1973, 1988, 1995 და 2019... 'აიაქსის' ტრიუმფი და დაშლა

"აიაქსის" 22 წლის შუამარბი ფრენკ დე იონგი "ბარსელონამ" იყიდა. კატალონიური კლუბი ახლოსა მისივე კბილა დონი ვან დე ბეეკის და 19 წლის მატიის დე ლიხტის გადაბირებასთან. საზოგადოდ, ჰოლანდიური კლუბი ახლოსაა შემადგენლობიდან წამყვანი ფეხბურთელების სხვა გუნდებში გადასვლასთან, ხოლო ჩვენ ყველა ველოდებით მორიგ ჰოლანდიურ დესანტს ევროპის წამყვან საფეხბურთო კლუბებში, რომელიც ჩვეულებისამებრ დადებითად იმოქმედებს ბებერი კონტინენტის საკლუბო ფეხბურთზე.

დესანტი, რომელიც ნიდერლანდებიდან მზადდება რიგით შეიძლება მეოთხედ მივიჩნიოთ და მოდით აქვე გავიხსნოთ გასული სამი დესანტი, განხორციელებული ჰოლანდიიდან, მეტადრე კი "აიაქსიდან".

გასული საუკუნის 70-იანი წლების გარიჟრაჟზე, აწ უკვე ლეგენდარული მწვრთნელის რინუს მიხელსის მიერ მოფიქრებულმა ახალმა საფეხბურთო სქემამ, რომელსაც "ტოტალური ფეხბურთი" უწოდეს – "აიაქსს" დიდი წარმატება მოუტანა. მიხელსის წარმატების ფორმულა 4-3-3 ტაქტიკური მონახაზით გამოიხატებოდა.

სუპერკლუბთა შორის ადგილის დაბევება, ადრეც ჩემპიონთა თასის მოპოვებით განისაზღვრებოდა. ამ თასს ამსტერდამელებმა 1971 წელს შეუტიეს და ფინალურ პაექრობაში ათენის "პანათინაიკოსის" 2:0 ძლევის შემდეგ აღმართეს კიდეც. ჰეგემონია ამსტერდამელებს არც მომდევნო წელს დაუთმიათ. იოჰან კრუიფის წყვილი გოლით მილანის "ინტერთან" იმარჯვეს და ისევ დაეუფლნენ ჩემპიონთა თასს. ევროპის საფეხბურთო მწვერვალზე გუნდი 1973 წელსაც დარჩა. ჰოლანდიელებმა ფინალში კიდევ ერთი იტალიური გრანდი, ამჯერად "იუვენტუსი" მოინელეს ჯონი რეპის გოლით.

აღსანიშნავია, რომ 1971 წლის შემდეგ მიხელსი, 1973 წლიდან კი კრუიფი ამსტერდამიდან უკვე კატალონიაში წასულიყვნენ. გადინებას ცალკეული გამონაკლისი შემთხვევის სახე არ ჰქონია. რინუსის მითიური გმირის "აიაქსის" მეომრები შუაგულ ევროპაში მასობრივად გადასხდნენ და კონტინენტის დაპყრობას ინდივიდუალურად შეუდგნენ.

იმ დიდი "აიაქსიდან" კრუიფთან და მიხელსთან ერთად კატალონიაში ჩავიდა ნეესკენსი. ჯონი რეპმა და გერი მიურენმა ესპანეთშივე შესაბამისად "ვალენსიას" და "რეალ ბეტისს" მიაშურეს, ჰორსტ ვან ბლანკენბურგი "ჰამბურგში", დიკ ვან დეიკი "ნიცაში", ნიკო რეინდერსი და არი ჰაანი ბელგიაში წავიდნენ შესაბამისად "ანდერლეხტსა" და "ბრიუგეში". არსად წასულა მხოლოდ პიტერ კაიზერი – "აიაქსის" ერთგულებით და მაკრატელა-დარტყმებით გამორჩეული მობურთალი.

ტოტალურ ფეხბურთს ცოტა დააკლდა სანაკრებო ზეობამდეც, 1974 და 1978 წლების მსოფლიოს ჩემპიონატებზე ჰოლანდიელები ვერცხლის მედლებს შეწვდნენ. 1974 წელს მიხელსთან და კრუიფთან ერთად, ხოლო 1978 წელს მათ გარეშე. მთავარი კი აქ ისაა, რომ ისევ მიხელსის და აწ უკვე ყოფილ დიდ "აიაქსელებზე" დაყრდნობით მოვარაყდა სანაკრებო ვერცხლის კრებული.

მომდევნო ორმა მუნდიალმა ჰოლანდიელთა გარეშე ჩაიარა. ტიტებმა თავი ევროპას 1988 წელს ისევ რინუს მიხელსის მთავარი მწვრთნელობისას შეახსენეს. რინუსმა ის შემადგენლობა კვლავ თავის თარგს მოარგო, მაგრამ ამასთან გუნდის კონტიგენტიც იყო საოცრად მაღალი კლასის. თუნდაც მხოლოდ რუდ გულიტის, მარკო ვან ბასტენის და ფრანკ რაიკარდის ხსენება რად ღირს, რომლთაგან უკანასკნელმა ორმა "აიაქსის" სკოლა გაიარა, ამსტერდამულ კლუბს კი ვინ უდგა სათავეში? – იოჰან კრუიფი. ის 1985-88 წლებში მოძღვრავდა თავის მშობლიურ კლუბს. მისმა დაოსტატებულებმა, იოჰანისავე თაობის ლეგენდარულ თანამემამულეების მსგავსად ევროპული საკლუბო გრანდიდან მსოფლიო ისევ აალაპარაკეს. ახალ საბაზო გრანდად მეორე დიდი თაობის "აიაქსელებისათვის" იქცა "მილანი".

ამსტერდამელები ყოველთვის დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ საფეხბურთო სკოლის ნაყოფიერ მუშაობას. "აიაქსის" სკოლა ხომ ამ თვალსაზრისითაც განთქმულია მსოფლიოში. იგი ვარსკვლავების ერთგვარი კონვეირია, არსებობის მანძილზე ძალიან ხშირად სხვადასხვა სუპერკლუბების შემადგენლობაში გაშლილა "აიაქსში" აღზრდილი სპორტსმენების საფეხბურთო ნიჭი, ფანტაზია, პოტენციალი.

90-იანი წლების დასაწყისში "აიაქსმა" მესამე ჩინებულ თაობას გაუხსნა ასპარეზი. ჯერაც ყმაწვილები ოსტატთა გუნდში ლუი ვან გაალმა დააწინაურა და მწვრთნელ-ფეხბურთელთა მესამე დიდი თაობის ტრიუმფი 1995 წელს ჩემპიონთა ლიგაზე შედგა. ახალგაზრდა ამსტერდამელებმა ფინალურ შეხვედრაში თვით გამოცდილ "მილანს" მოუთავეს ხელი. კაპელოს გუნდმა ერთი წლით ადრე რომარიოსა და სტოიჩკოვის და რაღა შორს წავიდეთ, კრუიფის მრისხანე "ბარსელონას" არ დაუთმო ეს თასი და ერთი წლის თავზე ვან გაალის ბიჭ-ბუჭებთან, 17 წლის კლუივერტის მიერ ზუსტად მოქნეული ფეხით დამარცხდა.
აი დესანტი მაშინ იყო, თუ იყო. კლუბი მოკლე ხანში დაიცალა 1995 წლის ტრიუმფატორებისგან. ყველაზე ადრე კლარენს ზეედორფი წავიდა, კარიერის დანარჩენი წლების მანძილზე მთელი ევროპის დიდი გუნდები შემოიარა და ტიტულები ჭარბად დააგროვა. შთამბეჭდავი საკლუბო და სანაკრებო კარიერა გაიკეთა გოლკიპერმა ვან დე სარმა. "ბარსელონაში" სხვადასხვა პერიოდი დაჰყვეს კლუივერტმა, ოვერმარსმა, დევიდსმა, რაიციგერმა, ბოგარდმა, ძმებმა ფრანკ და რონალდ დე ბურებმა. მესამე დიდი "აიაქსის" ევროპული დესანტის ბაზად სწორედ ისევ "ბარსა" იქცა.

მას შემდეგ "აიაქსს" კრებითად ამდენი მაღალი კლასის ფეხბურთელი ერთ თაობაში დესანტად აღარ გადაუსხამს.

ცალკეული ფეხბურთელების გადასვლა ჰოლანდიიდან ცხადია ყოველთვის ხდებოდა, მაგრამ ერთბაშად გადასხმულ დესანტთან სპეციალისტები ფიქრობენ, რომ სწორედ ახლა უნდა გვქონდეს საქმე.

ველოდებით მეოთხე ჰოლანდიურ დესანტს წამყვან ევროპულ კლუბებში.

1071
მკითხველის კომენტარები / 0 /
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;