადიციას არ ღალატობს: ჩემს პაექრობებს არ უყურებს - ასპარეზობის მსვლელობისას ხატებთან დგას და ლოცულობს. მამასაც გამზადებული პასუხი აქვს - კარგია, მაგრამ მომავალი ტურნირისთვის ეს შედეგი არ გეყოფაო. რა ვქნა, უნდა დავუჯერო.

- ერთი უხერხული შეკითხვაც უნდა დაგისვა: წარმატებული სპორტსმენის სახელი დაიგდე. თანაც ლაშა ტალახაძეს იცნობენ როგორც ზრდილ, თავმდაბალ ახალგაზრდას. ამდენი ტიტული ხომ არ შეცვლის მას?

- ვიცი, ოლიმპიური, მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონობა დიდი პატივიცაა და უმძიმესი ტვირთიც, ვეცდები, ღირსეულად ვატარო ისინი. ჩემთვის უპირველესი ადამიანობაა და შემდეგ ჩემპიონობა. ასე აღმზარდეს და უფლება არ მაქვს, სხვაგვარად ვიფიქრო. თუ შევიცვლები, რწმენას დავკარგავ და ჩემგან არაფერი დარჩება.

- ისე, ორმეტრიან კაცს ვეება შტანგის ამ სიმაღლეზე აწევა არ გიჭირს?

- ბევრს უთქვამს ეს ჩემთვის... მართალი გითხრათ, არასდოს დავფიქრებულვარ, ამ სიმაღლეზე შტანგის აწევა მართლა ძნელია თუ არა - უბრალოდ, ვწევ და ეს არის. წონაც ხელს მიწყობს.

- კვებაც განსაკუთრებული გექნება...

- ისეთი არაფერი, ქართული კერძები მიყვარს... ხინკალი, მწვადი, ხაშლამა. გამორჩეულად კი შემწვარ კარტოფილს ვეტანები ტყემალთან ერთად.

- დასალევი?

- არ ვსვამ. სანამ სპორტში ვარ, სპირტიან სასმელებს არ გავეკარები.

- არც ახალ წელს?

- ტრადიციად გვაქვს, რომ ყოველ ახალ წელს საჩხერეში ოჯახის წევრები ერთად ვიკრიბებით. მაშინ ცოტას თუ მოვსვამ მამაჩემის დაყენებულ ღვინოს - ციცქა-ცოლიკაურის სუფთა წვენს.

ვისარგებლებ შემთხვევით და ჩვენს სპორტსმენებს, სრულიად საქართველოს წინასწარ მივულოცავ დამდეგ შობა-ახალ წელს და წარმატებებს ვუსურვებ...

სურათზე: ლაშა ტალახაძე მამასთან ერთად

ავტორის ფოტო

9587
მკითხველის კომენტარები / 9 /
მოხუცი ქართველი
0
შენ გენაცვალე ვაჟკაცობასა და ქართველობაში. შენი შემყურე მეამაყება ქართველობა.
sss 21
0
ვერ დაგეთანხმები!! აბა ერთი ჩემპიონი არ ყოფილიყავი? რაომე სისწორეს დაამტკიცებდიი ამ უსამართლო ქვეყანაში?!ორივე ერთად კარგია , ცალ-ცალკე არაფერი!
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;