ძიუდო: თეოდორ რუზველტმა იამასიტა სამხედრო აკადემიაში მიიწვია და 5000 დოლარი დაუნიშნა [VIDEO]

1931 წლიდან ძიუდო იაპონიის ყველა სკოლაში აუცილებელ სასწავლო საგნად იქცა.

ცნობილია, რომ 1882 წელს ტოკიოს ცენტრში ძიგორო კანომ გახსნა სპეციალიზებული, ძიუდოს შემსწავლელი სკოლა "კოდოკანი" ("გზის შესწავლის სკოლა"). აღმოსავლური ორთაბრძოლების სისტემებიდან მან გამოყო დაცვისა და თავდასხმის რაციონალური, ეფექტური ილეთები, მეცნიერულად დაამუშავა ისინი და შექმნა ჭიდაობის ჰუმანური, მწყობრი და ერთიანი სისტემა "ძიუდო" (იაპ. ძიუ - "რბილი" + დო - "გზა"), რომელსაც სასპორტო ხასიათი შესძინა. თუმცა თავიდან კანოს არ სურდა, რომ ძიუდო საშეჯიბრო ხელოვნება ყოფილიყო, მაგრამ, როგორც პროგრესული შეხედულებების ადამიანი, მიხვდა, რომ მისი შემდგომი განვითარება საერთაშორისო აღიარების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა. მან უჩვენა ის გზა, რომლითაც უნდა განვითარებულიყო თანამედროვე ძიუდო. მართლაც, ეს სახეობა მსოფლიოში მალევე გახდა პოპულარული. მაგალითად, ევროპაში ძიუდოისტთა პირველი ოფიციალური საერთაშორისო შეხვედრა გაიმართა 1929 წელს გერმანიისა და ინგლისის გუნდებს შორის, ხოლო 1934 წელს დრეზდენში ჩატარდა პირველი ევროპული ინდივიდუალური შეჯიბრება.

დღემდე მიღებული მოსაზრებით, ძიუდომ ყოფილ საბჭოეთში გასული საუკუნის 50-იანი წლების მიწურულს მოიკიდა ფეხი. 1957 წელს საბჭოთა კავშირში მოიწვიეს უნგრული კლუბების - "დოჟას" და მტკ-ს ძიუდოისტები, რომლებსაც საკავშირო სპორტსაზოგადოება "დინამოს" და "ბურევესტნიკის" სამბისტები დაეჭიდნენ (ქართველთაგან შალვა დაუშვილი, ბიძინა მაზიაშვილი, გურამ სიმონიშვილი და ოთარ შინჯიკაშვილი მონაწილეობდნენ). შეჯიბრება წინასწარი შეთანხმებით გაიმართა: ორთაბრძოლებში არ გამოიყენებდნენ მახრჩობელა ილეთსა (რომელიც დაშვებულია სასპორტო ძიუდოში და აკრძალულია სასპორტო სამბოში) და ფეხზე მტკივნეულ ფანდებს (სამბოში ნებადართულსა და ძიუდოში აკრძალულს).

საბჭოთა სამბისტებმა მოსკოვში 24:0 გაიმარჯვეს. საპასუხო შეხვედრას დეკემბერში უნგრეთმა უმასპინძლა. საბჭოელებმა ისევ მიაღწიეს წარმატებას, ამჯერად - 23:1.

ბატონ ბიძინა მაზიაშვილისაგან მსმენია, რომ ქართველ ჩოხოსნებს აღმოსავლური ორთაბრძოლის ანაბანას შეთვისება არ გასჭირვებიათ, რაც ქართულ ჭიდაობას დამსახურება იყოო.

ევროპის, აზიისა და ამერიკის ქვეყნებში ძიუდოს პოპულარობას ხელს უწყობდა ამ სახეობის არა მარტო სასპორტო მხარე, არამედ - მეტწილად ფიზიკური და სულიერი აღზრდის სისტემის პროგრესულობა. ცხადია, ყოველივე ეს გულგრილს ვერც რუსეთის იმპერიას და ყოფილ საბჭოთა კავშირს დატოვებდა, მაგრამ ამის ახსნა მხოლოდ ერთეულ სპეციალისტებს შეეძლოთ, რომლებსაც წარსულზე უტყუარი ფაქტები ექნებოდათ.
სტაკევიჩის ნიშნული

წლეულს 9 იანვარს გაზეთ "ლელოში" გამოვაქვეყნე სტატია სათაურით - "როდის ვიხილეთ ძიუდო"? ვწერდი, რომ გასული საუკუნის 20-30-იან წლებში გამოცემულ ჟურნალ-გაზეთებზე მუშაობისას 1933 წელს თბილისში რუსულ ენაზე დაბეჭდილ ჟურნალ Физкультурник Закавказья-ში ერთ საინტერესო მასალას წავაწყდი - ა. სტანკევიჩის საკმაოდ ვრცელ წერილს სათაურით - "ძიუ-დო მასებში". ავტორი იაპონური ორთაბრძოლის ამ სახეობაზე საინტერესო მოსაზრებებს გამოთქვამს, კერძოდ, აღნიშნავს, რომ მშთ-ს ნორმატივების მე-2 კომპლექსის ჩასაბარებლად უდიდესი მნიშვნელობა აქვს დაცვისა და თავდასხმის ორთაბრძოლის - ძიუდოს ილეთების კარგ ცოდნასო. ამ სტატიიდან რამდენიმე ამონარიდს გავიმეორებთ: "ძიუ-დო ფიზიკური აღზრდის სისტემაა რეაქციის, ტერორისა და ინტერვენციის ქვეყანა იაპონიაში... იაპონურმა ბურჟუაზიამ ფიზიკური აღზრდის მთელი სისტემა ააგო საბრძოლო ვარჯიშების კომპლექსის საფუძველზე, რომელსაც კოლოსალური სამხედრო-გამოყენებითი მნიშვნელობა აქვს"... "ძიუ-დო იმდენად ცუდად არის გავრცელებული ჩვენში, რომ ფიზიკური კულტურის მუშაკებს, რომ არაფერი ვთქვათ ფართო მასებზე, მასზე წარმოდგენა არა აქვთ"... "იაპონიამ ძიუდო დანერგა არმიაში, ფლოტში, პოლიციაში, საშუალო და უმაღლეს სასწავლებლებში"... ავტორი ვრცელი სტატიის ბოლოს სპორტის მუშაკებს მოუწოდებს, ფართო მუშაობა გაშალონ "საბჭოთა კავშირის მასებში ძიუ-დოს დასანერგავად და სერიოზულად ძიუ-დოს ტექნიკის ასათვისებლად".

მაშინ ვივარაუდე, რომ ძიუდოს სსრკ მასებში დანერგვა მთავრობის პოლიტიკა რომ არ ყოფილიყო, არა გვგონია, 1933 წელს სტანკევიჩს ასეთი სითამამე გამოეჩინა და "რეაქციის, ტერორისა და ინტერვენციის ქვეყნის" - იაპონიის ფიზიკური აღზრდის სისტემისთვის მსგავსი პროპაგანდა გაეწია-მეთქი.

ინტრიგამ ახალი ძიებისკენ მიბიძგა. რუსულ, ბელარუსულ და უკრაინულ წყაროებზე მუშაობისას მიხაილ ლუკაშევის, სერგეი ივანოვ-კატანსკის, ანატოლი ხარლამპიევის, ანატოლი ხლოპეცკის, ბორის ხრამოვის, ვლადიმირ გრიშჩენკოვისა და სხვათა ნაშრომებში ჩემთვის დღემდე უცნობ ბევრ საინტერესო მასალას გავეცანი. როგორც ირკვევა, გასული საუკუნის 80-იანი წლების მიწურულამდე საბჭოთა კავშირში ძიუდოს განვითარებაზე ინფორმაციებს აჩუმათებდნენ ან ტაბუდადებული იყო გრიფით "საიდუმლო".

პუბლიკაციებიდან ჩანს, რომ 1904-1905 წლების რუსეთ-იაპონიის ომში რუსეთის დამარცხების შემდეგ ჩნდება ინტერესი იაპონური ჯიუ-ჯიცუს მიმართ. 1905 წელს რუსეთში გამოქვეყნდა ინგლისურიდან თარგმნილი 120-გვერდიანი წიგნი (გამოაქვეყნა ივან სიტინმა), როგორც ფიზიკური აღზრდის სისტემა, საკმაოდ გრძელი სათაურით: "ფიზიკური აღზრდა იაპონიაში. ვარჯიშების, დიეტისა და, საერთოდ, ცხოვრების წესის სისტემა, რომელმაც ამქვეყნად ეს ერი ყველაზე ჯანმრთელი, ძლიერი და სიცოცხლით სავსე გახადა".

ჯიუ-ჯიცუდან ძიუდოსკენ

1907-1917 წლებში ხშირად ქვეყნდებოდა მასალები ჯიუ-ჯიცუს შესახებ. ამ სახეობის ილეთებს ყურადღება რუსეთის პოლიციამაც მიაქცია. 2017 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ მსგავსი წერილების ბეჭდვა და ამ სახეობის განვითარება შეწყდა. თუმცა 1917 წლიდან იწყება პროპაგანდა ძიუდოს, რომელსაც ვასილი ოშჩეპკოვმა საფუძველი ჯერ კიდევ 1914 წელს ვლადივოსტოკში ჩაუყარა. იგი 1907 წლიდან ჯერ იაპონური კიოტოს მართლმადიდებლურ სემინარიაში, მერე კი ტოკიოში ძიგორო კანოს კოდოკანის სკოლაში სწავლობდა. მაშინდელი იაპონური გაზეთი წერდა, რომ ოშჩეპკოვი პირველი რუსი და მეოთხე უცხოელია, რომელმაც პირველი დანი დაიმსახურა. შავი ქამარი მისთვის თვით კანოს შემოურტყამს.

რუსეთში დაბრუნების შემდეგ დაუწყია ოშჩეპკოვს ძიუდოს ფართო პროპაგანდა, სექციების გახსნა. 1928 წელს ძიუდოს სასპორტო და საბრძოლო კომპლექსის ილეთები გლეხურ-მუშური წითელი არმიის (РККА) პირველი საკავშირო სპარტაკიადის საჩვენებელ ნაწილში შეუტანიათ.

1931 წელს საბჭოთა კავშირში დააწესეს ფიზკულტურული კომპლექსი (ГТО) - მშთ (მზად ვარ შრომისა და თავდაცვისათვის). მე-2 ეტაპისთვის თავდაცვისა და განიარაღების ილეთების დამუშავება ოშჩეპკოვისთვის დაუვალებიათ. ამ ილეთებს დაუფლებიან ცნობილი მხედართმთავრები - მიხაილ ტუხაჩევსკი, იონა იაკირი და სხვები.

ძიუდოს განვითარების მოკლე ისტორია და ხელჩართული ბრძოლის სისტემა შესულია ფიზიკური კულტურის სახელმწიფო ცენტრალური ინსტიტუტის 1932-1933 წლების სასწავლო გეგმაში. 1932 წელს ინსტიტუტის ღია პირველობა გამართულა სტუდენტებს შორის გოგონების მონაწილეობით. იმავე წელს ოშჩეპკოვს სასწავლო ფილმიც გადაუღია სასპორტო ორთაბრძოლისა და თავდაცვის პროპაგანდის მიზნით.
1933 წლის მაისში ძიუდო ჩაურთავთ უმაღლესი სასწავლებლების სპარტაკიადის პროგრამაში. ეს იყო საბჭოთა კავშირში ძიუდოისტთა პირველი საკავშირო შეჯიბრება მამაკაცებისთვის 6 და ქალებისთვის 2 წონით კატეგორიაში. ტურნირში 33 სპორტსმენი მონაწილეობდა, მათ შორის - 5 ქალი.
1933-1934 წლებში ძიუდოს სექციები გაუხსნიათ ლენინგრადში, სარატოვში, ხარკოვში, კიევში, როსტოვში, ბაქოში, თბილისსა და სხვა ქალაქებში (დღევანდელი სიტუაციიდან გამომდინარე, ჩვენს არქივში შესაბამისი წყაროების საძიებლად, სამწუხაროდ, საშუალება არ გვეძლევა).

1989 წელი: უმაგრესი მსოფლიოს ჩემპიონატი ქართველი ძიუდოისტებისათვის - ორი ოქრო, თითო ვერცხლი და ბრინჯაო!

1934 წელს გამართულა პირველი ამხანაგური შეხვედრა ფიზკულტურის ინსტიტუტისა და ავიახიმის ძიუდოისტთა შორის. მომდევნო წელს ფიზკულტურის ინსტიტუტს თავად ჩაუტარებია უმაღლესი სასწავლებლის პირველობა, 1935 წელს მოსკოვის პირველი ჩემპიონატი გაიმართა ძიუდოში. 1936 წელს კი შეიქმნა თავისუფალი სტილით ჭიდაობის (ძიუ-დო) მოსკოვის სექცია. შეჯიბრების ოფიციალური წესების შენიშვნებში ოშჩეპკოვი წერდა: "თავისუფალი სტილით ჭიდაობა - ძიუ-დო - წარმოადგენს შედარებით ახალ, ჩვენს ქვეყანაში ჯერ კიდევ არცთუ ისე გავრცელებულ სპორტის სახეობას, ამიტომ ვითვალისწინებთ ამ ჭიდაობის უდიდეს მნიშვნელობას ჩვენი ახალგაზრდების ფიზიკური აღზრდის მიზნით (არაფერს ვამბობთ მისი ილეთების გამოყენებით მნიშვნელობაზე). ოშჩეპკოვს მხედველობაში ჰქონდა ჭიდაობა სამბო...

1937 წელს მოსკოვისა და ლენინგრადის ძიუდოისტთა გუნდები შეხვდნენ ერთმანეთს. ნოემბერ-დეკემბერში დაგეგმილი იყო ძიუდოში საჭოთა კავშირის პირველი ჩემპიონატის ჩატარება მოსკოვში, მაგრამ მაშინ საბჭოეთში ფართო გაქანება მიეცა "ხალხის მტრებთან" ბრძოლას. ვასილი ოშჩეპკოვს შპიონაჟში (იაპონიის სასარგებლოდ) დასდეს ბრალი, 2 სექტემბერს დააპატიმრეს და 1938 წელს დახვრიტეს. ამის შემდეგ ძიუდოზე ლაპარაკი საბჭოთა კავშირში მინელდა და მეორე მსოფლიო ომისთვის კი, საერთოდ, შეწყდა.

საგულისხმოა, რომ 1938 წლის ივნის-ივლისში ძიუდოს მწვრთნელთა საკავშირო შეკრება გაიმართა მოსკოვში, რომლის დასრულებისას ჩატარდა კონფერენცია. ანატოლი ხარლამპიევი გამოვიდა მოხსენებით - "თავისუფალი სტილით საბჭოთა ჭიდაობის საფუძვლები". მან აღნიშნა, რომ ახალ ჭიდაობას საფუძვლად დაედო საბჭოთა კავშირის ჭიდაობის ეროვნული სახეობების - ქართულის, თათრულის, ყაზახურის, უზბეკურის, თურქმენულის საუკეთესო ელემენტები.

საგულისხმოა, რომ ვასილი ოშჩეპკოვის თხოვნით მის მოსწავლე ბორის საგატელიანს მომავალი წიგნისთვის მოსკოვში ჩაუტანია ქართული ჭიდაობის ფოტოები. 1938 წლის 16 ნოემბერს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის საკავშირო კომიტეტმა გამოსცა ბრძანება #633 "თავისუფალი სტილის ჭიდაობის განვითარების შესახებ". ეს თარიღი სამბოს დაბადების დღედ მიიჩნევა. სამბოს ჩამოყალიბებაზე გაზეთ "ლელოში" დაბეჭდილ ერთ-ერთ სტატიაში ვწერდი, ამიტომ მასზე ამჯერად სიტყვას აღარ გავაგრძელებ...

ახალი თავისუფალი ჭიდაობის საბჭოთა სახეობის საჯაროდ გამოცხადების შემდეგ ძიუდო, როგორც სისტემა, რომელიც კაპიტალისტური იაპონიიდან შემოვიდა, სასწავლო გეგმებიდან სასწრაფოდ ამოიღეს და სპორტის ეს სახეობა ვასილი ოშჩეპკოვის სახელთან ერთად დავიწყებას მიეცა.

მეორედ აღზევება

როგორც ვხედავთ, საბჭოთა კავშირში ომამდე ძიუდოს დიდი ყურადღება ექცეოდა. მისი აღმავლობა მე-20 საუკუნის 50-იანი წლებიდან იწყება, რასაც მსოფლიოში საინტერესო მოვლენები უსწრებდა: 1948 წელს ლონდონში დაარსდა ევროპის ძიუდოს კავშირი. მისი წევრების ინიციატივით 1951 წელს ჩამოყალიბდა ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაცია. იმავე წელს პარიზში ევროპის პირველი ჩემპიონატი ჩატარდა.

საგულისხმოა, რომ ძიუდო ამერიკის კონტინენტზე მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან გავრცელდა. 1903 წელს მეწარმე სამუელ ჰილმა იოსიაკი იამასიტა ვაჟიშვილისთვის კოდოკან ძიუდოს მასწავლებლად მიიწვია. იაპონელი ცნობილი იყო, როგორც კოდოკანის პირველი სტუდენტი, რომელმაც სცადა წლის განმავლობაში 10.000 ორთაბრძოლა ჩაეტარებინა და მიზნამდე ცოტა დააკლდა - 9617-ჯერ შეხვდა მეტოქეებს.

იამასიტა ჩავიდა ამერიკაში, მაგრამ მეწარმის მეუღლეს არ მოეწონა ძიუდო - ძალიან სასტკი და უხეშიაო და ხელშეკრულება ჩაშალა, სამაგიეროდ, სხვა სამუშაო გამოუძებნა სტუმარს - ამერიკის 26-ე პრეზიდენტ თეოდორ რუზველტს (1901-1909) შეახვედრა, რომელსაც იაპონიის საბრძოლო ხელოვნებების მიმართ დიდი ინტერესი ჰქონია და კოდოკან ძიუდოს ნახვა მოისურვა. პრეზიდენტის წინადადებით, იამასიტა ამერიკელ ფალავანს დააჭიდეს. ეს უკანასკნელი იაპონელზე ორჯერ მძიმე ყოფილა. ამომავალი მზის ქვეყნის წარმომადგენელს ოკეანისგაღმელის ბეჭებზე დაუწვენია.

რუზველტს ეს ორთაბრძოლა იმდენად მოსწონებია, რომ მისი წინადადებით იამასიტა ამერიკის სამხედრო-საზღვაო აკადემიაში ძიუდოს მასწავლებლად მიუწვევიათ და ანაზღაურებად 5000 დოლარი დაუნიშნავთ, რაც მაშინდელი მაჩვენებლებით სამეფო ხელფასი იყო. თითქმის ნახევარი საუკუნის შემდეგ - 1952 წელს კი სპორტის ამ სახეობაში ამერიკის პირველი ჩემპიონატი (ჰავანა) გაიმართა.

ძიუდოში პირველი სამი მსოფლიოს ჩემპიონატისას წონითი კატეგორიები არ იყო. 1956 წელს პლანეტის უძლიერეს კიმონოიანთა პირველ შეჯიბრებას ტოკიომ უმასპინძლა. ჩემპიონობა მასპინძელმა სიოძი ნაცუიმ მოიპოვა, ორი წლის შემდეგ ისევ იაპონიაში კვარცხლბეკის უმაღლეს საფეხურზე კოძი სონე (იაპონია) ავიდა. 1961 წელს მსოფლიოს მესამე ჩემპიონატი საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში გაიმართა, სადაც ყველას ჰოლანდიელმა ანტონ ჰეესინკმა აჯობა - ფინალში სონეს მოუგო. ამ მარცხმა იპონელები აძულა, ძიუდოში წონითი კატეგორიები შემოეღოთ. 1965 წლის მე-4 ჩემპიონატი რიო დე ჟანეიროში (ბრაზილია) უკვე 4 წონაში ჩატარდა. ოქროს მედლები მოიპოვეს ხიროფუმი მაცუდამ (68 კგ, იაპონია), ისაო ოკანომ (80, იაპონია), ანტონ ჰეესინკმა (+80, ჰოლანდია) და ისაო ინოკუმამ (აბსოლუტური, იაპონია), რომელმაც ფინალში ანზორ ქიბროწაშვილს სძლია. ბრინჯაოს მედალი ანზორ კიკნაძეს ხვდა.

1960 წელს რომში ოლიმპიური თამაშების მსვლელობისას სოკ-ის 58-ე სესიაზე გადაწყდა, რომ 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადის პროგრამაში ძიუდო შეეტანათ.

1961 წელს საბჭოთა კავშირი ევროპის ძიუდოს კავშირის წევრი გახდა. იმავე წელს ის საერთაშორისო ფედერაციის წევრადაც მიიღეს, არადა, იმ კონგრესზე ფედერაციის პრეზიდენტი რისეი კანო (ძიგორო კანოს ვაჟი), რომელიც მამის გარდაცვალების შემდეგ კოდოკანის სკოლის დირექტორი გახდა, კატეგორიული წინააღმდეგი იყო. მასზე ფრანგი პოლ მორი-ბონეს ულტიმატუმმა იმოქმედა - რუსებთან ერთად კონგრესის დარბაზს ევროპის კავშირის წევრებიც დავტოვებთო.

1962 წელს საბჭოთა კავშირს საფრანგეთის ძიუდოისტთა ნაკრები ეწვია. სტუმრები მოსკოვში (8 აპრილი) 2:6 დამარცხდნენ. ფრანგებს ასეთივე ანგარიშით კიევშიც (10 აპრილი) მოეცარათ ხელი, ხოლო ორი დღის შემდეგ თბილისში (12 აპრილი) 3:5 წააგეს. საბჭოთა ნაკრებმა ვლადლენ ანდრეევის ხელმძღვანელობით დაიწყო მზადება 1962 წლის ევროპის ჩემპიონატისთვის, რომელიც გერმანულ ესენში 12 მაისს გაიმართა. იქ ქართველთაგან ანზორ ქიბროწაშვილი (მე-2 დანი) და ანზორ კიკნაძე (აბსოლუტური კატეგორია მოყვარულებში; პროფესიონალებში ანტონ ჰეესინკმა გაიმარჯვა) ჩემპიონები გახდნენ, ხოლო რობერტ ჯღამაძე (68 კგ) და დურმიშხან ბერუაშვილი (პირველი დანი) უმედლოდ დარჩნენ. ამ ჩემპიონატის შემდეგ ქართველმა ფალავნებმა საერთაშორისო სარბიელზე არაერთხელ ისახელეს თავი, რის შესახებაც საინტერესო ინფორმაციებს სხვა დროს შემოგთავაზებთ.

3608
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;