[ჩვენ და ჰოლანდიელები] დაუვიწყარი მატჩები და ჩვენი ევრონათლიები

მარცხნივ არბიტრი ფრანც ვიორერი და დინამო-ფეიენოორდის თბილისურ-როტერდამული მატჩების ფრაგმენტები

სამწუხაროა, მაგრამ ფაქტია: ევროპალიგის III საკვალიფიკაციო ეტაპის მატჩი, რომელშიც თბილისის „დინამომ“ ჰოლანდიურ გრანდ „ფეიენოორდს“ უნდა უმასპინძლოს, უმაყურებლოდ ჩაივლის...

ისიც სამწუხაროა, რომ ამ გუნდებს შორის როტერდამში გამართულ პირველ მატჩში მასპინძლებმა 4 უპასუხო გოლი გაიტანეს ჩვენი ყველაზე ტიტულოვანი გუნდის კარში და, ფაქტობრივად, ამ წყვილში გამარჯვებულის ბედიც გადაწყვიტეს...

თუმცა თანამედროვე ფეხბურთში, მით უფრო საკლუბო დონეზე, ყველაფერი ხდება და ხომ შეიძლება, „დინამო“-“ფეიენოორდის“ საპასუხო მატჩიც... თითოეული ქართველი გულშემატკივრისთვის სასურველი ანგარიშით დასრულდეს?!.

თითქოს, სპეცდავალებას ასრულებდა...

...თუმცა, კიდევ ვიმეორებთ, რომ რეალურად ამის განხორციელება დღესდღეობით ძალიან, ძალიან რთული იქნება და აქედან გამომდინარე, „ფეიენოორდსაც“ მშვენიერი შანსი ეძლევა თბილისის „დინამოსთან“ რევანშის ასაღებად!

კი ბატონო, უკვე საკმაო დრო გავიდა ქართული ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე დასამახსოვრებელი და ყველაზე წარმატებული სეზონიდან (1980/81), როცა თბილისის „დინამომ“ პირველად და უკანასკნელად შეძლო საერთაშორისო ასპარეზზე გამარჯვების მოპოვება და ალბათ, აღარც ღირს იმის შეხსენება, რომ ტრიუმფის გზაზე ჩვენმა გუნდმა სწორედ „ფეიენოორდი“ დაამარცხა...

თანაც, ისიც უნდა ვაღიაროთ, რომ ჩვენთვის ისტორიულ თასების მფლობელთა თასის იმ გათამაშებაში, ნოდარ ახალკაცის დამოძღვრილ თბილისის „დინამოს“  ყველაზე ძლიერი და რთული მეტოქე ხომ ნახევარფინალში შეხვდა: იმ ტურნირის ერთ-ერთი ფავორიტი, ჰოლანდიური გრანდი „ფეიენოორდი“.

ჰოდა, 1981 წლის 8 აპრილს, 80 000 ათასი მაყურებლის თვალწინ, ნოდარ ახალკაცის მართლაც ვარსკვლავთკრებულმა, ულამაზეს სტილში 3:0 დაამარცხა ძლიერი მეტოქე და ფინალში გასასვლელად, დიდი ნაბიჯიც გადადგა.

აღსანიშნავია, რომ თასების მფლობელთა თასის იმ გათამაშებას თავიდანვე 4 გამოკვეთილი ფავორიტი ჰყავდა: „რომა“, „ვალენსია“, „ბენფიკა“ და „ფეიენოორდი“ (დასავლეთ გერმანიის „ფორტუნასა“ და „ვესტ ჰემსაც“ ხშირად მოიხსენიებდნენ ფავორიტთა შორის).

თუმცა, საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ ფინალში აღმოსავლეთ გერმანიის „კარლ ცაისი“ და... თბილისის „დინამო“ გავიდნენ, სადაც, რა და როგორ მოხდა, ყველას კარგად მოეხსენება! თუმცა, ფინალის წინ ყველა ქართველი გულშემატკივარი არნახული ოპტიმიზმით იყო განმსჭვალული: „დინამომ“ ისეთ გამოცდას გაუძლო „ფეიენოორდთან“ იმ მართლაც დაუვიწყარ ორრაუნდიან დაპირიპირებაში, რომ „კარლ ცაისი“ კი არა, რომელი ევროპული გრანდიც არ უნდა შეგვხვედროდა ფინალში, მაინც ყველას დავჯაბნიდით!..

აი, ისე, როგორც ევროპული ფეხბურთის გრანდი დავჯაბნეთ ნახევარფინალში, თანაც ტოტალური ფეხბურთის ერთ-ერთ დამფუძნებელ გუნდს (სხვათა შორის, „ფეიენოორდი“ იყო პირველი ჰოლანდიური კლუბი, ევროტურნირებზე რომ გაიმარჯვა, როცა  1970 წელს მოიგო ჩემპიონთა ლიგა!), სწორედაც რომ... ტოტალური ფეხბურთით ვაჯობეთ!

...თანაც, იმდროინდელ „დინამოს“ ხომ ისეთი შემადგენლობა ჰყავდა, ფაქტობრივად, ყველა ფეხბურთელს რომ შეეძლო კონკრეტული მატჩის ბედის გადაწყვეტა და ასე მოხდა „ფეიენოორდთან“ იმ ისტორიულ დაპირისპირებაშიც, სადაც თენგიზ სულაქველიძემ გაიბრწყინა და ევროპული გრანდის კარში ერთიმეორეზე ეფექტური და, რაც მთავარია, ოსტატური გოლებიც გაიტანა!

...პირველ ნახევარფინალურ მატჩში მოპოვებული 3-ბურთიანი უპირატესობის შემდეგ, ვერავინ წარმოვიდგენდით, რომ საპასუხო შეხვედრაში ამდენი ნერვიულობის გადატანა მოგვიწევდა. კი ბატონო, ყველამ ვიცოდით, რომ ძალიან რთული მატჩი იქნებოდა, მაგრამ რაც როტერდამში მოხდა, მსგავსი არც მანამდე და არც შემდგომ არასად და არასდროს არ გვინახავს! თანაც, ამას მხოლოდ „მიკერძოებულ“ მსაჯობას ვერ დავარქმევდით: ისეთი შთაბეჭდილება შეიქმნა პირველი წუთებიდანვე, რომ ავსტრიელ არბიტრ ფრანც ვიორერს თითქოს სპეცდავალება ჰქონდა მიღებული, რომ რაც არ უნდა მომხდარიყო, ფინალში... „ფეიენოორდი“ უნდა გასულიყო!..

აბა, სხვა რა უნდა ვუწოდოთ იმ ფაქტ(ებ)ს, როცა იმ მართლაც ავადგასახსენებელმა ფრანც ვიორერმა, მასპინძელთა კარში 3 (სამი!) პენალტი არ დანიშნა და ამას გარდა, რამაზ შენგელიას 2 გოლიც არ ჩაუთვალა! სამაგიეროდ, ავსტრიელ არბიტრს, თვალიც არ დაუხამხამებია, როცა მეორე ტაიმის დასაწყიში ჩვენს კარში პენალტი დანიშნა: მატჩის დამთავრებამდე ნახევარ საათზე ოდნავ მეტი დრო რჩებოდა, „ფეიენოორდი“ უკვე 2:0-ს იგებდა და ერთი გოლიღა აკლდა დამატებით დრომდე...

თუმცა, „დინამომ“ ამ უმძიმეს ნახევარ საათს გაუძლო კი არა, მეტოქეს, ფაქტობრივად, მომენტიც არ შეაქმნევინა! აი, ასე: სწორედ „ფეიენოორდის“ ძლევით მოვიპოვეთ თასების მფლობელთა თასის იმ გათამაშების ფინალის საგზურიც, სადაც უკვე ის დაუვიწყარი ტრიუმფი გველოდა!

პირველად ჰოლანდიელებთან...

ისე მოხდა, რომ თბილისის „დინამოს“ (ისე, როგორც ყოფილი საბჭოთა კავშირის გუნდების თითქმის აბსოლუტურ უმრავლესობას), დიდი ხნის განმავლობაში არ ეძლეოდა საშუალება, რომ ევროტურნირებზე ეასპარეზა.

არადა, 60-იანი წლების თბილისის „დინამო“ და ამ გუნდის ერთი-მეორეზე გამორჩეული ფეხბურთელები (მიხეილ მესხი, სლავა მეტრეველი, ვლადიმერ ბარქაია, სერგო კოტრიკაძე, მურთაზ ხურცილავა, შოთა იამანიძე, გიორგი სიჭინავა, ილია დათუნაშვილი და სხვები) საერთაშორისო სარბიელზეც გაიბრწყინებდნენ!

და აი, 1972 წელს შედგა კიდეც თბილისის „დინამოს“ დებიუტი ევროტურნირებზე და ისე მოხდა, რომ პირველ და ისტორიულ მეტოქედ, ჰოლანდიური გუნდი, „ტვენტე“ გვერგო. იმდროინდელ „დინამოს“ ცნობილი რუსი სპეციალისტი გავრილ კაჩალინი წვრთნიდა, რომელიც თამამად ენდობოდა იმ დროისათვის 20-21 წლის ნიჭიერ ბიჭებს ( და მერე უკვე, „დინამოს“ ყველა წარმატების ერთ-ერთ უმთავრეს სულისჩამდგმელებს): შოთა ხინჩაგაშვილს, დავით ყიფიანს, ვლადიმერ გუცაევს...

...1972 წლის 13 სექტემბერი ისტორიული დღეა ქართული საკლუბო ფეხბურთის ისტორიაში: თბილისის „დინამომ“ პირველი მატჩი გამართა ევროტურნირებზე, პირველი მატჩი მოიგო (3:2), პირველი გოლ(ებ)ი გაიტანა (გივი ნოდია, დავით ყიფიანი) და, სხვათა შორის, პირველი დუბლიც ამ მართლაც ისტორიულ შეხვედრაში შესრულდა: იმ დროისთვის საბჭოთა კავშირის ნაკრებისა და „დინამოს“ ცენტრფორვარდმა, 24 წლის გივი ნოდიამ 2 გოლი გაუტანა „ტვენტესა“ და ჰოლანდიის ნაკრების ცნობილ მეკარე პატ შრაივერსს.

სხვათა შორის, შრაივერსის გარდა, იმდროინდელ „ტვენტეში“ სხვებიც იყვნენ კვალიფიციური თუ ცნობადი ფეხბურთელები: ტყუპი ძმა - რენე და ვილი ვან დერ კერკჰოფები ხომ წლების განმავლობაში ჰოლანდიის ნაკრებში წარმატებით გამოდიოდნენ...

...სამწუხაროდ, ენსხედეში გამართული საპასუხო მატჩი „ტვენტემ“ მისთვის სასურველი ანგარიშით (2:0) დაასრულა და მომდევნო ეტაპზეც, ჰოლანდიური გუნდი გავიდა...

ბათუმელთა საოცარი მატჩი

მას შემდეგ, რაც ჩვენმა კლუბებმა  ევროტურნირებზე დამოუკიდებელი ქვეყნის სახელით დაიწყეს ასპარეზობა, წლევანდლამდე მხოლოდ ორჯერ მოხდა ქართულ-ჰოლანდიური გუნდების დაპირისპირება; პირველი და მართლაც დასამახსოვრებელი (გნებავთ - დაუვიწყარი) პაექრობა 1996 წლის ზაფხულში იყო, როცა ბათუმის „დინამომ“, წინა სეზონის მსგავსად, ამჯერადაც წარმატებით გადალახა თასების მფლობელთა თასის საკვალიფიკაციო ეტაპი და 1/16 ფინალში ამჯერადაც, კიდევ ერთ ევროპულ გრანდს შეხვდა!..

ჰო, ნამდვილად არ უმართლებდდათ წილისყრაში ბათუმელებს: 1995 წელს  „სელტიკი“ შეხვდათ, მომდევნო წელს კი - შოტლანდიურ გრანდზე ბევრად უფრო ძლიერი ჰოლანდიური „პსვ ეინდჰოვენი“.

აღსანიშნავია, რომ ვიდრე „პსვ-ს“ დაუპირისპირდებოდა, შოთა ჭეიშვილის ხელმძღვანელობით მოასპარეზე ბათუმის „დინამომ“ საკვალიფიკაციო ეტაპზე ერთდროულად რამდენიმე რეკორდი დაამყარა: ფარერების „ჰაფნართან“ გამარჯვებაც (6:0) პირველი შემთხვევა იყო, როცა დამოუკიდებელი ქვეყნის სტატუსით მოასპარეზე ქართულმა გუნდმა ასეთი ანგარიშით მოიგო და პირველი ქართული ჰეთ თრიკიც დაფიქსირდა ევროტურნირებზე.

აი, ასე შევიდა ისტორიაში ბათუმის „დინამოს“ მართლაც ნიჭიერი შემტევი თეიმურაზ ტუღუში, რომელმაც ფარერელებთან მატჩში 3 გოლი გაიტანა. იმდროინდელი „პსვ ეინდჰოვენი“ ერთიმეორეზე ცნობადი ფეხბურთელებით იყო დაკომპლექტებული და იმის მიუხედავად, რომ სწორედ 1996 წლის ზაფხულში გუნდიდან წავიდა მსოფლიო დონის ბრაზილიელი ვარსკვლავი რონალდო, ჰოლანდიურ გრანდს, ფაქტობრივად, ყველა რგოლში უაღრესად მაღალი კლასის შემსრულებლები ჰყავდა - ფილიპ კოკუ თუ იააპ სტამი, არტურ ნუმანი თუ ვიმ იონკი, მარსიანო ვინკი თუ სტენ ვალკსი.

თანაც, ეს მხოლოდ უკანახაზელები თუ ჩამშლელი ნახევარმცველები ვახსენეთ, აი, წინა ხაზი კი ჰოლანდიურ გრანდს ბევრად უფრო შთამბეჭდავი ჰყავდა: ბელგიის ნაკრების ერთიმეორეზე გამოცდილი ფორვარდები, მარკ დე გრიზი თუ ლუკ ნილისი, ლამის 2-მეტრიანი ცენტრფორვარდი რენე ეიკელკამპი და, რაღა თქმა უნდა, იმ დროისთვის ჰოლანდიური ფეხბურთის ამომავალი ვარსკვლავი, 20 წლის ბუდევინ ზენდენი.

ჰო, მწვრთნელზე არაფერი გვითქვამს, რომელსაც მანამდეც და მას შემდეგაც, საკლუბო თუ სანაკრებო დონეზე, სად აღარ უმუშავია: დიკ ადვოკაატი პსვ-ში ხომ ჰოლანდიის ნაკრებიდან გადავიდა!

თუმცა, ბათუმის „დინამომ“ შეძლო და ასეთი შთამბეჭდავი შემადგენლობის მქონე მეტოქეს, მართლაც ტოლი-ტოლზე ეთამაშა და იმ მატჩის საბოლოო შედეგსაც (1:1), შემთხვევითს ვერავინ უწოდებდა! ჩინებული მატჩი ჩაატარეს ბათუმის „დინამოს“ თითქმის ყველა ფეხბურთელმა, მეკარე ნიკა ტოგონიძით დაწყებული და გოლის ავტორით, მარცხენა გარემარბით, ამირან მუჯირით დამთავრებული!

ცალკე უნდა აღინიშნოს დავით ჭიჭვეიშვილის ჩინებული თამაში, როცა ბათუმის „დინამოს“ 21 წლის ახალწვეულმა, პირწმინდად დაჩაგრა თავისი ოპონენტი, 32 წლის გამოცდილი ეიკელკამპი. თუმცა, ისიც უნდა ვაღიაროთ, მასპინძლებმა ვერაფერი მოუხერხეს პსვ-ს კაპიტანსა და ბელგიის ნაკრების ლიდერს, მართლაც ძალიან მაღალი კლასის ფორვარდ ნილისს, რომელმაც ბათუმში პენალტით ანგარიში გაათანაბრა, ხოლო საპასუხო შეხვედრაში ასევე პენალტით გახსნა ანგარიში, რასაც შემდეგ, იმავე ეიკელკამპისა და ბრაზილიელი შემტევის, მარსელო რამოსის გოლებიც მოჰყვა. 3:0 - აი, ასეთი ანგარიშით მოიგო გამეორებითი მატჩი პსვ-მ, თუმცა ბათუმის „დინამოზე“ აუგი ვის უნდა დაცდენოდა?!.

გვემა ტილბურგისგან

ევროტურნირებზე მომდევნო ქართულ-ჰოლანდიურ დაპირისპირებაზე კი სათქმელი ბევრი არც არაფერია: 1998 წელს,  თბილისის „დინამოს“ სულ მცირედი დააკლდა... ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფში მოსახვედრად და ბილბაოს „ატლეტიკთან“ მარცხის შემდეგ, ჩვენმა ჩემპიონმა უეფას თასზე გადმოინაცვლა.

აი, იქ კი სრული ფიასკო გველოდა: ჰოლანდიურმა „ტილბურგმა“ ორივე მატჩი ერთნაირი ანგარიშით (3:0) მოუგო ჩვენს ყველაზე ტიტულოვან კლუბს! იმდროინდელ „ტილბურგში“ მეტ-ნაკლებად ცნობადი ფეხბურთელები, მხოლოდ ლეგიონერები იყვნენ: სემი ჰიიპია (ფინეთი), ტომაშ გალაშეკი (ჩეხეთი), ადილ რამზი (მაროკო) და ასევე ცნობადი სახე გახლდათ მთავარი მწვრთნელიც - კო ადრიაანსე.

597
მკითხველის კომენტარები / 1 /
datiko48
0
feinordmaa 1981-shi sanam chven Dinamos shexvdeboda chaatara amxanaguri matchi avstriashi da iyo is msaji mosyiduli,imitom ar chagvitvala golebi da ar danishna feinirdis karebshi 11-et metrianebi!!!
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;