[VIDEO] ლეილა მესხი: ვიდრე დავიბადებოდი, მამამ დედას უთხრა...

ამერიკელი გულშემატკივრები ფეხზე მდგარი დიდხანს უკავდნენ ტაშს ქართველ ქალიშვილს, რომელმაც ჩოგბურთის ქომაგებს სენსაცია შესთავაზა - ჰილტონ ჰედის (სამხრეთი კაროლინა) პირველი კატეგორიის ტურნირის მეოთხედფინალში მსოფლიო ჩოგბურთის ლეგენდა მარტინა ნავრატილოვას სამ სეტში 6:4, 2:6, 6:4 სძლია და ნახევარფინალში გავიდა.

მომდევნო პაექრობისას რუსი ნატალია ზვერევა ჩამოიშორა გზიდან და მხოლოდ გადამწყვეტი პაექრობა დათმო არგენტინელ ვასკვლავ გაბრიელა საბატინისთან. ამ მარცხის მიუხედავად, ჩოგბურთის საერთაშორისო ფედერაციის კლასიფიკაციაში მე-12 ადგილზე (1991 წლის 5 აგვისტო) აღზევდა. ეს ქართველი ჩოგბურთელი გახლდათ 23 წლის ლეილა მესხი.

1992 წლის ბარსელონის ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (წყვილებში ნატალია ზვერევასთან ერთად), სსრკ ჩემპიონი (1989 წ.), 1990-1991 წლებში მსოფლიოს საუკეთესო ჩოგბურთელ ქალთა ოცეულის წევრი, „დიდი სლემის“ 23 ტურნირის მონაწილე (56 შეხვედრიდან 33 მოიგო), WTA-ს ხუთი ტურნირის (ნეშვილის, ოკლენდის, მოსკოვის, ველინგტონისა და ჰობარტის) გამარჯვებული, 1998-დან 2012 წლის მიწურულამდე საქართველოს ჩოგბურთის ფედერაციის პრეზიდენტი, 1995 წელს თავისივე სახელობის ჩოგბურთის აკადემიის დამაარსებელი...

- ჩოგბურთის კორტებზე შვიდი წლისა მიმიყვანეს და შედეგებსაც საკმაოდ მალე მივაღწიე. - გვითხრა ქალბატონმა ლეილამ. - ჩემს პირველ წარმატებაზე ინფორმაცია "ლელოში" დაიბეჭდა. არასდროს დამავიწყდება ის მხარდაჭერა, რომელიც მაშინ და მერეც გაზეთმა გამიწია. იმდროინდელი უამრავი გაზეთი გვაქვს შენახული. გაყვითლებულ ფურცლებს თვალს რომ გადავავლებ, კინოკადრებივით გაირბენს ხოლმე გონებაში განვლილი სასპორტო ცხოვრება.

[ლეგენდების კვალდაკვალ] ზურაბ ზვიადაური 2004 წლის ოლიმპიადის ფინალს იხსენებს

მამის არჩევანი

- მე რომ ჩოგბურთელი გავხდი, მამის დამსახურებაა. ამქვეყნად ჩემს მოვლენამდე მას დედასთვის უთქვამს - ბიჭი თუ შეგვეძინა, ფეხბურთზე მივიყვან, გოგო თუ გვეყოლა, ჩოგბურთელად გავზრდიო. სპორტის ეს ორივე სახეობა ძალიან მოსწონდა და ამგვარად ჰქონდა ჩაფიქრებული. ასე რომ, დაბადებამდე იყო განსაზღვრული ჩემი სასპორტო კარიერა - მამამ იცოდა, შვილი სპორტის რომელი სახეობით დაესაქმებინა.

ოთხი წლით უფროსი და მყავს. ბავშვობისას მასთან ერთად გურამ თოხაძესთან მიგვიყვანეს. ნიჭიერი გოგო ჩანს, სიამოვნებით ვავარჯიშებო, უთხრა ბატონმა გურამმა მამას. ჩემმა დამ ცოტა ხანს იარა კორტებზე, მერე კი დემოსტრაციულად ზურგი აქცია - არ მომწონს და რა ვქნაო. მე კი თითქოს არც მქონდა ამის უფლება, რადგან მამა იმდენად იყო მონდომებული. ახლა რომ ვუფიქრდები, ვხვდები, რომ მშობლის დამოკიდებულება და რწმენა ნებისმიერი ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.

შრომისმოყვარე ვიყავი და შედეგებს მალე მივაღწიე. ეს იმანაც განაპირობა, რომ მამაჩემს ჩემი წარმატებების სჯეროდა, რაც პასუხისმგებლობას მიორკეცებდა.

სვანეთის უბანში გავიზარდე. ეზოიანი სახლი გვქონდა. დედა ხეხილსა და ყვავილებს ახარებდა და უვლიდა. ერთ დღეს, სამსახურიდან რომ დაბრუნდა, ბაღი მიწასთან გასწორებული დახვდა - ასფალტი იგებოდა, რომ ჩემთვის კორტი მოეწყოთ. ასე რომ, 12 წლისას უკვე შინაც შემეძლო, მევარჯიშა.

ჩემი საჩოგბურთო კარიერა სწრაფად ვითარდებოდა და თან შედეგსაც ვხედავდი, რაც მსიამოვნებდა კიდეც, ერთგვარად გულდასაწყვეტი ის იყო მხოლოდ, რომ, ფაქტობრივად, ბავშვობა არ მქონია: როცა სხვები ეზოში თამაშობდნენ, მე ვარჯიშზე ვიყავი, ბავშვები დაბადების დღეებზე რომ მიდიოდნენ, მე შინ ვრჩებოდი, რადგან 9 საათზე ვიძინებდი და დილით 6-ზე ვდგებოდი. თუმცა დღეს ამას არ ვნანობ. წვალების შედეგს რომ ხედავ, ყველაფერი გავიწყდება.



ვარსკვლავების პირისპირ

- პირველი საკავშირო ტურნირში კალინინგრადში ვითამაშე, თანატოლთა შორის ყველას ვაჯობე. მაშინ ევროპის ოთხგზის ჩემპიონი თეიმურაზ კაკულია იყო ჩემი მწვრთნელი. ევროპისკენაც გზა გამეხსნა, ცხადია, შედეგების გათვალისწინებით.

საქართველოს ჩემპიონობა 14 წლისამ მოვიპოვე. შეჯიბრება თელავში გაიმართა. ფინალში ნინო თუხარელს ვძლიე. მაშინ გურამ თოხაძემ და თეიმურაზ კაკულიამ წარმატება მომილოცეს და დიდ ჩოგბურთზე შეგიძლია იფიქროო, მითხრეს. რაც შეეხება საბჭოთა კავშირიდან უცხოეთში გასვლას, თანატოლებში ევროპის პირველობაზე ვითამაშე საფრანგეთში, სადაც მე-3 ადგილი დავიკავე - ნახევარფინალში გერმანელ შტეფი გრაფთან დავმარცხდი, რომელსაც საჩოგბურთო სამყარო უკვე იცნობდა, კონტრაქტებიც კი ჰქონდა მსხვილ ფირმებთან.

- კარიერაში ყველაზე მეტად რომელი შეჯიბრება დაგამახსოვრდათ?

- პროფესიულ ტურნირებში 1986 წლიდან გამოვდიოდი, მაგრამ ჩემთვის ყველაზე გამორჩეულია 1991 წელს სამხრეთ კაროლინაში გამართული WTA-ს შეჯიბრება - მაშინ მსოფლიოს რეიტინგით პირველი ათეულის სამ ჩოგბურთელს - ჯენიფერ კაპრიატის, რომელიც მომდევნო წელს ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა, ნატალია ზვერევას და მარტინა ნავრატილოვას ვძლიე. ეს იყო ჩემს კარიერაში დაუვიწყარი მომენტი, რადგან ნავრატილოვა ქალთა ჩოგბურთს დღემდე ლეგენდად შემორჩა. ჰილტონ ჰედის ტურნირის ფინალი კი გაბრიელა საბატინისთან დავთმე. თუმცა მომდევნო წლებში არგენტინელს ორჯერ ვაჯობე.

1989 წელს ნეშვილის ქალთა ტურნირში მთავარი პრიზი მოვიპოვე. ნახევარფინალში ბულგარელი მალეევა, ფინალში კი კანადელი კელესი დავამარცხე. საბჭოთა კავშირიდან ოლგა მოროზოვას შემდეგ პირველი ჩოგბურთელი ქალი გავხდი, რომელმაც უცხოეთში საერთაშორისო შეჯიბრება მოვიგე. მაშინ დიდი საპრიზო თანხა მომცეს და, ასე ვთქვათ, ცოტა ამოვისუნთქე. ვიფიქრე, ცხოვრება შეიძლება-მეთქი.

ჩოგბურთის ქომაგებისთვის, ალბათ, საინტერესო იქნება იმის გახსენება, კარიერის განმავლობაში რომელ ტურნირებში მიაღწია წარმატებას ლეილა მესხმა: 1986 წელს ნატალია ზვერევასთან ერთად საფრანგეთის ღია პირველობა მოიგო ახალგაზრდებში, ერთი თვის შემდეგ კი მეწყვილესთან, ასევე, ახალგაზრდული უიმბლდონის ფინალში დამარხცხდა. წლის ბოლოს ჩოგბურთის საერთაშორისო ფედერაციის რეიტინგში გოგონათა შორის პირველ ადგილზე აღმოჩნდა;

[ლეგენდების კვალდაკვალ] დავით კვაჭაძე: ღარიბი ოჯახიდან ვიყავი, ორთაჭალაში მკერავთა უბნის ერთ პატარა ოთახში მარტოხელა დედა სამ ძმას გვზრდიდა

ერთეულებში საბჭოთა კავშირის ზამთრის ჩემპიონატი მოიგო. 1987 წლის იანვარში ზვერევასთან ერთად პირველ პროფესიულ ტურნირში გაიმარჯვა, მერე ზაგრებში (იუგოსლავია) მსოფლიოს უნივერსიადაზე ერთეულებსა და წყვილებში ჩემპიონობა მოიპოვა, ხოლო შერეულ წყვილებში მეორე ადგილი დაიკავა. 1988 წელს ამერიკის ღია ჩემპიონატის მე-2 წრეში რეიტინგით მე-5 ადგილზე მყოფ პემ შრაივერს (აშშ) აჯობა, სეულის ოლიმპიადის მე-2 წრეში შტეფი გრაფთან დამარცხდა; მომდევნო წელს სსრკ ჩემპიონობა მოიპოვა, ნეშველის wta-ს ტურნირში გაიმარჯვა და საბჭოთა კავშირიდან პირველი ჩოგბურთელი ქალი გახდა, რომელმაც 1974 წლის შემდეგ მსგავს შეჯიბრებაში მთავარი პრიზი მოიპოვა.

ლეილა მესხმა 1990 წელს საბჭოთა კავშირის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში ფედერაციის თასის ფინალამდე მიაღწია, გადამწყვეტი შეხვედრა კი ამერიკელებთან დათმეს. ამავე წელს ორჯერ ერთეულებსა და ამდენჯერვე წყვილებში (უკრაინელ ნატალია მედვედევასთან ერთად) პირველობა არავის დაუთმო.

- 1991 წლამდე საბჭოთა კავშირის სპორტის კომიტეტს დიდ ფულს ვუხდიდით, - ისენებს ქალბატონი ლეილა. - როცა სპორტსმენებმა საკუთარი ქვეყნის სახელით დავიწყეთ თამაში, ინდივიდუალური კონტრაქტებიც გავაფორმეთ და მოგებულ თანხას თავადვე ვიღებდით. ეს ეტაპიც რთული აღმოჩნდა ჩემთვის. საბჭოთა კავშირს რომ გამოვეყავით, ამერიკაში მე და დედაჩემი გავემგზავრეთ ერთად. ანგარიშზე სულ 18 ათასი დოლარი მქონდა. იქიდან ბილეთების შესაძენად და სასტუმროში 9 ათასი დოლარი დავხარჯეთ. მაშინ ვიფიქრე, ახლა რომ არ გავიმარჯვო, როგორ უნდა ვიარსებო, ფული როგორ უნდა ვიშოვო-მეთქი. საბედნიეროდ, გამიმართლა. ამერიკაში საკმაოდ დიდი ტურნირი მოვიგე და მოზრდილი ჰონორარიც ავიღე. მაშინ მართლა ამოვისუნთქე და ვთქვი - ახლა შემიძლია, ისე ვითამაშო, რომ ფულზე არ ვიფიქრო-მეთქი. ეს ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, რადგან ფინანსურად წელგამართული უკვე მთლიანად ორთაბრძოლებზე ვიყავი კონცენტრირებული...

- ბარსელონის ოლიმპიადაზე მესამე ადგილი დაიკავეთ. უკეთესი შედეგი თუ შეიძლებოდა?

- წყვილებში ნატაშა ზვერევასთან ერთად ვითამაშე. ის ძალიან ძლიერი პარტნიორი გახლდათ. იმის მიუხედავად, რომ ერთეულებში ხშირად მყავდა ძლეული, წყვილებში ახლოსაც ვერ მივიდოდი. მაშინ მსოფლიოში ის პირველ ათეულში იყო. 1992 წლის ოლიმპიადას ნატალია ცუდ სასპორტო ფორმაში შეხვდა, ამიტომ მთელი პასუხისმგებლობა მე დამაწვა, რამაც ძალა შემმატა. ურიგოდ მაინც არ გვითამაშია: მეოთხედფინალში არგენტინელებს - მერსედეს პასსა და ტარაბინის ვძლიეთ 6:2, 6:3 და ნახევარფინალში გავედით. ერთადერთი მატჩი იქ დავთმეთ ოლიმპიადის მომავალ ამერიკელ ჩემპიონებთან - ჯიჯი და მერი-ჯო ფერნანდესებთან - 4:6, 5:7. არადა, იმ შეხვედრის მოგებაც შეიძლებოდა. ამიტომ მიმაჩნია, რომ ბრინჯაო, რომელიც მაშინ ავიღეთ, ჩვენი ტანდემის შესაძლებლობის მინიმუმი იყო. ამის შემდეგ მე და ზვერევამ წყვილთა რამდენიმე საერთაშორისო ტურნირში ვითამაშეთ წარმატებით.

- თქვენ მესამე ოლიმპიურ თამაშებშიც შეგეძლოთ მონაწილეობა. ნაადრევად ხომ არ დაანებეთ კორტს თავი?

- 1988 წელს საბჭოთა კავშირის, 1992 წელს კი დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის გუნდში ვიყავი. კარგი იქნებოდა, 1996 წელს დამოუკიდებელი საქართველოს სახელით მეთამაშა. სამწუხაროდ, ტრავმამ შემიშალა ხელი. ჩოგბურთს თავი რომ დავანებე, 28 წლის ვიყავი.

1995 წელს მე-4 კატეგორიის ტურნირი მოვიგე ავსტრალიაში. თუმცა წინა წელს სერიოზული ტრავმა მივიღე და ყველა მატჩისას ძლიერ ტკივილს ვგრძნობდი. იძულებული გავხდი, აქტიურ სპორტს ჩამოვშორებოდი.

ორი „ვერცხლის ფოთოლი“

- რამდენჯერმე ვახსენეთ უცხოური ტურნირები. საზღვარგარეთ ქართველ ემიგრანტებს თუ შეხვედრიხართ?

- უამრავს. ისეთ დროს გავედი საერთაშორისო სარბიელზე, რომ უცხოეთში მცხოვრებ ჩვენებურებთან შეხვედრა საშიში აღარ იყო. მართალია, საზღვრებს გარეთ გასვლისას კი გვაფრთხილებდნენ, მაგრამ იქ უშიშროების კლანჭები არასდროს მიგრძვნია. ამიტომ ევროპიდან, ავსტრალიიდან, ამერიკიდან უამრავი წერილი, საჩუქარი თუ ფული მაქვს ჩამოტანილი ქართველებისთვის ემიგრანტი ნათესავებისგან გამოგზავნილი. ამ "ფოსტალიონობამ" უამრავი მეგობარი შემძინა საზღვარგარეთ. ბევრთან დღემდე მაქვს ურთიერთობა.

1990 წელს პარიზში როლან გაროსზე ავსტრალიელი რეიჩელ მაკქილანი და რუსი ლარისა სავჩენკო დავამარცხე, მეთექვსმეტედფინალში იუგოსლავიელ მონიკა სელეშს შევხვდი. ამ მატჩის ტრანსლაცია საფრანგეთის ტელევიზიით გადაიცემოდა. პარიზში მცხოვრებ ნათელა ნიკოლაძე-ღამბაშიძეს ეკრანზე ჩემი გვარი რომ წაუკითხავს, მაშინვე წამოსულა კორტებზე და გასახდელში მომაგნო. დედამისი თურმე 1937 წელს ქალთა შორის საქართველოს პირველი ჩემპიონი გამხდარა ჩოგბურთში. იან ჰომერმა მაშინდელი პლეხანოვის კორტებზე რომ მნახა, იმდენად მოეწონა ჩემი თამაში, რომ "ვერცხლის ფოთოლი" მისახსოვრა, რომელსაც აწერია - 1937 წლის საქართველოს ჩოგბურთელ ვაჟთა პირველი ჩემპიონატის გამარჯვებული.

[ლეგენდების კვალდაკვალ] დავით ყიფიანისა და ზიკოს სპექტაკლი... [VIDEO]

მსგავსი "ფოთოლი" ქალბატონმა ნათელამაც მაჩუქა, დედამისს რომ დაუმსახურებია. საინტერესო დამთხვევაა. ასე რომ, საქართველოს პირველი ჩემპიონების "ვერცხლის ფოთლები" ჩემს სასპორტო კოლექციაში ინახება.

- თქვენ 14 წელიწადი საქართველოს ჩოგბურთის ფედერაციის პრეზიდენტი იყავით. ამ პერიოდს თუ გაიხსენებთ?

- სიამოვნებით. გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში შინ რომ დავბრუნდი, საქართველოში ეკონომიკური სიდუხჭირე სუფევდა. მანამდე გერმანიის ბუნდესლიგაში ვთამაშობდი საკმაოდ წარმატებულად, ორჯერ ჩემპიონობა მოვიპოვე. ასე ვთქვათ, საქმე აწყობილი მქონდა, მაგრამ დადგა საკითხი, საბოლოოდ სად მეცხოვრა. რა თქმა უნდა, სამშობლოს მოვაშურე.

მაშინ პრივატიზაციები ახალი დაწყებული იყო და პირველი, რაც გავაკეთე, მარჯანიშვილის კორტები შევიძინე და ჩემი სახელობის ჩოგბურთის აკადემია გავხსენი. ნამდვილად ვამაყობ ამ სკოლით.

ძნელბედობის ჟამსაც არ შეგვიწყვეტია მუშაობა - მეტროპოლიტენიდან ვიღებდით ელექროენერგიას და ერთი ვარჯიშიც არ ჩაგვიგდია. ამან თავისი როლი შეასრულა. სანამ ფედერაციის პრეზიდენტი გავხდებოდი, საერთაშორისო ტურნირები ჩავატარე საქართველოში, რითაც, მიმაჩნია, რომ დიდი საქმე გავაკეთე. მართალია, ამ წამოწყებას ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავდა - ფულს უცხოელი სპორტსმენები წაიღებენო. მაგრამ იმის შიშით, რომ ავსტრალიასა და ინგლისში მასპინძლები პირველ ადგილებს ვერ დაიკავებენ, მწვანე კონტინენტის ღია ჩემპიონატი და უიმბლდონი არავის გაუუქმებია. პირიქით, ნახეთ, ჰონორარებმა რა ზღაპრულ დონეს მიაღწია.

14 წელიწადი ვიმუშავე ფედერაციის პრეზიდენტად. მუდმივი არაფერია. ამ გადარჩევით, მართალი გითხრათ, ერთი დიდი ტვირთი მომეხსნა, რადგან ფედერაციის პრეზიდენტობა უდიდესი ვალდებულება და პასუხისმგებლობაა.
განსაკუთრებით იმ სფეროში, სადაც არ არსებობს სპონსორობის არანაირი ინსტიტუტი. ბიუჯეტი საკმაოდ მცირეა. საფრანგეთში, მაგალითად, 2 მილიონზე მეტი ლიცენზირებული ჩოგბურთელია. თითოეული წელიწადში 20 ევროს იხდის. ნახეთ, როგორი ბიუჯეტი აქვთ. საერთაშორისო ფედერაციის მოთხოვნით ლიცენზირება რომ დავიწყეთ, ვერ წარმოიდგენთ, როგორი წნეხის ქვეშ აღმოვჩნდით - მესხი ფულს აკეთებსო. არადა, ლიცენზირებისთვის წლიური გადასახადი იყო 30 ლარი. უცხოეთში ამ თანხას იმიტომ იხდიან სიამოვნებით, რომ ეს ფული ჩოგბურთის განვითარებას მოხმარდეს. ეს არის კულტურა. იმედია, ამგვარი ხედვა ნელ-ნელა ჩვენთანაც დამკვიდრდება.

- იან ჰომერის კორტებზეც მინდა გკითხოთ...

- ჩვენი მიზანი იყო, აგვეშენებინა ჩოგბურთის უდიდესი ბაზა, სადაც მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ტურნირები გაიმართებოდა, ნაკრები გუნდები ივარჯიშებდნენ. მაშინ მშენებლობის დასამთავრებლად თანხა არ გვეყო და საბანკო კრედიტი ავიღეთ. მჯეროდა, რომ ის ადამიანები, რომლებმაც ამ საქმეს ხელი მოჰკიდეს, წარმატებით დაასრულებდნენ ყველაფერს, მაგრამ ოცნება ოცნებად დარჩა. ის ბაზა ფეხბურთს გადაეცა.

- სპორტის გარდა, რა გიტაცებთ?

- ჰობის თუ დავარქმევთ, ყმაწვილქალობისას ქარგვა მიყვარდა. თვითმფრინავში მაკრატლისა და ნემსის შეტანას არ გვიკრძალავდნენ. შორს თუ მივფრინავდი, ვთქვათ, ავსტრალიაში ან ახალ ზელანდიაში, ეს ნივთები თან მიმქონდა და ვქარგავდი. რამდენიმე ნამუშევარი დღემდე მაქვს სახლში, სხვათა შორის, ჩემს შვილებს ისინი ძალიან უყვართ და უფრთხილდებიან.

- სამომავლოდ რა გეგმები გაქვთ?

- როგორც გითხარით, ჩემი სკოლა მაქვს და მისი განვითარებისთვის ვზრუნავ. ფაქტობრივად, ეს არის მთელი კომპლექსი, რომელიც ნულიდან აშენდა საცურაო აუზით, ფიტნეს და სატრენაჟორო დარბაზებით, სამასაჟე ოთახებით, საუნით, განახლებული კორტებით... ჩოგბურთი ჩემი ცხოვრებაა, ამიტომ დღემდე როგორც ვემსახურებოდი, მომავალშიც ასე მოვემსახურები ქართულ ჩოგბურთს...

P.S. შარშან იუბილესა და ქართული ჩოგბურთის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ქალბატონი ლეილა მესხი სპორტის რაინდის წოდებით დაჯილდოვდა.

3447
მკითხველის კომენტარები / 1 /
თბილისელი
0
ლელა მესხს ქმარი არ დახმარებოდა მაშინდელი გავლენიანი ნათესავით და მარტო შეიძენდა აი.
მსგავსი ამბები
რუბრიკის სხვა სიახლეები
;